Phân tích tên lửa siêu vượt âm Fattah-2: Công nghệ HGV mới của Iran thách thức lưới phòng không

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã chính thức công bố các đoạn phim về việc triển khai Fattah-2, biến thể kế nhiệm của dòng tên lửa đạn đạo Fattah. Đây là loại vũ khí được tích hợp công nghệ phương tiện lướt siêu vượt âm (HGV), cho phép thực hiện các thao tác vận động linh hoạt trong tầng khí quyển để xuyên thủng mạng lưới phòng thủ đối phương.

Sự khác biệt giữa Fattah và Fattah-2

Khác với các đầu đạn tên lửa đạn đạo thông thường vốn bay theo quỹ đạo hình parabol dễ dự đoán, Fattah-2 sử dụng phương tiện lướt siêu vượt âm. Công nghệ này cho phép tên lửa thực hiện các thao tác vận động linh hoạt cả về độ dốc lẫn hướng, duy trì tốc độ tái nhập khí quyển cao hơn nhiều và tiếp cận mục tiêu từ những hướng không thể dự đoán.

Theo dữ liệu kỹ thuật, Fattah-2 có khả năng bay lướt trên tầng khí quyển hoặc bay lướt ở độ cao thấp với tốc độ siêu vượt âm. Các đợt phóng thử nghiệm và thực tế diễn ra trong bối cảnh leo thang quân sự tại khu vực, đặc biệt sau các cuộc tấn công nhắm vào giới lãnh đạo chủ chốt của Iran. Trong khi các dòng tên lửa giá trị thấp thường được dùng để tiêu hao đạn đánh chặn, Fattah và Fattah-2 được ưu tiên cho các mục tiêu trọng yếu như trạm radar phòng thủ tại Qatar.

Nguồn gốc công nghệ và quá trình phát triển

Các báo cáo chỉ ra rằng Iran có thể đã tiếp nhận công nghệ phương tiện tái nhập điều hướng từ Triều Tiên từ những năm 1990. Công nghệ này từng xuất hiện trên tên lửa Hwasong-9 cung cấp cho Syria để đối phó với hệ thống Patriot của Israel vào thời điểm đó.

Đáng chú ý, Triều Tiên đã thử nghiệm phương tiện lướt siêu vượt âm từ tháng 9/2021 và chính thức đưa tên lửa tầm trung Hwasong-16B vào biên chế năm 2024. Có nhiều nhận định cho rằng Tehran đã hợp tác phát triển hoặc mua lại các thành tựu công nghệ này để tối ưu hóa tiềm lực tấn công tầm xa.

Thách thức kỹ thuật và khả năng xuyên phá

Việc chuyển đổi từ phương tiện tái nhập điều hướng (MaRV) sang phương tiện lướt siêu vượt âm (HGV) đòi hỏi vượt qua nhiều rào cản công nghệ khắt khe. Tên lửa phải chịu được nhiệt độ bề mặt vượt quá 2.000°C khi bay ở tốc độ cao trong tầng khí quyển đặc, yêu cầu vật liệu composite tiên tiến để chống nứt vỡ và mài mòn.

Hệ thống dẫn đường quán tính chính xác kết hợp với dữ liệu địa hình nạp sẵn giúp Fattah-2 duy trì kiểm soát quỹ đạo. Với tầm bắn công bố 1.400 km và tốc độ giai đoạn cuối đạt từ Mach 13 đến Mach 15, dòng tên lửa này tạo ra thách thức cực lớn cho hệ thống Arrow của Israel và THAAD của Mỹ.

Nhận định từ giới chuyên gia phòng thủ

Ông Yuval Baseski, Phó Chủ tịch Rafael Advanced Defense Systems, thừa nhận sự xuất hiện của tên lửa siêu vượt âm buộc các nhà phát triển hệ thống phòng không phải thay đổi tư duy. Theo ông, các phương pháp truyền thống dựa trên nguyên tắc tên lửa đánh chặn phải bay nhanh hơn mục tiêu đã không còn hiệu quả.

Để đánh chặn một vật thể ở tốc độ Mach 10, phương tiện đánh chặn cần đạt tới Mach 30, một con số bất khả thi trong tầng khí quyển do ma sát cực lớn. Ông Baseski ví việc đánh chặn này như việc một cầu thủ duy nhất nỗ lực kèm cặp siêu sao LeBron James trong bóng rổ; người thủ có thể đuổi theo nhưng rất khó để ngăn cản việc ghi điểm.

Trong bối cảnh nguồn cung tên lửa đánh chặn cho Patriot và THAAD đang đối mặt với sự thiếu hụt, sự xuất hiện của kho vũ khí Fattah-2 với khả năng xuyên thủng phòng thủ đa tầng có thể làm thay đổi đáng kể cán cân chiến thuật tại khu vực Trung Đông.