Phần Lan tiếp nhận hai tiêm kích tàng hình F-35 đầu tiên từ hợp đồng quốc phòng 9,4 tỷ USD

Không quân Phần Lan vừa chính thức tổ chức lễ tiếp nhận hai máy bay tiêm kích tàng hình thế hệ thứ 5 F-35 đầu tiên do tập đoàn Lockheed Martin sản xuất. Sự kiện có sự tham dự của Tổng thống Phần Lan Alexander Stubb, Bộ trưởng Quốc phòng Antti Häkkänen, Tư lệnh Không quân Timo Herranen, cùng Đại sứ Mỹ Howard W. Brodie và đại diện Văn phòng chương trình liên hợp F-35 (JPO) của Lầu Năm Góc.

Phát biểu tại buổi lễ, Tổng thống Alexander Stubb nhận định việc tiếp nhận dòng tiêm kích tàng hình hiện đại này mở ra giai đoạn mới giúp củng cố năng lực quốc phòng của Phần Lan trong nhiều thập niên tới, đồng thời thắt chặt quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương. Lãnh đạo quốc phòng hai nước đánh giá sự hiện diện của F-35 sẽ trực tiếp gia tăng năng lực phòng thủ và răn đe chung trong khối Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Thương vụ mua sắm quân sự lớn nhất lịch sử Phần Lan

Theo trang tin quân sự Breaking Defense, hai chiếc tiêm kích đầu tiên thuộc hợp đồng cung cấp 64 máy bay F-35 trị giá 9,4 tỷ USD được ký kết vào năm 2021. Báo chí Phần Lan khẳng định đây là thương vụ mua sắm quốc phòng có quy mô ngân sách lớn nhất từ trước đến nay của quốc gia Bắc Âu này. Nhờ thỏa thuận mua sắm quy mô lớn này, Helsinki đã trở thành một trong những khách hàng quan trọng hàng đầu của ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ tại châu Âu.

Kế hoạch trang bị F-35 được thiết kế nhằm thay thế hoàn toàn phi đội tiêm kích thế hệ thứ tư F/A-18 già cỗi đã phục vụ nhiều năm qua. Lộ trình bàn giao toàn bộ 64 máy bay dự kiến hoàn tất vào cuối năm 2030. Không quân Phần Lan dự kiến duy trì hoạt động tác chiến của dòng tiêm kích mới này đến những năm 2060, tương đương thời gian phục vụ kéo dài hơn ba thập niên.

Khả năng tác chiến và vị thế kỹ thuật của F-35

Theo đánh giá kỹ thuật từ nhà sản xuất Lockheed Martin và giới chức quân sự, F-35 sở hữu năng lực hoạt động trong mọi điều kiện thời tiết nhờ sự tích hợp giữa hệ thống vũ khí tấn công tầm xa, bộ cảm biến trinh sát quang điện tử, công nghệ tàng hình tối tân và hệ thống định vị dẫn đường bằng vệ tinh.

Tư lệnh Không quân Phần Lan Timo Herranen nhấn mạnh, F-35 không đơn thuần là một phương tiện bay đánh chặn mới mà đại diện cho một hệ thống tác chiến mạng toàn diện. Nền tảng này giúp không quân cải thiện vượt bậc khả năng phòng không tích hợp, chế áp hệ thống phòng không đối phương và thu thập thông tin tình báo chiến thuật (ISR).

Chương trình F-35 hiện quy tụ mạng lưới hơn 2.100 nhà cung cấp linh kiện trải rộng tại hơn 12 quốc gia và đã được 20 quốc gia đồng minh của Mỹ đặt mua. Hiện tại, có hơn 1.370 chiếc F-35 đang vận hành tại 42 căn cứ quân sự trên toàn thế giới, với 13 quốc gia trực tiếp triển khai trên lãnh thổ của mình.

Bối cảnh địa chiến lược Bắc Cực và bài toán bảo dưỡng

Việc tiếp nhận tiêm kích tàng hình diễn ra khoảng 9 tháng sau khi Helsinki công bố văn kiện chính sách đối ngoại và an ninh tại khu vực Bắc Cực. Tài liệu này chỉ ra sự thay đổi nhanh chóng của môi trường địa chính trị xung quanh cuộc xung đột tại châu Âu, việc Phần Lan cùng Thụy Điển gia nhập NATO và xu hướng các cường quốc gia tăng cạnh tranh tài nguyên tại vùng cực Bắc. Đồng thời, quan hệ xuyên Đại Tây Dương cũng ghi nhận dấu hiệu ổn định sau khi Mỹ, Đan Mạch và Greenland đạt được thỏa thuận răn đe chung.

Bên cạnh các ưu thế vượt trội, chương trình F-35 cũng đối mặt với nhiều thách thức về mặt vận hành. Tờ Helsinki Times dẫn báo cáo từ Văn phòng Kiểm toán Liên bang Mỹ (GAO) chỉ rõ, dù là chương trình vũ khí đắt đỏ nhất trong lịch sử Bộ Quốc phòng Mỹ, F-35 vẫn chưa đạt được đầy đủ các chỉ số đề ra về mức độ sẵn sàng chiến đấu, trong khi chi phí bảo trì và duy trì hoạt động tiếp tục có xu hướng gia tăng theo thời gian.