Thực trạng bảo dưỡng tàu ngầm hạt nhân Mỹ và bước tiến pháo tự hành Archer 8x8 Thụy Điển

Báo cáo mới nhất từ Văn phòng Kiểm toán Chính phủ Mỹ (GAO) công bố ngày 27/8 chỉ ra những khó khăn nghiêm trọng trong việc duy trì năng lực tác chiến ngầm, khi tình trạng tắc nghẽn bảo dưỡng làm tiêu hao ngân sách lớn và khiến nhiều tàu ngầm tấn công không thể làm nhiệm vụ. Cùng thời điểm, các quốc gia châu Âu như Thụy Điển và Hy Lạp tiếp tục củng cố năng lực quân sự thông qua các chương trình tiếp nhận pháo tự hành Archer 8x8 và triển khai máy bay không người lái V-BAT phục vụ phòng không.

Khủng hoảng bảo dưỡng tàu ngầm tấn công của Hải quân Mỹ

Theo số liệu từ GAO, Hải quân Mỹ đã tổn thất khoảng 3,4 tỉ USD trong vòng một thập kỉ qua nhằm duy trì các tàu ngầm tấn công bị chậm trễ lịch trình bảo dưỡng hoặc phải neo đậu dài ngày tại cầu cảng do chưa thể vào xưởng đóng tàu. Tình trạng này khiến lực lượng tàu ngầm mất hơn 15.000 ngày vận hành thực tế.

Thống kê trong giai đoạn từ năm tài khóa 2016 đến 2025 ghi nhận các tàu ngầm đang hoạt động phải nằm chờ tổng cộng 8.906 ngày do hết chứng nhận vận hành nhưng xưởng sửa chữa chưa có chỗ tiếp nhận. Bên cạnh đó, thời gian sửa chữa thực tế tại xưởng bị chậm thêm 6.494 ngày so với kế hoạch ban đầu, khi chỉ khoảng 11% các đợt bảo dưỡng tàu ngầm tấn công tại các xưởng công của Hải quân Mỹ hoàn thành đúng hạn định.

Mặc dù không thể triển khai làm nhiệm vụ, chi phí duy trì trạng thái của các tàu vẫn tiếp tục phát sinh. Ước tính từ GAO cho thấy mỗi tàu ngầm lớp Los Angeles tiêu tốn khoảng 219.700 USD mỗi ngày để duy trì và vận hành kíp trực, trong khi con số này ở lớp Virginia là khoảng 237.080 USD mỗi ngày. Tính cả những tàu đã chờ loại biên, tổng ngân sách liên quan đến việc chậm bảo dưỡng và nằm chờ trong 10 năm qua lên tới khoảng 4,17 tỉ USD.

Trường hợp điển hình là tàu ngầm USS Pasadena, chuyển sang trạng thái chờ loại biên từ ngày 1/1/2025 nhưng dự kiến phải chờ đến ngày 15/11/2028 mới có vị trí tại Xưởng hải quân Norfolk để tháo dỡ nhiên liệu lò phản ứng. Trong gần 4 năm chờ đợi, tàu không thể lặn do hết chứng nhận nhưng vẫn tiêu tốn hơn 300 triệu USD nhằm duy trì đầy đủ quân số thủy thủ đoàn. Dự báo từ năm 2026 đến 2030, sẽ có thêm 15 tàu ngầm bước vào giai đoạn chờ loại biên, tạo thêm hơn 14.000 ngày nằm bờ với chi phí ước tính khoảng 3,1 tỉ USD, trong bối cảnh tốc độ đóng mới tàu ngầm lớp Virginia hiện chỉ đạt khoảng một chiếc mỗi năm.

Thụy Điển nâng cấp hỏa lực với pháo tự hành Archer 8x8

Ở mảng lục quân, Cơ quan Quản lí trang bị quốc phòng Thụy Điển (FMV) ngày 26/8 đã chính thức bàn giao 4 khẩu pháo tự hành Archer 8x8 đầu tiên cho quân đội nước này, khởi động dự án mua sắm tổng cộng 48 hệ thống pháo thế hệ mới. Hai khẩu tiếp theo sẽ được chuyển giao vào mùa thu trước khi toàn bộ hợp đồng trị giá 520 triệu USD ký với BAE Systems Bofors năm 2023 được hoàn tất vào năm 2030.

Hệ thống Archer 8x8 mới được phát triển nhằm thay thế số pháo Thụy Điển đã chuyển giao cho Ukraine và Anh, đồng thời củng cố năng lực tác chiến tại miền nam Thụy Điển cùng đảo Gotland. Điểm nâng cấp then chốt nằm ở khung gầm xe tải quân sự 8x8, cho phép di chuyển với tốc độ 80 - 90 km/h trên đường nhựa, vượt trội so với mức 50 - 60 km/h của phiên bản khung gầm 6x6 trước đây.

Khả năng bắn và rút lui nhanh đóng vai trò sống còn trước các loại khí tài trinh sát và radar phản pháo hiện đại. Archer 8x8 có thể khai hỏa liên tiếp 6 phát đạn, rời khỏi vị trí bắn và cơ động quãng đường 500 m trong thời gian chưa đầy hai phút, trong khi toàn bộ kíp chiến đấu vẫn được bảo vệ an toàn bên trong cabin bọc thép.

Hy Lạp triển khai drone V-BAT hỗ trợ lưới phòng không

Quân đội Hy Lạp đang tiến hành xây dựng cơ sở thường trực cho phi đội máy bay không người lái V-BAT tại sân bay quân sự Maritsa trên đảo Rhodes. Các UAV cất hạ cánh thẳng đứng do Shield AI chế tạo này thuộc biên chế của Tiểu đoàn Giám sát và Tình báo số 472.

Việc đặt căn cứ cố định tại Rhodes giúp Hy Lạp duy trì khả năng trinh sát liên tục trên vùng biển và không phận đông nam biển Aegean. V-BAT có thể hoạt động như một lớp cảm biến tiền tiêu cho mạng lưới phòng không mặt đất, bay vượt các vật cản địa hình để thu thập hình ảnh quang điện và hồng ngoại của các mục tiêu bay thấp như tên lửa hành trình, trực thăng hay drone đối phương.

Dữ liệu trinh sát có thể được truyền về trung tâm chỉ huy và chia sẻ với các tổ hợp phòng không Patriot thông qua liên kết dữ liệu tiêu chuẩn Link 16. Theo thông số từ nhà sản xuất Shield AI, V-BAT sở hữu khả năng hoạt động liên tục hơn 12 giờ mang theo tải quang điện/hồng ngoại, sức nâng tối đa khoảng 18,1 kg và sử dụng thiết kế cánh quạt trong ống dẫn, giúp cất hạ cánh linh hoạt tại các vị trí hẹp mà không cần đường băng cố định.