Sản phẩm OCOP kể chuyện văn hóa quê hương

Đặc sản địa phương kể chuyện vùng đất

Một sản phẩm bước ra thị trường nếu chỉ có chất lượng ngon thì mới đi được một nửa chặng đường. Để chạm đến cảm xúc của du khách, sản phẩm đó phải mang theo hơi thở, hương vị và cái hồn của vùng đất sinh ra nó.

Các sản phẩm OCOP khu vực phía Đông Lâm Đồng đang theo hướng đi này, nơi mỗi chai nước mắm hay mỗi hộp thanh long sấy, táo sấy, những chùm nho trĩu quả… đều là một chương sách lôi cuốn về đời sống bản địa.

Những đoàn khách trong và ngoài nước đến Phan Thiết - Mũi Né, thường được giới thiệu tham quan các cơ sở làm nghề nước mắm truyền thống, để nghe người nông dân kể câu chuyện hành trình kết tinh những giọt mắm thơm ngon, từ con cá cơm bé xíu đánh bắt ngoài khơi xa.

Những mẻ cá cơm than béo ngậy được đánh bắt từ biển cả, hòa quyện với muối hạt sạch, rồi trải qua 12 - 15 tháng ủ chượp tự nhiên ròng rã dưới nắng gió mặn mòi, cùng với kinh nghiệm lâu năm của người dân xứ biển mới làm nên những chai nước mắm có màu vàng cánh gián đúng chuẩn mắm Phan Thiết.

Du khách cầm trên tay chai nước mắm không chỉ để nếm vị ngọt hậu đậm đà, mà là để cảm nhận cái “tâm” và cái “ý” đằng sau sự kiên nhẫn của những nghệ nhân làm nghề truyền thống. Hiện nay, có nhiều sản phẩm nước mắm đạt chuẩn OCOP 3 - 4 sao.

“Đây không chỉ là sự ghi nhận mà còn là động lực để chúng tôi hướng tới OCOP 5 sao, mở rộng quy mô, để đưa sản phẩm nước mắm truyền thống xuất khẩu”, Giám đốc Công ty TNHH Cá Đen Huỳnh Văn Dung chia sẻ.

Khu vực Đông Nam Lâm Đồng hiện có khoảng 113 cơ sở sản xuất nước mắm. Sự tham gia mạnh mẽ của các doanh nghiệp OCOP cùng nỗ lực vượt qua rào cản kỹ thuật đang mở ra cơ hội để nước mắm Phan Thiết, tỉnh Lâm Đồng khẳng định vị thế trên bản đồ xuất khẩu thực phẩm toàn cầu.

Không riêng nước mắm, thanh long - loại trái cây đặc trưng của vùng đất phía Đông Lâm Đồng cũng đang được khai thác theo hướng đa dạng hóa sản phẩm. Thay vì chủ yếu tiêu thụ quả tươi theo mùa vụ, một số cơ sở đã đầu tư chế biến sâu, phát triển nhiều dòng sản phẩm từ thanh long ruột trắng, ruột đỏ.

Từ nguyên liệu này, 17 sản phẩm OCOP đã được hình thành gồm: rượu vang thanh long, trà hoa thanh long, mứt, bánh, tinh dầu, kem, bánh tráng... Việc đa dạng hóa sản phẩm không chỉ góp phần nâng cao giá trị nông sản mà còn tạo thêm lựa chọn quà tặng cho du khách khi đến địa phương.

OCOP - “Điểm chạm” với du khách

Cùng với đổi mới sản phẩm, các cơ sở OCOP cũng tìm cách mở rộng kênh tiếp cận khách hàng. Chuyển đổi số, bán hàng trực tuyến và livestream đang được một số hợp tác xã, cơ sở sản xuất ứng dụng để giới thiệu sản phẩm, quy trình làm ra sản phẩm và kết nối với các đối tác phân phối.

