Trại heo gây ô nhiễm làng Châu Ro
Trại heo do ông Huỳnh Văn Tấn đứng tên đầu tư, được UBND huyện Đức Linh (cũ) cấp phép năm 2016, chỉ cách khu dân cư hiện hữu khoảng 100 m. 2 năm trở lại đây, trại tăng lượng đàn heo và để nước thải chảy ra ngoài khi chưa xử lý đúng quy trình khiến mùi hôi bay ra làng, làm cuộc sống người dân Châu Ro “đảo lộn” sinh hoạt.

Hôi không nuốt nổi cơm
Làng Châu Ro thuộc thôn 4, xã Trà Tân, nơi có khoảng 400 hộ đồng bào dân tộc thiểu số (ĐBDTTS) Châu Ro sinh sống hàng trăm năm nay. Phóng viên có mặt tại làng Châu Ro đầu tháng 11, ở đầu đường bê tông vào trại heo, bà Võ Thị Lệ Hà mở quán nhỏ bán mì quảng nhưng vắng khách, thấy phóng viên chụp hình giọng bà chua chát: “Xã, tỉnh đã phạt nhưng đâu lại vào đấy. Đoàn về kiểm tra thì họ dời heo đi, mùi hôi có giảm nhưng chưa được nửa tháng lại thấy chở heo về rồi lại hôi. Tôi mở quán bán trong xóm mong có tiền chợ qua ngày nhưng mùi từ trại heo bay hôi quá nên người trong xóm không chịu được phải đi ra ngoài tỉnh lộ ăn, quán giờ chỉ vài khách đến ăn nên có ngày lỗ vốn...
Cách trại heo chừng 100 m, phía trước có khoảng 5 hộ dân sinh sống đã than trời vì hằng ngày phải hít thở mùi “xú uế” của hàng ngàn “lão trư” từ trại heo thải ra. Anh Thổ Hiều, người Châu Ro nói như muốn khóc: “Hôi lắm chú ơi, có khi dọn cơm ra, có ngọn gió lùa qua kèm theo mùi hôi nồng nặc là chỉ biết ói, chứ không nuốt nổi. Tội nhất là 2 đứa nhỏ con tôi, hít thở hằng ngày với mùi hôi nên ăn uống kém hẳn lại hay bệnh vặt...”.

Già làng Châu Ro Thổ Đệ cho biết: “Trại heo hoạt động cách đây khoảng 7 - 8 năm, lúc đầu ông Huỳnh Văn Tấn nuôi ít nên mùi chưa nặng. Khi ông Tấn cho ông Toàn thuê lại, ông Toàn tăng đàn kèm thêm xử lý chất thải kém khiến phát sinh mùi hôi. Xã và các cơ quan chức năng của tỉnh đã về kiểm tra và xử phạt nhưng trại vẫn còn để mùi hôi bay ra, dân trong làng rất bức xúc...”.
Làng Châu Ro có diện tích khoảng 455 ha, đa phần người dân sinh sống bằng sản xuất nông nghiệp. Vì vậy, nguồn nước chảy từ các mương, suối ra đồng rất nhiều, trại heo không chỉ gây mùi hôi mà còn thải nước chăn nuôi chưa được xử lý đúng quy trình ra kênh mương và chảy ra đồng gây ảnh hưởng đến bệnh ngoài da cho bà con.

Doanh nghiệp “chơi chiêu”?
Già làng Thổ Đệ và ông Võ Văn Hùng - Thanh tra viên Nhân dân thôn 4 (làng Châu Ro) đưa tôi đến trại heo. Cổng trại đóng kín mít, xung quanh dựng hàng rào tôn cao phủ đầu, trước mặt trại có con suối nhỏ chảy dọc theo đường bê tông ra ruộng dân, bên tay phải trại là vườn cây tràm. Do trại heo không để số điện thoại liên lạc và cổng trại đóng kín không có người gác bảo vệ nên chúng tôi không liên lạc được với chủ để vào trại quan sát thực tế. Để lấy được hình ảnh trại heo, ông Hùng dẫn tôi đi đường vòng băng qua vườn tràm. Vừa đi, ông Hùng vừa chỉ những rãnh nước đen kịt dọc theo những luống tràm và cho biết: “Dân phản ánh nhiều quá nên tôi theo dõi trại heo hơn 2 năm nay. Trước đây, trại heo không che chắn tôn nên đứng trước cổng nhìn trực diện vào những chuồng nuôi heo được. Họ nuôi rất nhiều heo, theo định kỳ xe tải chở heo con, heo thịt vào ra liên tục. Thậm chí các cống xả nước thải đen kịt, họ vẫn ngang nhiên để lộ thiên. Từ khi xã, tỉnh về kiểm tra, trại dựng tường rào rồi bịt một số cống xả nước lộ thiên”.

