BX- 400 sức ngựa, 500 sức ngựa… đềunổ máy. Tiếng máy vang động, rồi từng chiếc, từng chiếc quay đầu… Đến giữa trưa một ngày giữa tháng 12 năm2020, một đoạn bờ sông Dinh không còn mấy thuyền, thay vì xếp lớp nhưmấy ngày trước đó.
1. ...Gần tôi nhất lúc này, con thuyền 500 CV, số hiệu BTh. 97578 TS, sơn màu xanh, giăng đủ loạidây, cây sắt... từ ca bin ra mũi, đang phụt một luồng khói đen dày ra bên hông, chậm chạp tiến ra giữa dòng. Trần Công Minh, người giữ thuyền tháng nói: “Từ sáng tới giờ trên 20 chiếc rời bến rồi đó. Mùa biển xuyên tết La Gi đã bắt đầu. Nơi khác sao không biết chứ La Gi đi biển xuyên tết đãthành nếp, nhất là sau khi nghề câu khơi mấy năm qua xảy ra không ít sự cố đáng tiếc”. “Làm sao tính được số thuyền đi, thuyền nào không đi?”, tôi thành thực. “Thuyền rời bãi, chủ họ đều báo tôi tính số ngày giữ chớ”. Lúc này con thuyền 500 sức ngựa vẫn tiếp tục phun khói, nước sau đuôi thuyền vẽ nên lớp sóng dài, lan tỏa. Minhcho hay, đó là thuyền của Nguyễn Văn Sơn (còn gọiSơn Mầm), do con trai Sơn là Nguyễn Văn Tùng (33 tuổi), mặt tròn giống cha, làm thuyền trưởng. Năm 2020, BTh. 97578 TS có gần 50 chuyến biển bội thu. Thu nhập ròng mỗi chuyến trong vòng 15 ngày, từ 300 - 350 triệuđồng. Lao động thu nhập 10 - 15 triệu đồng/người. Khá nhiều lao động muốnđược đi trên con thuyền của ông Sơn và ông này cứ phải “duyệt” lao động như một doanh nghiệp.
Điều gì làm nên sức hút đó?.“Với 33 năm đánh bắt của người cha, và con cũng có 15 năm được kèm cặp, nên kinh nghiệm đánh bắt, thông thuộc ngư trường của thuyền BTh. 97578 TS là chuyện không phải bàn.Lại con thuyền 400 sức ngựa khác (BTh. 98899), cũng treo lắm thứ đồ nghề ở thân trước, máy nổ giòn nhưng chưa thể quay đầu vì dường như còn chờ người mang thêm đồ xuống thuyền. Nguyễn Văn Đài (Ba Đài Co), trạc 60 tuổi, giới thiệu mình là chủ thuyền kiêm thuyền trưởng. “Đi biển xuyên tết ở ngư trường nào anh Ba?”, tôi như thét lên trong tiếng máy giòn . “Nhà giàn Phúc Tần”. “Xa không?”. “220 hải lý”. “Có đi Côn Đảo?”. “Côn Đảo thì ông Sơn Mầm. Ra Côn Đảo tới 500 hải lý. Năm nay đoàn Côn Đảođông nhất, mười mấy thuyền”.
2.Thuyền xuyên tết hầu hết làm nghề mành chụp. Cá nục chiếm lượng lớn trong tổng khai thác. 100% số thuyền trang bị nhiều loại máy: dò ngang, dò đứng, định vị, định dạng, giám sát hành trình, liên lạc tầm xa... Mỗi thuyền còn có 200 bóng đèn siêu áp (1.000 W/bóng), cảo, tời kéo lưới… Nôm na, tổng giá trị từ 6 - 7 tỷ đồng, với con thuyền 400 - 500 CV. “Khi đèn bật lên, trong vòng 100 m, mặt biển sáng lóa. Một đêm chong là 500 lít dầu, bởi vậydầu trên thuyền phải từ 6 - 10 tấn”, anh Đài nói. “Đoàn đi Phúc Tần tết 2021, có bao nhiêu thuyền?”, tôi tò mò. “5 chiếc. Đó là thuyền của Trần Công Bảy, anh ruột Minh giữ thuyền; Nguyễn Văn Phúc; Lê Văn Khoa... Thuyền viên 10 - 12 người/ thuyền... Tính ra khoảng 60 người. Trước khi đi, bọn tôi ứng 10 triệu đồng/lao động để vợ con họ lo tết”. Bất ngờ, anh Đài chỉ một tốp phụ nữ vá lưới gần đó, nói: “Nhà báo có muốn tìm hiểu thêm tâm trạng của vợ lao động biển, sẵn đây giới thiệu luôn? Có bà, chồng năm nào cũng đi xuyên tết, gặp tui than: “Một mình tội lắm người ơi. Láng giềng lạnh ít sao tôi lạnh nhiều?”. Đi biển xuyên tết, người đi cũng khổ, người ở nhà cũng khổ vì “máy” nó đòi...”. Thuyền trưởng nháy mắt nhìn tôi rồi cười hì hì. Tôi hiểu đó là cách tạo niềm vuicủa những người đánh cá.
