Quy hoạch Thủ đô: Chuyển đổi cầu Long Biên thành cầu đi bộ và không gian văn hóa nghệ thuật
Trong Đồ án Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Hà Nội dự kiến chuyển đổi công năng cầu Long Biên thành cầu đi bộ, tạo trục kết nối di sản giữa phố cổ và sông Hồng.
UBND TP. Hà Nội hiện đang tổ chức lấy ý kiến nhân dân đối với Đồ án Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm. Đây là văn bản pháp lý quan trọng định hình tổ chức không gian đô thị, phát triển kiến trúc và hạ tầng kỹ thuật, hướng tới mục tiêu xây dựng Hà Nội trở thành đô thị mang bản sắc "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại" và khẳng định vị thế thành phố toàn cầu.
Định hướng hình thành trục kết nối văn hóa sông Hồng
Một trong những điểm nhấn đáng chú ý nhất trong đồ án quy hoạch lần này là việc xác lập các trục không gian chủ đạo của Thủ đô. Theo đó, cầu Long Biên — công trình di sản hơn 100 năm tuổi — được đề xuất chuyển đổi công năng từ cầu giao thông hỗn hợp hiện hữu sang cầu đi bộ.
Phương án quy hoạch kiến nghị biến cây cầu thành không gian biểu diễn nghệ thuật, triển lãm và tổ chức các hoạt động văn hóa cộng đồng. Khi được cải tạo, cầu Long Biên sẽ đóng vai trò là trục kết nối văn hóa trực tiếp giữa khu vực phố cổ Hà Nội với không gian cảnh quan sông Hồng, mở ra tiềm năng phát triển du lịch và kinh tế đêm cho khu vực trung tâm.
Giá trị kỹ thuật và lịch sử của "Tháp Eiffel nằm ngang"
Cầu Long Biên không chỉ là một công trình hạ tầng mà còn là biểu tượng kiến trúc công nghiệp đặc trưng của Pháp cuối thế kỷ XIX. Được khởi công và hoàn thành vào năm 1902 bởi Công ty Daydé & Pillé (Paris), đây là cây cầu thép đầu tiên bắc qua sông Hồng, nối liền các quận Hoàn Kiếm, Ba Đình và Long Biên.
Tại thời điểm khánh thành, cầu Long Biên được xếp hạng là cây cầu dài thứ hai trên thế giới, chỉ đứng sau cầu Brooklyn tại Mỹ. Với thiết kế tinh xảo và hệ thống khung dầm thép uốn lượn, công trình thường được ví von là một "Tháp Eiffel nằm ngang" giữa lòng Hà Nội. Về thông số kỹ thuật, cầu có tổng chiều dài 2.290m phần bắc qua sông và 896m đường dẫn, bao gồm 19 nhịp dầm thép đặt trên 20 trụ cầu lớn.
Mặt cầu rộng 4,75m, ban đầu được thiết kế với ba làn giao thông: làn giữa dành cho đường sắt khổ 1,75m, hai làn bên cạnh dành cho xe đạp và phương tiện cơ giới rộng 2,6m, cùng lối đi bộ nhỏ hẹp phía ngoài cùng.
Công tác bảo tồn và duy tu di sản trước lộ trình chuyển đổi
Trải qua hơn một thế kỷ vận hành và chịu ảnh hưởng nặng nề từ chiến tranh, cầu Long Biên hiện đã xuống cấp nghiêm trọng. Để đảm bảo an toàn giao thông và giữ gìn giá trị lịch sử trước khi thực hiện các phương án quy hoạch mới, TP. Hà Nội đã và đang triển khai nhiều đợt tu bổ, bảo trì định kỳ.
Các hạng mục sửa chữa tập trung vào việc gia cố hệ thống dầm thép, thay thế các cấu kiện han gỉ, lan can và thảm lại mặt đường giao thông. Những hoạt động này nhằm kéo dài tuổi thọ công trình, phục vụ nhu cầu đi lại thiết yếu hiện tại của người dân, đồng thời chuẩn bị nền tảng kỹ thuật cho việc chuyển đổi thành cầu đi bộ trong tương lai.
Việc chuyển đổi cầu Long Biên không chỉ giúp giảm tải áp lực giao thông cho vùng lõi nếu kết hợp với các công trình vượt sông mới, mà còn bảo tồn được một chứng nhân lịch sử quan trọng, biến di sản thành động lực phát triển văn hóa - xã hội cho Thủ đô trong tầm nhìn dài hạn.
Lưu ý: Thông tin về dự án và công năng cầu Long Biên có thể thay đổi tùy theo kết quả lấy ý kiến nhân dân và điều chỉnh quy hoạch chi tiết của cơ quan chức năng.