Slovakia tái sản xuất khung gầm xe thiết giáp BVP-1 đạt chuẩn kỹ thuật hiện đại của NATO

Slovakia đã chính thức khởi động lại dây chuyền sản xuất khung gầm xe chiến đấu bộ binh BVP-1 (phiên bản BMP-1 do Tiệp Khắc sản xuất theo giấy phép) tại nhà máy ở Dubnica nad Vahom. Quyết định tái sản xuất một mẫu thiết giáp có nguồn gốc từ thập niên 1960 sau hơn 3 thập kỷ gián đoạn phản ánh cách tiếp cận thực tế về hậu cần và kinh tế quân sự trong bối cảnh tác chiến hiện đại.

Đơn vị đảm nhiệm dự án là STV Machinery, công ty con thuộc tập đoàn Czech STV Invest. Dự án chế tạo lại BVP-1 bắt đầu từ năm 2024 và ký hợp đồng chính thức vào cuối năm 2025. Tính đến tháng 8/2026, cơ sở này đã hoàn thiện hai nguyên mẫu thân xe đầu tiên nhằm phục vụ thử nghiệm độ bền cơ học, khả năng chịu tải cũng như tích hợp các hệ thống vũ khí.

Hiện đại hóa quy trình chế tạo thân xe BVP-1 chuẩn NATO

Dù giữ nguyên hình dáng cơ bản của dòng BMP-1, các thân xe xuất xưởng từ Dubnica nad Vahom được áp dụng công nghệ hoàn toàn mới. Toàn bộ bản vẽ kỹ thuật gốc thời Liên Xô đã được số hóa dạng 3D. Vật liệu chế tạo vỏ giáp được thay thế bằng thép đạt tiêu chuẩn hiện đại của khối NATO, nâng cao khả năng bảo vệ cho kíp lái.

Bên cạnh vật liệu, khoang lái và khoang chở quân được tái thiết kế nhằm cải thiện yếu tố công thái học. Khoang động lực cũng được tinh chỉnh để tương thích linh hoạt với nhiều hệ thống truyền động và động cơ do phương Tây sản xuất. Quy trình chế tạo được tự động hóa bằng hệ thống robot hàn của hãng IGM Robotersysteme (Áo), kết hợp máy cắt laser và máy gia công CNC.

STV Machinery đặt mục tiêu bước vào giai đoạn sản xuất hàng loạt trong giai đoạn 2026-2027 với sản lượng dự kiến đạt khoảng 100 thân xe mỗi năm, phục vụ nhu cầu thay thế và nâng cấp của các lực lượng vũ trang.

Lợi thế hậu cần và tính thích ứng của nền tảng BMP-1

Kể từ khi được đưa vào trang bị từ năm 1966 với hơn 40.000 xe xuất xưởng trên toàn cầu, BMP-1 được xem là dòng xe chiến đấu bộ binh phổ biến hàng đầu. Hiện nay, nhiều quốc gia bao gồm Nga, Ukraine, Ba Lan hay Slovakia vẫn duy trì và triển khai các gói nâng cấp để xe đáp ứng yêu cầu chiến trường.

Bên cạnh Slovakia, Việt Nam cũng tự chủ sản xuất dòng xe chiến đấu bộ binh XCB-01 dựa trên nền tảng BMP-1 nhưng thay đổi kích thước và tích hợp vũ khí, trang bị phù hợp với điều kiện tác chiến riêng biệt.

Lý do chính khiến khung gầm BMP-1 tiếp tục được duy trì nằm ở yếu tố kinh tế và chuỗi cung ứng. Nguồn phụ tùng dồi dào từ hàng nghìn xe đang niêm cất ở nhiều quốc gia giúp chi phí bảo dưỡng hoặc hoàn thiện xe mới rẻ hơn đáng kể so với việc phát triển phương tiện mới từ đầu. Ngoài ra, độ tin cậy cơ học, tính năng bơi nước và khả năng di chuyển linh hoạt trên nhiều địa hình của hệ thống bánh xích vẫn đáp ứng tốt yêu cầu cơ bản tại tiền tuyến.

Nền tảng hoán cải thành phương tiện không người lái

Cấu hình cơ bản gồm thân xe bơi nước, truyền động xích và khoang chứa hàng/quân phía sau biến BMP-1 thành nền tảng mở dễ tùy biến vũ khí hoặc chuyển đổi công năng. Ba Lan đã từng hoán cải xe thành bệ phóng tên lửa chống tăng tầm xa chuyên biệt.

Hơn nữa, chi phí thân vỏ thấp tạo điều kiện thuận lợi để biến dòng thiết giáp này thành phương tiện mặt đất không người lái (UGV). Các biến thể điều khiển từ xa có thể đảm nhiệm nhiệm vụ tải thương, vận tải hậu cần hoặc mang khí tài tác chiến điện tử hạng nặng nhằm hạn chế thương vong cho binh sĩ.

Điển hình như Ấn Độ đã phát triển thành công dòng robot mặt đất Muntra trên khung gầm BMP-1 với 3 cấu hình chuyên trách: trinh sát pháo binh, rà phá bom mìn và trinh sát phòng chống vũ khí hạt nhân, sinh học, hóa học (NBC). Việc tận dụng các khung thân tin cậy, chi phí thấp đang trở thành giải pháp thực tiễn của nhiều nền công nghiệp quốc phòng.