Tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng: Nỗ lực tháo gỡ điểm nghẽn dự án 203.000 tỷ đồng

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc vừa chủ trì buổi làm việc với Bộ Xây dựng cùng các bộ, ngành và địa phương nhằm thúc đẩy tiến độ dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Đây là hạ tầng giao thông trọng điểm có tổng mức đầu tư hơn 203.200 tỷ đồng, đóng vai trò then chốt trong việc kết nối hành lang kinh tế xuyên biên giới.

Nguyên nhân dự án chậm tiến độ 10 tháng

Theo báo cáo từ Bộ Xây dựng, việc triển khai dự án đang bị chậm khoảng 8-10 tháng so với yêu cầu tại Nghị quyết số 127. Sự chậm trễ này xuất phát từ quy mô dự án đặc biệt lớn, áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật và công nghệ hiện đại lần đầu tiên được triển khai tại Việt Nam.

Bên cạnh đó, các thách thức về kinh nghiệm quản lý, hạn chế nguồn nhân lực chuyên sâu và quy trình phối hợp phức tạp với các đối tác nước ngoài đã gây ảnh hưởng trực tiếp đến lộ trình thực hiện. Công tác chuẩn bị kỹ thuật đòi hỏi sự thận trọng cao để đảm bảo tính tương thích và an toàn cho hệ thống đường sắt tốc độ cao trong tương lai.

Tiến độ giải phóng mặt bằng và tái định cư

Về thực trạng thi công, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Danh Huy cho biết đơn vị tư vấn đã hoàn thành cắm cọc ranh giới sử dụng đất trên 253/425km toàn tuyến và tại 22 nhà ga. Hồ sơ đang được bàn giao cho các địa phương để triển khai bồi thường, hỗ trợ tái định cư. Dự kiến, toàn bộ công tác cắm mốc giới sẽ được hoàn tất trong tháng 7.

Hiện nay, 6 tỉnh và thành phố có tuyến đường sắt đi qua đang khẩn trương xây dựng 57 trong tổng số 113 khu tái định cư. Đồng thời, Tập đoàn Điện lực Việt Nam cũng đã lập 16 tiểu dự án chuyên biệt để di dời hệ thống lưới điện nằm trong phạm vi ảnh hưởng của dự án.

Kiến nghị từ các địa phương

Đáng chú ý, nhiều địa phương kiến nghị Bộ Xây dựng sớm phê duyệt chính thức hướng tuyến và ranh giới sử dụng đất dựa trên báo cáo nghiên cứu khả thi. Việc xác định rõ quy mô đường đôi là cơ sở quan trọng để triển khai giải phóng mặt bằng, tránh phát sinh chi phí và lãng phí quỹ đất. Các địa phương cũng cần hướng dẫn cụ thể về việc xử lý diện tích đất thu hồi và thanh toán khối lượng công việc nếu có sự thay đổi về hướng tuyến.

Yêu cầu kiểm soát chặt chẽ tổng mức đầu tư

Phó Thủ tướng chỉ đạo công tác giải phóng mặt bằng phải được thực hiện đồng bộ trên toàn tuyến. Bộ Xây dựng có trách nhiệm rà soát, hoàn thiện hồ sơ điều chỉnh chủ trương đầu tư để trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp không thường lệ gần nhất. Hồ sơ cần làm rõ cơ sở điều chỉnh từng hạng mục và đánh giá độc lập các đề xuất từ đơn vị tư vấn.

Đặc biệt, Chính phủ yêu cầu rà soát kỹ tổng mức đầu tư, làm rõ các khoản chi phí phát sinh do thay đổi đơn giá, định mức hoặc điều chỉnh khối lượng. Việc kiểm soát chi phí phải đảm bảo tính đúng, tính đủ và phù hợp với thực tế thi công tại Việt Nam.

Thông số kỹ thuật và lộ trình kết nối

Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng có tổng chiều dài tuyến chính khoảng 390,9km và 27,9km tuyến nhánh, sử dụng khổ đường tiêu chuẩn 1.435mm. Tốc độ thiết kế cụ thể như sau:

• Đoạn Ga Lào Cai - Ga Nam Hải Phòng: Tốc độ tối đa 160km/h.
• Khu vực đầu mối TP. Hà Nội: Tốc độ tối đa 120km/h.
• Các đoạn còn lại: Tốc độ tối đa 80km/h.

Tuyến đường đi qua 6 tỉnh, thành phố bao gồm: Lào Cai, Phú Thọ, Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên và Hải Phòng với hệ thống 32 nhà ga. Điểm đầu kết nối với đường sắt Trung Quốc tại phường Lào Cai (Tỉnh Lào Cai), điểm cuối đặt tại Ga cảng Lạch Huyện thuộc đặc khu Cát Hải (TP. Hải Phòng).

Với mục tiêu hoàn thành chậm nhất vào năm 2030, dự án được kỳ vọng sẽ tối ưu hóa năng lực logistics, tạo trục động lực kinh tế cho hành lang Đông - Tây và tăng cường khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

* Thông tin dự án có thể thay đổi theo các quyết định điều chỉnh quy hoạch từ cơ quan có thẩm quyền.