Phân tích bài toán kinh phí khi dùng tiêm kích triệu USD đánh chặn drone giá rẻ của Iran

Các quốc gia vùng Vịnh đang đối mặt với một thách thức quân sự tốn kém khi phải triển khai các tiêm kích hiện đại để săn lùng các đợt máy bay không người lái (drone) tấn công bay chậm và thấp. Dù mang lại hiệu quả đánh chặn cao, phương thức phòng thủ này đang bộc lộ những bất cập về chi phí tài chính và sự quá tải đối với lực lượng không quân.

Nghịch lý kinh tế giữa drone giá rẻ và vũ khí công nghệ cao

Dòng drone chủ lực của Iran là Shahed-136 chỉ có giá ước tính từ 20.000 đến 50.000 USD. Ngược lại, chi phí vận hành một chiếc tiêm kích F-16 trên không đã vượt mức 25.000 USD mỗi giờ. Sự chênh lệch này trở nên trầm trọng hơn khi xét đến giá thành của các loại tên lửa không đối không được sử dụng để bắn hạ mục tiêu.

Các chuyên gia quân sự nhận định đây là tỷ lệ chi phí bất lợi cho bên phòng thủ. Việc sử dụng những quả tên lửa trị giá hàng triệu USD để tiêu diệt mục tiêu rẻ tiền là mô hình không thể duy trì bền vững trong dài hạn.

Áp lực vận hành và giới hạn kỹ thuật

Bên cạnh rào cản tài chính, việc duy trì nhịp độ tuần tra 24/7 khiến phi công và máy bay rơi vào tình trạng kiệt sức. Các tiêm kích hiện đại như F-35 khi hoạt động cường độ cao sẽ nhanh chóng hỏng hóc và đòi hỏi bảo dưỡng chuyên sâu hơn.

Về mặt kỹ thuật, việc bắn hạ Shahed-136 bằng tiêm kích không hề dễ dàng do tốc độ của loại drone này chỉ bằng khoảng 1/5 tốc độ hành trình của F-35. Điều này khiến phi công dễ bay quá mục tiêu hoặc bắn trượt. Ngoài ra, radar phòng không truyền thống thường được thiết kế để bắt tên lửa đạn đạo, cần phải điều chỉnh đặc biệt mới có thể phân biệt drone bay thấp với các vật thể như chim hoặc công trình cao tầng.

Tìm kiếm giải pháp thay thế hiệu quả hơn

Để bảo tồn kho tên lửa Patriot đắt đỏ vốn dành cho các mối đe dọa lớn hơn, quân đội các nước vùng Vịnh đang học hỏi kinh nghiệm từ chiến trường Ukraine. Một trong những giải pháp tiềm năng là sử dụng drone chuyên dụng để đánh chặn drone của đối phương, hoặc huy động trực thăng tấn công sử dụng pháo và tên lửa tầm ngắn.

Israel đã bắt đầu vận hành các hệ thống phòng thủ bằng laser với chi phí mỗi lần đánh chặn gần như bằng không. UAE và các quốc gia láng giềng cũng đang tìm mua các công nghệ chống drone chuyên dụng, bao gồm cả vũ khí laser, nhằm tối ưu hóa chi phí phòng thủ.

Tuy nhiên, các nhà phân tích tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) cho rằng, ngoài việc tìm phương án đánh chặn rẻ tiền, việc làm suy giảm kho vũ khí và khả năng phóng của đối phương mới là yếu tố quyết định để giải quyết triệt để mối đe dọa này.