Phát huy vai trò hợp tác xã trong tái cơ cấu nông nghiệp

Giảm diện tích, nâng chất lượng thanh long

Xã Hàm Thuận hiện có khoảng 433 ha thanh long, giảm 1.157,7 ha so với đầu nhiệm kỳ trước. Trước biến động thị trường, nhiều nông dân chủ động phá bỏ vườn già cỗi, nhiễm bệnh, hiệu quả kinh tế thấp để thâm canh diện tích còn lại hoặc chuyển sang cây trồng phù hợp hơn. Trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng cao, giá thanh long thiếu ổn định, việc nâng cao chất lượng, giảm chi phí sản xuất là yêu cầu cấp thiết.

Toàn xã hiện có 6 HTX nông nghiệp, 10 tổ hợp tác và 3 trang trại. Các HTX có tổng vốn hoạt động hơn 7,7 tỷ đồng, với 72 thành viên và 242 lao động thường xuyên, thu nhập bình quân khoảng 36 triệu đồng/người/năm. Những con số này cho thấy kinh tế tập thể đang góp phần huy động nguồn lực, tạo việc làm và từng bước tổ chức sản xuất nông nghiệp theo hướng liên kết.

Một trong những mô hình tiêu biểu là HTX Thanh long hữu cơ Trung Bình, mạnh dạn đưa giống thanh long vỏ vàng, ruột trắng có nguồn gốc từ Thái Lan vào sản xuất. Nhờ mẫu mã bắt mắt, vị ngọt và hương thơm đặc trưng, giống thanh long này có giá bán cao gấp 3 - 4 lần giống truyền thống, góp phần nâng cao giá trị trên cùng diện tích canh tác. HTX còn chú trọng kiểm soát quy trình sản xuất, ghi chép nhật ký điện tử, áp dụng tiêu chuẩn an toàn, hữu cơ nhằm bảo đảm chất lượng và truy xuất nguồn gốc đã tiếp cận những kênh tiêu thụ có yêu cầu cao về chất lượng.

Theo ông Nguyễn Ngọc Tú - Phó Trưởng Phòng Kinh tế xã Hàm Thuận, mô hình cho thấy hiệu quả của việc chuyển đổi phương thức canh tác theo hướng sinh thái, gắn sản xuất với nhu cầu thị trường. Địa phương có lợi thế nông dân kinh nghiệm lâu năm trồng thanh long, kỹ thuật xử lý ra hoa trái vụ và hệ thống giao thông kết nối liên vùng, gồm quốc lộ 1, quốc lộ 28, cao tốc Bắc - Nam và đường sắt, tạo thuận lợi cho vận chuyển, tiêu thụ nông sản. Tuy nhiên, để phát huy lợi thế, sản xuất cần chuyển từ chạy theo sản lượng sang chú trọng chất lượng và tiêu chuẩn thị trường. Hàm Thuận định hướng không mở rộng diện tích ồ ạt mà tập trung chuẩn hóa vùng trồng, quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc, hướng đến xuất khẩu chính ngạch.

Chế biến sâu, khép kín chuỗi giá trị

Chế biến sâu đang được các HTX thanh long tại Hàm Thuận chú trọng nhằm đa dạng hóa đầu ra, kéo dài thời gian bảo quản, nâng cao giá trị nông sản và giảm áp lực tiêu thụ khi giá trái tươi biến động.

Với 13 thành viên, HTX Thanh long Hàm Đức đã nghiên cứu, phát triển 2 dòng rượu vang thanh long đỏ và trắng từ năm 2015. Sản phẩm được chế biến theo phương pháp thủ công truyền thống, sử dụng nguyên liệu từ vùng trồng đạt chuẩn VietGAP của xã viên và thành viên liên kết. Cả 2 sản phẩm đều được công nhận OCOP cấp tỉnh. Bà Lê Nguyện - Giám đốc HTX Thanh long Hàm Đức, cho biết: “Dù còn khó khăn trong tiêu thụ, sản phẩm vẫn bán tốt vào mùa du lịch hè và dịp tết. Hiện rượu vang thanh long đã có mặt tại nhiều điểm bán ở Đà Nẵng, An Giang, TP Hồ Chí Minh, siêu thị Co.opmart Phan Thiết và sân bay Tân Sơn Nhất. HTX đang xúc tiến thủ tục chuẩn bị đơn hàng xuất khẩu sang Mỹ”.

“

Để phát huy vai trò kinh tế tập thể trong tái cơ cấu nông nghiệp, địa phương sẽ phối hợp các sở, ngành hỗ trợ HTX duy trì chứng nhận hữu cơ, xây dựng chỉ dẫn địa lý; huy động nguồn lực đầu tư hạ tầng sơ chế, kho lạnh và chuyển đổi số trong quản lý vùng trồng. Đồng thời, đẩy mạnh xúc tiến thương mại, phát triển kênh bán hàng trực tuyến, kết nối chuỗi cung ứng và logistics, góp phần mở rộng thị trường, nâng cao giá trị nông sản và thúc đẩy phát triển bền vững.

Ông Nguyễn Ngọc Tú - Phó Trưởng Phòng Kinh tế xã Hàm Thuận.