Quảng Sơn phát huy nguồn lực, tạo sinh kế giảm nghèo

Khi người dân có sinh kế để vươn lên

Gia đình bà Lường Thị Lành, bon Sa Nar từng là hộ nghèo. Trước đây, với khoảng 5 sào đất, bà chủ yếu trồng cây ngắn ngày, hoa màu nên thu nhập thấp. Năm 2023, từ nguồn vốn chương trình mục tiêu quốc gia Giảm nghèo bền vững, bà được hỗ trợ 20 triệu đồng để phát triển sinh kế. Nhận thấy trồng dâu, nuôi tằm phù hợp với điều kiện gia đình, bà Lành mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Vừa làm, vừa học hỏi kinh nghiệm từ những hộ đi trước, kiên trì chăm sóc diện tích dâu và từng bước làm chủ kỹ thuật nuôi tằm. Đến nay, gia đình bà đã thoát nghèo. Mỗi năm, sau khi trừ chi phí, mô hình mang lại thu nhập hơn 100 triệu đồng. “Nhờ sự quan tâm, hỗ trợ của Nhà nước, tôi có thêm động lực để vươn lên. Số tiền từ trồng dâu, nuôi tằm giúp chăm lo cho con, cháu tốt hơn. Dự án đã kết thúc nhưng tôi vẫn tiếp tục duy trì để phát triển sinh kế lâu dài”, bà Lành chia sẻ.

Câu chuyện của gia đình bà Lành cũng là một trong những kết quả từ việc lựa chọn mô hình phù hợp với điều kiện thực tế của người dân. Tại bon Sa Nar, các chương trình mục tiêu quốc gia đã hỗ trợ 5 dự án nuôi dê và 1 dự án trồng dâu, nuôi tằm. Theo bà Nguyễn Thị Toản - Bí thư Chi bộ bon Sa Nar, trong quá trình triển khai, chi bộ và ban tự quản bon thường xuyên động viên, tuyên truyền, đồng thời theo dõi, giám sát để kịp thời hỗ trợ người dân. Hầu hết các hộ được hỗ trợ sử dụng nguồn vốn đúng mục đích, tích cực học hỏi kinh nghiệm để phát triển sản xuất, vươn lên thoát nghèo. “Điều đáng mừng, dù một số dự án đã kết thúc, nhưng các hộ thuộc diện dự án nuôi dê, trồng dâu, nuôi tằm vẫn tiếp tục chăn nuôi, trồng trọt. Đây là một trong những cách để giảm nghèo bền vững, chống tái nghèo thiết thực nhất đối với người dân”, bà Toản chia sẻ.

Tìm trúng nguyên nhân để giảm nghèo bền vững

Theo ông Phạm Văn Duẩn - Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Sơn, giai đoạn 2026 - 2030, công tác giảm nghèo của xã sẽ chuyển mạnh từ hỗ trợ đơn thuần sang tạo sinh kế, việc làm, nâng năng suất và thu nhập. Từng hộ nghèo được rà soát, xác định nguyên nhân để có giải pháp phù hợp, hạn chế nguy cơ tái nghèo.

Đến cuối năm 2025, Quảng Sơn còn 134 hộ nghèo, chiếm 2,79% tổng số hộ dân, trong đó 98 hộ là người dân tộc thiểu số; 90 hộ cận nghèo, chiếm 1,87%, trong đó 71 hộ là người dân tộc thiểu số. Năm 2026, xã còn 15,6 tỷ đồng nguồn vốn các chương trình mục tiêu quốc gia chuyển tiếp từ giai đoạn 2021 - 2025 và 1,1 tỷ đồng nguồn vốn tỉnh bổ sung; đến nay đã giải ngân gần 7 tỷ đồng, đạt trên 40%.

Theo ông Duẩn, nếu chỉ hỗ trợ cây giống, con giống, phân bón hay vốn vay mà chưa quan tâm đến hiệu quả sau hỗ trợ thì khó tạo nền tảng giảm nghèo lâu dài. Vì vậy, xã hướng đến quản lý giảm nghèo theo từng hộ, từng nguyên nhân và từng phương án thoát nghèo. Có hộ nghèo do sản xuất kém hiệu quả, thiếu vốn, kỹ thuật; có hộ thiếu việc làm, thiếu đất sản xuất hoặc có hoàn cảnh đặc thù. Mỗi nhóm cần cách hỗ trợ phù hợp.

Với những hộ có đất và lao động, nông nghiệp tiếp tục là hướng tạo sinh kế chủ lực, trong đó cà phê được xác định là ngành hàng chủ lực. Địa phương chú trọng cải tạo, tái canh diện tích già cỗi, nâng năng suất, giảm chi phí, nâng chất lượng và từng bước liên kết với hợp tác xã, doanh nghiệp để tăng giá trị sản phẩm. “Không nhất thiết hộ nghèo phải mở rộng diện tích sản xuất. Quan trọng là từ diện tích đang có, phải nâng năng suất, giảm chi phí, nâng chất lượng và bán được giá tốt hơn để tăng thu nhập”, ông Duẩn nhấn mạnh.

Cùng với đó, xã định hướng mô hình “1 ha - nhiều nguồn thu” nhằm giúp người dân đa dạng hóa sinh kế. Với những hộ ít đất, không có đất hoặc lao động trẻ chưa có nghề, địa phương tập trung đào tạo nghề, tư vấn và kết nối việc làm ngoài nông nghiệp. Quảng Sơn cũng hạn chế hỗ trợ dàn trải, lựa chọn những hộ có điều kiện để xây dựng mô hình thoát nghèo điển hình, tập trung nguồn lực về vốn, kỹ thuật và đầu ra sản phẩm. Nguồn vốn tín dụng chính sách và các chương trình mục tiêu quốc gia được gắn với phương án sản xuất cụ thể, có hướng dẫn, kiểm tra sau giải ngân; đồng thời từng bước kết nối hộ dân với hợp tác xã, doanh nghiệp và thị trường. “Muốn giảm nghèo bền vững phải đánh đúng nguyên nhân nghèo. Hỗ trợ chỉ là bước đầu; điều quan trọng là sau hỗ trợ, hộ dân tạo ra được thu nhập và có khả năng tự vươn lên”, ông Duẩn cho biết.

Với cách làm này, Quảng Sơn từng bước chuyển từ hỗ trợ trước mắt sang tạo điều kiện để người dân tự vươn lên, qua đó phát huy hiệu quả nguồn lực các chương trình mục tiêu quốc gia và tạo nền tảng thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững giai đoạn 2026 - 2030.