Tập đoàn Leonardo thử nghiệm lá chắn phòng không kiểu Lego Michelangelo Dome tại Ukraine

Tập đoàn quốc phòng Leonardo của Italy đang phát triển dự án Michelangelo Dome – một kiến trúc phòng thủ tên lửa và phòng không tích hợp theo dạng mở "kiểu Lego", thay vì sản xuất một hệ thống tên lửa phòng không độc lập. Thành phần đầu tiên của lá chắn này dự kiến được đưa sang thử nghiệm thực chiến tại Ukraine trước cuối năm 2026, đánh dấu bước chuẩn bị quan trọng trước khi đánh giá quy mô lớn cùng NATO từ năm 2027.

Kiến trúc mạng kết nối mô-đun đa tầng

Khác với các tổ hợp phòng không truyền thống như Patriot, SAMP/T hay IRIS-T vốn hoạt động theo các bộ cảm biến và bệ phóng đi kèm cố định, Michelangelo Dome đóng vai trò là hạ tầng kết nối chung. Kiến trúc này cho phép tích hợp linh hoạt radar mặt đất, cảm biến hải quân, khí tài không quân, hệ thống vệ tinh và trung tâm chỉ huy từ nhiều nhà sản xuất khác nhau vào cùng một mạng lưới dữ liệu thống nhất.

Trọng tâm của hệ thống là lớp chỉ huy và kết nối MC5, giúp thu thập thông tin từ nhiều nguồn, xử lý và phân phối tới đơn vị đánh chặn phù hợp nhất. Nhờ trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ phân tích mục tiêu, mạng lưới có thể tính toán để chọn phương tiện đánh chặn tối ưu cho từng mối đe dọa – từ drone giá rẻ, tên lửa hành trình cho đến tên lửa đạn đạo và vũ khí siêu vượt âm. Điều này giúp tối ưu hóa chi phí tác chiến, tránh việc phải dùng tên lửa đắt tiền cho các mục tiêu tầm thấp.

Bên cạnh đó, Leonardo đang hợp tác với tập đoàn MBDA để bổ sung thêm các dòng vũ khí đánh chặn vào hệ thống. Trong giai đoạn tiếp theo, chòm vệ tinh Guardian cũng dự kiến được tích hợp để mở rộng khả năng cảnh báo sớm và theo dõi mục tiêu từ quỹ đạo không gian.

Lý do Ukraine trở thành nơi thử nghiệm thực chiến

Kế hoạch đưa thành phần đầu tiên của Michelangelo Dome tới Ukraine đã được lãnh đạo Leonardo khẳng định từ đầu năm 2026 và tiếp tục giữ nguyên dưới thời Tổng giám đốc Lorenzo Mariani. Môi trường chiến sự tại Ukraine mang lại điều kiện thử nghiệm mà các bãi tập thông thường không thể mô phỏng, khi mạng lưới phòng không phải đối mặt đồng thời với mật độ tấn công cao gồm drone đa dạng, tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình và các hoạt động gây nhiễu điện tử mạnh mẽ.

Mục tiêu chính của đợt thử nghiệm là đánh giá khả năng duy trì kết nối, tốc độ chia sẻ dữ liệu mục tiêu và độ ổn định của toàn bộ cấu trúc chỉ huy khi bị tấn công mạng hoặc can thiệp điện tử. Kết quả thu được tại Ukraine sẽ giúp hoàn thiện các thuật toán điều phối trước khi hệ thống bước vào các đợt kiểm tra chuẩn hóa của NATO.

Lộ trình phát triển và triển vọng thương mại

Theo lộ trình dự kiến, sau bước thử nghiệm tại Ukraine, Michelangelo Dome sẽ tham gia các bài đánh giá khả năng phòng thủ tên lửa đạn đạo và kết nối mạng chỉ huy với NATO trong năm 2027. Giai đoạn 2028-2029 sẽ chứng kiến việc tích hợp lớp quan sát từ không gian qua vệ tinh Guardian, hướng tới mục tiêu kết nối sâu vào hệ thống phòng không chung của NATO và Liên minh châu Âu (EU) vào năm 2030.

Dù đối mặt với thách thức kỹ thuật lớn trong việc chuẩn hóa dữ liệu giữa các khí tài thuộc nhiều quốc gia khác nhau, Leonardo ước tính dự án Michelangelo Dome có thể mang lại khoảng 21 tỉ euro cơ hội kinh doanh trong vòng một thập kỷ. Hiện đã có khoảng 20 quốc gia bày tỏ sự quan tâm đến giải pháp kiến trúc phòng không dạng mở này.