Từ thực tiễn Lâm Đồng bác bỏ luận điệu xuyên tạc chính quyền địa phương 2 cấp

Lấy thực tiễn để kiểm chứng

Từ ngày 1/7/2025, tỉnh Lâm Đồng mới chính thức được thành lập. Cùng với sự thay đổi về địa giới hành chính là một cuộc đổi mới sâu rộng về tổ chức bộ máy khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được triển khai.

Đây là một thay đổi có tính lịch sử, tác động trực tiếp đến phương thức quản trị ở địa phương. Vì vậy, ngay từ đầu, đã xuất hiện không ít băn khoăn: Bộ máy có vận hành được không? Cấp xã có đủ năng lực đảm đương nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền? Người dân có thuận lợi hơn khi giải quyết thủ tục hành chính? Một tỉnh có không gian rộng lớn như Lâm Đồng mới sẽ điều hành thế nào để bảo đảm sự thống nhất nhưng vẫn sát cơ sở?

Đó là những câu hỏi chính đáng, nhưng một số đối tượng lại cố tình suy diễn thành những luận điệu cực đoan, cho rằng sắp xếp đơn vị hành chính chỉ làm “phình to” khoảng cách với người dân, chính quyền 2 cấp khó vận hành, địa phương mất khả năng điều hành hoặc chủ trương tinh gọn bộ máy chỉ là sự thay đổi hình thức.

Thực tiễn Lâm Đồng cho thấy cách nhìn ấy thiếu cơ sở. Sau một năm triển khai, hệ thống chính trị tại 124 xã, phường, đặc khu của tỉnh đã được tổ chức, kiện toàn và đi vào vận hành. Các phòng chuyên môn, Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã được thành lập; cán bộ, công chức được bố trí; hệ thống giải quyết thủ tục hành chính từng bước kết nối, vận hành. Tỉnh cũng duy trì cơ chế thường xuyên nắm bắt khó khăn của cơ sở, hướng dẫn, hỗ trợ và xử lý những vấn đề phát sinh.

Một trong những luận điệu dễ gây nhầm lẫn nhất là đánh đồng việc bỏ cấp huyện với việc giảm sự hiện diện của chính quyền ở cơ sở. Thực tế hoàn toàn khác. Mục tiêu của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp không phải làm cho chính quyền “xa dân” hơn, mà là giảm tầng nấc trung gian, phân định rõ thẩm quyền và tăng tính chủ động cho cấp trực tiếp tiếp xúc với người dân.

Tại Lâm Đồng, điều này đang được thể hiện ngày càng rõ. Khi nhiều nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền về xã, phường, chính quyền cơ sở có điều kiện chủ động hơn trong xử lý công việc. Theo đánh giá của tỉnh, điểm chuyển biến dễ nhận thấy là cấp xã từng bước chuyển từ tâm thế chờ chỉ đạo sang chủ động giải quyết những vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở.

Đó chính là bản chất của cải cách tổ chức bộ máy: không đơn thuần là giảm bao nhiêu đầu mối, mà quan trọng hơn là mỗi đầu mối còn lại phải làm việc hiệu quả hơn, rõ trách nhiệm hơn và phục vụ người dân tốt hơn.

Ở Lâm Đồng, sau một năm vận hành, tỉnh đã tổ chức sơ kết từ cấp tỉnh đến các cụm địa phương để nhìn thẳng vào kết quả và hạn chế. Tại hội nghị sơ kết cấp tỉnh ngày 8/5/2026, lãnh đạo tỉnh và các địa phương đã đánh giá quá trình triển khai mô hình, đồng thời xác định những nhiệm vụ cần tiếp tục thực hiện.

Đáng chú ý, việc đánh giá không chỉ có những gam màu tích cực. Các địa phương cũng thẳng thắn chỉ ra những tồn tại, hạn chế như: về nhân lực, cơ sở vật chất, hạ tầng số, sự đồng bộ của văn bản hướng dẫn, phân cấp, phân quyền và cơ chế phối hợp...