Tôi và ông Hùng men theo dòng nước chảy từ suối ngược lên trại heo, dọc theo luống tràm đất rất trơn, mấy lần suýt té xuống rãnh nước đen, thối. Do trại chuồng nuôi heo khuất sau vườn tràm nên tôi chỉ phát hiện ra một số cống ngầm được trại heo ngụy trang khá tinh vi để che mắt các đoàn kiểm tra. Ông Hùng lấy tay vén cỏ và mấy tấm che thì phát hiện một số cống nước thải chảy theo đường mương rồi ra suối. “Do nước từ trại heo theo suối chảy vào đồng ruộng nên người dân làm đồng liên tục bị ngứa chân tay mà không biết vì sao?!”, người dân phản ánh trước khi chúng tôi vào trại heo...
Theo ông Hùng, không ít lần cùng người dân thấy doanh nghiệp chở heo đến đã ra chặn xe để báo chính quyền. Tài xế xe rất hung hãn. Có lần “Tài xế đòi tung chết tôi”, ông Hùng bức xúc kể. Không biết vì sao mà mỗi lần trước khi tỉnh, xã vào kiểm tra là doanh nghiệp chuyển heo lên xe tải chở đi nơi khác, xong khoảng một thời gian ngắn lại vận chuyển về nuôi. Thời gian vừa rồi, khoảng tháng 8/2026 sau khi bị xã phạt hành chính với nhiều lỗi vi phạm, kèm theo tình hình heo bị dịch bệnh phức tạp, nên doanh nghiệp tạm ngưng nuôi. “Tuy vậy, mới đây khoảng 18 giờ 10 phút ngày 7/11, khi thấy nhiều xe tải chở heo con vào trại, tôi cùng Bí thư Chi bộ thôn 4 và bà con ra lấy hình ảnh, đồng thời báo chính quyền đến kiểm tra nhưng rồi hiện nay, trại heo vẫn nuôi cả ngàn con và mùi hôi lại xuất hiện...”, ông Hùng nói.

Trao đổi với chúng tôi, bà Nguyễn Thị Hồng Thắm - Phó Chủ tịch UBND xã Trà Tân cho biết, xã kiên quyết xử lý tình trạng ô nhiễm trên địa bàn, xã đã thành lập đoàn kiểm tra trại heo ông Huỳnh Minh Toàn nhiều lần, trong đó 2 lần ra biên bản xử phạt hành chính với các hành vi: không thực hiện, thực hiện không đúng, không đầy đủ cam kết hoặc phương án thu gom, quản lý và xử lý chất thải trong đăng ký môi trường đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền tiếp nhận. Tại thời điểm kiểm tra, nước thải được xả vào hầm biogas sau đó vào hồ chứa số 1 bằng đất, không lót bạt chống thấm. Không đăng ký môi trường đủ các nội dung về loại chất thải, khối lượng chất thải phát sinh (hoặc dự kiến phát sinh) và phương án thu gom, quản lý và xử lý chất thải của dự án đầu tư. Cơ sở không có giấy chứng nhận kiểm dịch động vật, sản phẩm động vật.
Theo bà Thắm, UBND xã Trà Tân đã đề xuất tỉnh bổ sung khu vực không được phép chăn nuôi (quy mô lớn) ở một số thôn trên địa bàn xã, trong đó có làng Châu Ro, thôn 4...
Đến ngày 14/11, nhiều hộ ĐBDTTS làng Châu Ro đã gửi đơn tập thể đến Tỉnh ủy, UBND tỉnh và UBND xã. Phóng viên sẽ tiếp tục thông tin khi có kết quả kiểm tra của tỉnh...

Việc xây dựng trại heo với quy mô lớn gần khu dân cư (cách 100 m) hiện không phù hợp với Luật Chăn nuôi. Vì vậy, UBND xã Trà Tân cần có giải pháp và kiến nghị tỉnh hỗ trợ di dời về vùng quy hoạch chăn nuôi phù hợp của xã, để chủ trang trại không bị thiệt hại cũng như ĐBDTTS Châu Ro không phải sống trong môi trường ô nhiễm...