Tại 1 Hợp tác xã sản xuất thanh long ở xã Hàm Thuận, chị Nguyễn Hoàng Thư Hương, Giám đốc hợp tác xã, thường xuyên livestream ngay tại vườn, giới thiệu quá trình sản xuất, sơ chế và đóng gói sản phẩm. Cách làm này giúp khách hàng có thêm thông tin về nguồn gốc, chất lượng hàng hóa, đồng thời tạo cơ hội để hợp tác xã tiếp cận các đầu mối tiêu thụ, đối tác mua sỉ trên cả nước và doanh nghiệp hướng đến xuất khẩu.

Chị Hương chia sẻ: “Chúng tôi thường xuyên livestream quá trình sản xuất và đóng gói để khách hàng thấy rõ chất lượng, yên tâm khi lựa chọn sản phẩm. Livestream không chỉ thu hút khách mua dùng thử mà còn là cầu nối giúp hợp tác xã tiếp cận các đầu mối phân phối lớn. Chúng tôi cũng muốn kể với du khách câu chuyện về nguồn gốc trái thanh long, về loại cây trồng đã giúp nhiều nông dân vươn lên, ổn định cuộc sống”.

Từ những câu chuyện như vậy, sản phẩm OCOP có thể trở thành cầu nối giữa du khách với văn hóa và đời sống sản xuất tại địa phương. Một món đặc sản được mang về sau chuyến đi không chỉ có giá trị sử dụng mà còn gợi nhớ về nơi sản xuất, người làm ra sản phẩm và những trải nghiệm đã có tại điểm đến.

Bà Võ Thị Hoàng Yến, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch tỉnh, cho rằng bên cạnh khuyến khích người dân đẩy mạnh chế biến sâu, đổi mới công nghệ, phát triển sản phẩm mới để hạn chế rủi ro mùa vụ và nâng cao giá trị gia tăng, cần kết nối sản phẩm khu vực phía Đông với hệ thống du lịch, thương mại và các sự kiện của toàn tỉnh.

“

Thanh long, nước mắm, hải sản chế biến, sản phẩm thủ công và đặc sản vùng miền không chỉ được bán như hàng hóa, mà còn phải được kể bằng câu chuyện về con người, văn hóa biển, vùng đất và phương thức sản xuất. Khi các doanh nghiệp kết nối được với nhau, tỉnh sẽ hình thành các giỏ hàng phong phú mang thương hiệu quà tặng Lâm Đồng.

Bà Võ Thị Hoàng Yến, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Đầu tư, Thương mại và Du lịch Lâm Đồng

Để thực hiện mục tiêu này, các địa phương cần tiếp tục hỗ trợ cơ sở OCOP nâng cao chất lượng, cải tiến mẫu mã, bao bì theo nhu cầu thị trường; phát triển sản phẩm quà tặng, quà biếu và các dòng sản phẩm gắn với du lịch. Việc đưa sản phẩm vào các trung tâm đón khách, không gian trưng bày văn hóa - du lịch, hội chợ và sự kiện xúc tiến thương mại cũng sẽ mở rộng cơ hội tiếp cận người tiêu dùng.

Bên cạnh đó, mã QR cung cấp thông tin về nguồn gốc, quy trình sản xuất và câu chuyện sản phẩm bằng nhiều ngôn ngữ là một giải pháp cần được quan tâm, nhất là với nhóm khách quốc tế. Nếu được kết nối với các điểm tham quan, vườn sản xuất và cơ sở chế biến, sản phẩm OCOP còn có thể mở rộng từ hoạt động mua bán đơn thuần sang trải nghiệm thực tế.

Khi mỗi sản phẩm OCOP được giới thiệu bằng câu chuyện về vùng đất, con người và cách làm nghề, đặc sản địa phương không chỉ gia tăng giá trị thương mại mà còn góp phần quảng bá bản sắc quê hương. Từ những món quà mang theo sau chuyến đi, du khách có thêm lý do để nhớ, tìm hiểu và trở lại khám phá Lâm Đồng.