Siết chặt nguồn thải, tăng năng lực quản lý môi trường

Tăng kiểm soát từ nguồn phát sinh

Từ đầu năm đến nay, cơ quan chuyên môn đã tiếp nhận, thẩm định và xử lý nhiều hồ sơ liên quan đến môi trường. Trong đó, có 5 báo cáo đánh giá tác động môi trường được phê duyệt và 24 giấy phép được cấp. Cùng với kiểm soát hồ sơ, hoạt động quan trắc đang được mở rộng. Đến nay, tỉnh có 27 cơ sở lắp đặt và truyền dữ liệu quan trắc môi trường tự động, liên tục về cơ quan quản lý, với tổng số 60 trạm. Gồm có 41 trạm quan trắc nước thải, 2 trạm quan trắc nước biển, 13 trạm quan trắc khí thải và 4 trạm quan trắc nước mặt. Từ đó, việc tiếp tục thực hiện chương trình quan trắc môi trường định kỳ đối với nước mặt, nước ngầm, đất, không khí xung quanh và nước thải được thuận lợi.

Tại các khu, cụm công nghiệp, yêu cầu xử lý nước thải cũng đang được đặt ra cụ thể hơn. Toàn tỉnh có 14 khu công nghiệp, trong đó 8 khu đang hoạt động có hệ thống xử lý nước thải tập trung đáp ứng yêu cầu. Còn với 28 cụm công nghiệp đang hoạt động thì mới chỉ có 7 cụm đã được cấp giấy phép môi trường và có hệ thống xử lý nước thải tập trung.

Trong quý III, lực lượng chức năng đã xử lý 8 vụ vi phạm môi trường, với tổng số tiền phạt hơn 626 triệu đồng. Tính chung 9 tháng, có 11 vụ vi phạm bị xử lý, tổng số tiền phạt gần 900 triệu đồng. Để hạn chế các vụ vi phạm, ngành chức năng đang nỗ lực chuyển dần từ kiểm tra, xử lý sang tăng khả năng nhận diện và kiểm soát nguồn thải.

Áp lực lớn từ rác và nước thải đô thị

Nếu nguồn thải từ sản xuất được kiểm soát qua giấy phép, quan trắc và hạ tầng xử lý, thì chất thải sinh hoạt vẫn là bài toán lớn, gắn trực tiếp với đời sống. Giữa tháng 6/2026, nhà máy xử lý chất thải rắn tại Đà Lạt tạm ngưng tiếp nhận rác gần 2 ngày, khiến khoảng 900 tấn rác tồn đọng tại 5 phường. Sự cố sau đó được khắc phục, nhưng cho thấy chỉ cần một mắt xích bị gián đoạn, áp lực rác nhanh chóng dồn lên các điểm tập kết và khu dân cư.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, chỉ riêng quý III/2026, toàn tỉnh phát sinh khoảng hơn 2.484 tấn chất thải rắn sinh hoạt mỗi ngày. Tỷ lệ thu gom, xử lý đạt khoảng 93,65% ở khu vực đô thị và 75,64% ở khu vực nông thôn. Toàn tỉnh hiện có 15 dự án, cơ sở xử lý chất thải rắn đang hoạt động hoặc triển khai, cùng với đó là 3 dự án xử lý chất thải công nghiệp thông thường, chất thải nguy hại, trong đó có 2 dự án đang hoạt động.

Điều đáng nói, việc xử lý rác thải không nằm ở khâu thu gom lượng rác phát sinh, mà quan trọng là ở năng lực quản lý, khả năng dự phòng và sự ổn định của cả hệ thống. Bởi, với khối lượng hàng ngàn tấn mỗi ngày, nếu bị gián đoạn ở khâu tiếp nhận, vận chuyển, xử lý thì áp lực ùn ứ rác lập tức đổ dồn lên các khu dân cư.

Nếu rác sinh hoạt tạo áp lực dễ nhận thấy, nước thải đô thị lại là vấn đề cần được kiểm soát lâu dài. Hiện toàn tỉnh mới có 3 hệ thống thu gom, xử lý nước thải đô thị tập trung tại Đà Lạt, Phan Thiết và Gia Nghĩa. Tổng tỷ lệ nước thải đô thị được thu gom, xử lý mới đạt khoảng 27,42%.

Theo ông Trần Văn Diêu - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, hạ tầng bảo vệ môi trường của tỉnh còn chưa đồng bộ, nhất là hệ thống thu gom, xử lý nước thải đô thị, khu vực nông thôn và cụm công nghiệp. Công tác quản lý, xử lý chất thải rắn còn khó khăn, trong đó phân loại tại nguồn triển khai chậm, một số cơ sở xử lý và bãi chôn lấp chưa đáp ứng yêu cầu. Hệ thống quan trắc tự động, cơ sở dữ liệu môi trường chưa được đầu tư, cập nhật đồng bộ. Trong khi đó, nguồn lực đầu tư cho bảo vệ môi trường còn hạn chế, đòi hỏi tăng đầu tư và huy động thêm nguồn lực xã hội.