Romania chi 2,3 tỷ USD mua hệ thống phòng không SPYDER từ Israel

Tập đoàn Rafael Advanced Defense Systems (RADS) của Israel vừa đạt được thỏa thuận mang tính bước ngoặt với Romania nhằm cung cấp các hệ thống phòng không SPYDER. Hợp đồng có trị giá khoảng 2 tỷ euro (tương đương 2,3 tỷ USD), trở thành thỏa thuận quốc phòng lớn thứ hai trong lịch sử ngành công nghiệp vũ khí Israel, chỉ xếp sau thương vụ hệ thống Arrow 3 cho Đức trị giá 3,5 tỷ USD vào năm 2023.

Phân tích kỹ thuật và khả năng tác chiến của SPYDER

Hệ thống SPYDER (Surface-to-air Python and Derby) là giải pháp phòng không cơ động được thiết kế để đánh chặn đa dạng các mối đe dọa trên không, bao gồm tiêm kích, trực thăng, thiết bị bay không người lái (UAV) và vũ khí dẫn đường chính xác. Điểm cốt lõi của hệ thống là việc sử dụng các biến thể tên lửa không đối không tiên tiến PYTHON-5 và I-DERBY của Rafael để triển khai từ mặt đất.

Theo thông số kỹ thuật từ nhà sản xuất, SPYDER hoạt động như một phần của mạng lưới phòng thủ nhiều tầng. Hệ thống có khả năng phóng đồng thời tối đa bốn tên lửa đánh chặn, đạt tầm bắn tối đa 40 km và độ cao đánh chặn lên tới 12 km. Gói giải pháp cung cấp cho Romania bao gồm bệ phóng, tên lửa đánh chặn, hệ thống radar, chương trình huấn luyện và hỗ trợ hậu cần toàn diện.

Đáng chú ý, khác với các hệ thống như David’s Sling hay Arrow 3 vốn có sự hợp tác và tài trợ từ Mỹ, SPYDER được phát triển hoàn toàn bằng công nghệ và nguồn lực của Israel. Điều này giúp quy trình xuất khẩu của Rafael trở nên đơn giản hơn khi không cần sự phê duyệt từ Bộ Ngoại giao Mỹ, tạo lợi thế cạnh tranh về mặt thủ tục hành chính trên thị trường quốc tế.

Chiến lược mở rộng thị trường tại châu Âu

Việc Romania lựa chọn SPYDER diễn ra trong bối cảnh các quốc gia châu Âu đang khẩn trương hiện đại hóa năng lực phòng thủ trước những biến động địa chính trị khu vực. Romania đã nhiều lần ghi nhận các vụ xâm nhập lãnh thổ của UAV, do đó việc tích hợp hệ thống mới này sẽ giúp tăng cường năng lực phòng không tầm ngắn và tầm trung, đồng thời đảm bảo khả năng tương tác theo tiêu chuẩn NATO.

Số liệu thống kê cho thấy châu Âu đã trở thành thị trường xuất khẩu vũ khí lớn nhất của Israel. Năm 2025, khu vực này chiếm 36% tổng kim ngạch xuất khẩu quốc phòng của Tel Aviv. Trước Romania, nhiều quốc gia khác đã ký kết các hợp đồng quan trọng:

• Phần Lan: Mua hệ thống David’s Sling trị giá 345 triệu USD năm 2023.
• Slovakia: Ký thỏa thuận 583 triệu USD cho hệ thống Barak MX năm 2024.
• CH Síp: Tiếp nhận hệ thống Barak MX với tầm bắn 150 km vào cuối năm 2024.

Đà tăng trưởng kỷ lục của ngành quốc phòng Israel

Bất chấp những áp lực và lời kêu gọi tẩy chay liên quan đến các cuộc xung đột tại Dải Gaza, xuất khẩu quốc phòng của Israel vẫn đạt mức kỷ lục 19,2 tỷ USD vào năm 2025, tăng gần 30% so với năm trước đó. Trong danh mục xuất khẩu, các hệ thống tên lửa, rocket và phòng không đóng vai trò chủ đạo, chiếm 29% tổng giá trị các thỏa thuận.

Sự thành công của các hệ thống phòng không Israel trên thị trường thế giới được giới phân tích nhận định là nhờ hiệu quả thực chiến (combat-proven). Khả năng đánh chặn thực tế trước các cuộc tấn công bằng tên lửa và UAV quy mô lớn trong những năm qua đã tạo dựng niềm tin cho các khách hàng quốc tế. Hiện tại, Hy Lạp cũng đang đàm phán một thỏa thuận phòng thủ nhiều tầng trị giá 3,5 tỷ USD với Israel, cho thấy nhu cầu đối với công nghệ quân sự từ Tel Aviv vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.