Thế nhưng, tôi đã không hỏi mấy cô vá lưới mà nhảy lên thuyền BTh 99429TS của Nguyễn Văn Nhân, thuyền trưởng nổi tiếng về đánh bắt xa bờ, gần đó. Nhân đang quay ngồi trong ca bin 3 x 3 m, nói: “Em điđoàn ông Sơn Mầm. Nói là đi đoàn nhưng ra biển rồi, thuyền nào thuyền nấy chạy. Chạy nhưng máy liên lạc liên tục mở sẵn sàng hỗ trợ nhau, báo cho nhau điểm nào có cá. Trong lúc trò chuyện, tôi không khỏi tự hỏi: Đi biển xuyên tết lúc này sao; còn hơn 2 tháng nữa mới đến Tết Tân Sửu?. Nhân dường như đoán được điều này, giải thích: “Có khoảng 1,5 tháng để thuyền chuẩn bị. Không chuẩn bị kỹ, không dám đi đâu! Đó là lên ụ sửa để gia cố vỏ; khắc phục nứt nẻ; kiểm tra máy móc, dầu máy; tuyển lao động. Ụ sửa ởLa Gi không đủ thì đi Bình Châu, cách đây 2 giờ chạy… Năm nay, giờ ra khơi các đoàn ấn định từ15 - 16 giờ chiều 20 âm lịch, trước Tết Tân Sửu 10 ngày”. Nghe Nhân nói, tôi hình dung: Thời điểm đó mặt biển vắng thuyền, sóng to, gió vẫn dữ. Con thuyền to ở trên bờ nhưng ra biển rồi như chiếc lá tre. Mấy chục con người đi cùng nhau trên một con thuyền, may rủi chưa biết ra sao, cứ hướng mắt về phía trước mà chạy,nhìn vào máy mà chạy, lâu lâu lại nhìn vào máy định dạng xem thuyền bạn cách mình bao nhiêuhải lý, chạy hay dừng?”.
46 tuổi đời, Nguyễn Văn Nhânhơn 20 năm đánh bắt xa bờ. Có lần còn nửa giờ là sang năm mới, nhưng Nhân vẫn chạy trên biển, trong khi thuyền viên đều muốn neo lại một bãi đá ngầm, tắm táp, soạn lễ cúng giao thừa. Nhân phải lấy kinh nghiệm khẳng định cần chạy thêm 10 hải lý nữa, để đến một vùng rạn san hô, may racó cá. Và rồi đúng vậy. Rạng sáng mùng 1 tết năm đó, thuyền chạy liên tục 2 ngày, 2 đêm quay về với 50 tấn cá nục. Mùng 4 tết tới cảng La Gi,bán cá được hơn 300 triệu đồng. Lao động, vợ lao động cầm tiền trong tay cười nói.Sướng!
Theo Nhân, giao thừatrên biển rất khác biệt so với đất liền. Một nhúm con người trong không gian mười mấy thước dài, mấy thước ngang, nhìn đâu cũng thấy cô lẻ. Vậy nên, mới có chuyện lúc giao thừa, vài người được thuyền trưởnggọilên ca bin nghe vợ, mẹ điện ra hỏi thăm, thì lao động trẻ lần đầu tiên đi biển, òa lên khóc ồ ồ vì chờ hoài không nghe ai gọi…
3. Nhân dừng chuyện. Đúng lúc này tôi nhận ra mình đã ra giữa dòng sông. Thuyền của Sơn Mầm và Nguyễn Văn Đài đang chạy phía trước vàmột chiếc đang muốn rẽ vào bờ phải, nơi có ụ thuyền Ba Thám.Dọc bờ sông Dinh trước đây nhiều ụ sửa thuyền tiếng tăm, nhưng sau một số năm nhiều ụ thuyền thôi hành nghề. Vì vậy, chuyện những con thuyền tìm ụ xa, ở Bình Châu, Phan Thiết, sửa chữa trước khi ra khơi là không tránh khỏi.
“Nhà báo lên đoạn nào để em ghé vô. Bữa nay em đi ụ Phan Thiết vìhẹn trước ngoài đó. Nói gì thì nói, từ mùng 2 đến mùng 8 tết năm Tân Sửu này, anh ghé xuống cảng xem. Hàng trăm người sẵn sàng gác niềm vui, đón người đi biển trở về. Lúc ấy, sau mấy ngày thịt thà, anh chọn mua con cá ngon nấu canh chua thì tuyệt”. Chúng tôi trên đường ra cửa biển. Mùa xuân đang rất gần. Gió thổi bay phần phật những lá cờ Tổ quốc cắm trên chóp từng con thuyền. Tổ quốc, mùa xuân đang gọi những con thuyền ra biển…
| Ly bia… con thuyền “Lúc bạn và người nhà nâng lymừng xuân, chúc nhau sức khỏe… thì ngoài khơi kia, người đi biển xuyên tết đối mặt với gió, với sóng,đánh những mẻ lưới cho nhu cầu xã hội. Những con cá đánh bắt trên biển xa ngày xuân, vì vậy chứa trong nó biết bao nỗi niềm…”. |
Hà Thanh Tú