Những "điểm nghẽn" không phải bằng chứng của thất bại

Một số ý kiến xuyên tạc thường sử dụng những khó khăn phát sinh sau sáp nhập để kết luận rằng mô hình mới “không hiệu quả”. Đây là cách lập luận đánh tráo bản chất vấn đề.

Sau một cuộc sắp xếp tổ chức có quy mô lớn, việc phát sinh những vấn đề về nhân sự, trụ sở, tài sản công, dữ liệu, phần mềm, quy trình phối hợp hay phân định thẩm quyền là điều cần được dự báo và xử lý.

Ngay tại các hội nghị sơ kết, Lâm Đồng đã chỉ rõ tình trạng thiếu biên chế ở một số nơi, hạ tầng công nghệ thông tin chưa đồng bộ, một số quy định về phân cấp, phân quyền cần tiếp tục hoàn thiện.

Nhưng cần phân biệt rất rõ: có "điểm nghẽn" không đồng nghĩa với mô hình thất bại. Ngược lại, khả năng nhận diện "điểm nghẽn", công khai vấn đề và tổ chức tháo gỡ mới là yếu tố quyết định sức sống của một cuộc cải cách.

Nói cách khác, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp không phải một “sản phẩm hoàn chỉnh” ngay từ ngày đầu vận hành. Đó là một quá trình đổi mới lớn, cần được điều chỉnh, bổ sung và hoàn thiện từ thực tiễn.

Điều đáng ghi nhận ở Lâm Đồng sau sáp nhập là sự thay đổi không chỉ diễn ra trên sơ đồ tổ chức. Không gian phát triển mới mở rộng hơn, nguồn lực được nhìn nhận trong một chỉnh thể lớn hơn. Cao nguyên, vùng ven biển, khu vực có thế mạnh về nông nghiệp, du lịch, năng lượng, công nghiệp chế biến, kinh tế biển và các trung tâm đô thị có điều kiện kết nối trong một chiến lược phát triển chung.

Trong không gian ấy, yêu cầu đặt ra đối với chính quyền cũng thay đổi: không chỉ quản lý địa bàn, mà phải kiến tạo phát triển; không chỉ giải quyết hồ sơ, mà phải tháo gỡ "điểm nghẽn"; không chỉ “quản” người dân, doanh nghiệp mà phải phục vụ, đồng hành với người dân, doanh nghiệp.

Không có mô hình tổ chức nào tự động tạo ra hiệu quả nếu con người vận hành thiếu trách nhiệm. Ngược lại, một bộ máy được thiết kế tinh gọn, thẩm quyền rõ ràng, dữ liệu liên thông và cán bộ gần dân sẽ tạo ra dư địa lớn để nâng cao hiệu lực quản trị.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong vấn đề này trước hết không phải là tranh luận bằng cảm tính với những thông tin xuyên tạc. Cách thuyết phục nhất là đưa sự thật đến với người dân. Đó là hình ảnh cán bộ cấp xã trực tiếp tiếp nhận và giải quyết hồ sơ; là Trung tâm Phục vụ hành chính công từng bước hiện đại hóa; là chính quyền cơ sở chủ động xử lý những vấn đề phát sinh; là những cuộc đối thoại, tiếp xúc, lắng nghe phản ánh của người dân; là việc cấp tỉnh thường xuyên xuống cơ sở để tháo gỡ khó khăn...

Điều cần thiết lúc này không phải là hoài nghi trước những thông tin xuyên tạc, mà là tiếp tục kiểm chứng bằng thực tiễn; không phải né tránh hạn chế, mà là quyết liệt khắc phục; không phải chỉ nói về “tinh gọn”, mà phải làm cho bộ máy tinh gọn hơn, hiệu lực hơn, hiệu quả hơn và gần Nhân dân hơn.

Và khi chính quyền thực sự gần dân, lắng nghe dân, giải quyết công việc của dân bằng trách nhiệm và hiệu quả, đó cũng chính là nền tảng vững chắc nhất để củng cố niềm tin, tạo đồng thuận xã hội và bác bỏ mọi luận điệu xuyên tạc về con đường đổi mới tổ chức bộ máy của đất nước.