Tái cấu trúc mạng lưới trường học: Đích đến là chất lượng giáo dục

Sắp xếp lại những “mắt xích” chưa phù hợp

Trường THPT Đắk Mil (xã Đức Lập) hiện có 1.192 học sinh và Trường THPT Trần Hưng Đạo (xã Đắk Mil) có khoảng 1.200 học sinh. Dù thuộc 2 xã khác nhau, khoảng cách giữa 2 trường tương đối gần, tạo ra sự giao thoa về địa bàn tuyển sinh và điều kiện tiếp cận giáo dục. Đây cũng là thực tế diễn ra nhiều ở các xã, phường khác trên địa bàn tỉnh. Thực tế này cho thấy, bài toán sắp xếp trường học không thể chỉ nhìn vào địa giới hành chính hay số lượng học sinh, mà còn phải tính đến khoảng cách địa lý, quy mô trường lớp, khả năng bố trí đội ngũ và hiệu quả sử dụng cơ sở vật chất.

Ông Trần Công Nhị - Hiệu trưởng Trường THPT Đắk Mil, nhìn nhận đây là chủ trương lớn và trong khi phương án chưa được quyết định chính thức, nhà trường tập trung ổn định tư tưởng cán bộ, giáo viên, chuẩn bị các điều kiện cho năm học mới. “Nếu việc tổ chức lại giúp nguồn lực được sử dụng tốt hơn, tạo môi trường học tập thuận lợi hơn cho học sinh thì chúng tôi sẵn sàng thực hiện”, ông Nhị chia sẻ.

Tại cuộc họp trực tuyến với 124 xã, phường, đặc khu ngày 12/8, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Minh nhấn mạnh, việc sắp xếp không được thực hiện theo một khuôn mẫu chung. Định hướng của tỉnh là ưu tiên hợp nhất các trường cùng cấp trên cùng địa bàn; các trường THCS và THPT liền kề có thể được xem xét tổ chức lại khi phù hợp về giao thông, cơ sở vật chất và tổ chức dạy học. Đồng chí cũng yêu cầu phương án phải tính đến đặc thù văn hóa, địa hình, giao thông, nhất là những nơi có đông học sinh dân tộc thiểu số, vùng biên giới, địa bàn bị chia cắt. Mục tiêu cuối cùng là tạo điều kiện thuận lợi nhất cho học sinh, giáo viên và người dân.

Như vậy, sắp xếp không đơn thuần là phép tính giảm đầu mối, mà là quá trình đặt lại những “mắt xích” của mạng lưới trường học cho phù hợp hơn với dân cư, điều kiện địa bàn và yêu cầu phát triển giáo dục.

Bài toán về nhân sự

Theo phương án, cùng với 604 cơ sở giáo dục dự kiến tổ chức lại, toàn tỉnh có thể giảm khoảng 1.811 cán bộ quản lý và nhân viên, gồm 1.067 cán bộ quản lý và 744 nhân viên. Trong khi đó, ngành giáo dục vẫn thiếu 5.344 người so với định mức.

Hai con số tưởng như nghịch lý này phản ánh một thực tế: có thể thiếu người ở địa bàn này nhưng lại thừa cục bộ ở nơi khác; thiếu giáo viên theo môn học nhưng đồng thời vẫn còn những vị trí quản lý, hành chính cần tinh gọn.

Đây cũng là một trong những cơ sở để Lâm Đồng tính đến việc tổ chức lại các trường liền kề, nhất là THCS và THPT. Khi mô hình được sắp xếp phù hợp, việc điều tiết đội ngũ giữa các cấp, các trường có thể linh hoạt hơn. Qua đó góp phần giải quyết tình trạng thừa, thiếu giáo viên cục bộ kéo dài nhiều năm nay.

Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Lê Thị Bích Liên cho rằng, việc sắp xếp các trường, nhất là những cơ sở THCS, THPT liền kề, được tính toán từ thực tế đội ngũ đang có sự thừa, thiếu cục bộ. Tổ chức lại hợp lý có thể tạo điều kiện điều tiết giáo viên, cũng như giúp học sinh được học tập trong môi trường có điều kiện tốt hơn. Ở góc độ chính sách, sắp xếp trường học là cơ cấu lại đội ngũ lãnh đạo, quản lý và nhân sự hỗ trợ theo mô hình mới, từ đó bảo đảm quyền lợi chính đáng của cán bộ, giáo viên, nhân viên.

Đích đến không chỉ là những con số

Một hệ thống có ít trường hơn chưa chắc đã tốt hơn. Bộ máy có ít vị trí quản lý hơn cũng không tự động tạo ra chất lượng giáo dục cao hơn. Điều quyết định là cách nguồn lực được tổ chức và sử dụng sau sắp xếp.

Với cơ sở vật chất, phương án của tỉnh đặt yêu cầu tổ chức lại gắn với quản lý, sử dụng tài sản công; ưu tiên khai thác các cơ sở hiện có, hạn chế đầu tư mới không cần thiết. Những cơ sở dôi dư phải được rà soát để bàn giao, điều chuyển, chuyển đổi công năng hoặc giao địa phương quản lý, tránh thất thoát, lãng phí.

Đối với trường học, quy mô lớn hơn có thể tạo điều kiện tập trung đội ngũ, tổ chức chuyên môn và khai thác cơ sở vật chất hiệu quả hơn. Tuy nhiên, quy mô không phải yếu tố duy nhất. Một trường có nhiều học sinh nhưng khoảng cách đi lại xa, giao thông khó khăn hoặc không phù hợp đặc thù địa phương thì mục tiêu nâng cao chất lượng cũng khó đạt được. Vì vậy, việc sắp xếp phải gắn với điều kiện thực tế của từng địa bàn, bảo đảm quyền học tập của học sinh, nhất là ở vùng sâu, vùng xa và khu vực có điều kiện đặc thù.

Sắp xếp mạng lưới trường học vì thế không chỉ là câu chuyện giảm bao nhiêu đầu mối, mà là cơ hội tổ chức lại nguồn lực để giáo dục phát triển hiệu quả và bền vững hơn. Khi năm học mới cận kề, thước đo quan trọng nhất sẽ không nằm ở số trường được sáp nhập hay số đầu mối được tinh gọn, mà ở việc học sinh có được học trong điều kiện tốt hơn, giáo viên được bố trí hợp lý hơn và các cơ sở giáo dục vận hành ổn định, hiệu quả hơn sau quá trình sắp xếp.