Tổng quan cơ cấu tổ chức và hệ thống vũ khí của Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga

Lực lượng Hàng không Vũ trụ Nga (VKS) được thành lập chính thức vào ngày 12/8/2015 trên cơ sở sáp nhập Lực lượng Không quân và Lực lượng Phòng vệ Hàng không Vũ trụ. Hiện tại, VKS duy trì quân số khoảng 165.000 quân nhân tại ngũ, đảm nhiệm quản lý toàn bộ lực lượng tiêm kích, không quân tiền tuyến, không quân tầm xa, các đơn vị phòng không cùng hạ tầng tác chiến không gian.

Bên cạnh các đơn vị tác chiến trên không và không gian, VKS còn quản lý hai trung đoàn bộ binh cơ giới trực thuộc. Các đơn vị này ban đầu có nhiệm vụ bảo vệ cơ sở hạ tầng hậu phương, sau đó được mở rộng quy mô nhiệm vụ.

Lực lượng tiêm kích giành ưu thế trên không

Trụ cột tác chiến giành ưu thế trên không của VKS hiện nay là các dòng tiêm kích thế hệ 4.5 bao gồm Sukhoi Su-30 và Su-35, được phát triển và nâng cấp sâu từ nền tảng Su-27. Toàn bộ các biến thể Su-27 còn hoạt động dự kiến sẽ được nâng cấp lên chuẩn Su-35 trước khi kết thúc thập niên này.

Ở phân khúc thế hệ thứ năm, Nga triển khai dòng tiêm kích đa nhiệm Su-57 cho cả nhiệm vụ chiếm ưu thế trên không và tấn công tầm xa. Hiện tại, VKS sở hữu khoảng 35 chiếc Su-57 phiên bản sản xuất hàng loạt cùng 10 bản nguyên mẫu. Theo kế hoạch, biên chế Su-57 sản xuất hàng loạt sẽ đạt tối thiểu 76 chiếc vào cuối năm 2028.

Không quân tiền tuyến và yểm trợ đường không

Dòng tiêm kích-bom Su-34 đóng vai trò là lực lượng nòng cốt của không quân tiền tuyến Nga. Việc tích hợp các module hiệu chỉnh và dẫn đường đa năng (UMPK) giúp chuyển đổi các loại bom rơi tự do thành vũ khí dẫn đường chính xác, mở rộng đáng kể bán kính tác chiến hiệu quả của Su-34.

Mặc dù Su-34 được thiết kế để thay thế dòng máy bay ném bom Su-24M, VKS vẫn duy trì hoạt động song song của Su-24M trong nhiều nhiệm vụ tiền tuyến.

Đối với nhiệm vụ yểm trợ đường không tầm gần, máy bay Su-25 tiếp tục được sử dụng nhưng tần suất xuất kích giảm do sự hiện diện của mạng lưới phòng không tầm thấp và thiết bị bay không người lái (UAV). Ngược lại, các dòng trực thăng tấn công như Ka-52 và Mi-28 gia tăng mật độ hoạt động nhờ trang bị tên lửa dẫn đường tầm xa, đồng thời đảm nhiệm thêm vai trò đánh chặn UAV cánh bằng tầm thấp.

Không quân tầm xa và năng lực răn đe hạt nhân

Lực lượng Không quân tầm xa của VKS quản lý các dòng máy bay mang tầm chiến lược gồm Tu-22M3, Tu-160 và Tu-95MS. Các máy bay này đã qua nhiều chương trình hiện đại hóa hệ thống điện tử và vũ khí, đóng vai trò là thành tố trên không trong bộ ba răn đe hạt nhân của Nga.

Ngoài ra, VKS sử dụng phiên bản tiêm kích đánh chặn MiG-31K đã cải tiến để mang tên lửa đạn đạo siêu vượt âm Kinzhal, chuyên đảm nhiệm các đòn tấn công độ chính xác cao vào mục tiêu quan trọng.

Lá chắn phòng không và thành phần vũ trụ

Ngoại trừ các hệ thống phòng không tầm cực ngắn do Lục quân quản lý, VKS nắm quyền điều hành toàn bộ mạng lưới phòng không và phòng thủ tên lửa quốc gia. Các tổ hợp S-300 và S-400 giữ vai trò chủ lực trong phòng thủ tầm trung và tầm xa. Hệ thống S-500 đang trong quá trình triển khai được thiết kế để có khả năng đánh chặn các mục tiêu ở quỹ đạo tầm thấp.

Ở cấp độ phòng thủ chiến thuật, các tổ hợp pháo - tên lửa Pantsir-S đảm nhận nhiệm vụ bảo vệ căn cứ điểm và các cơ sở hạ tầng quan trọng trước nguy cơ từ tên lửa và UAV.