Vật liệu xây dựng Lâm Đồng: Khó “kết nối” bởi địa hình?

Việc mở rộng thị trường vào TP Hồ Chí Minh, Đồng Nai và các tỉnh miền Tây của vật liệu xây dựng khu vực Đông Nam tỉnh đang phát tín hiệu Lâm Đồng là nơi có nguồn cung chiến lược cho xây dựng phát triển vùng Đông Nam Bộ.

Chuyển sang giao hàng tại mỏ

Đầu tháng 4, giá xăng, dầu vẫn đứng ở mức cao. Với lĩnh vực khai thác, sản xuất vật liệu xây dựng, có mức độ phụ thuộc nhiều vào nhiên liệu, đặc biệt là dầu diesel trong quá trình vận hành thiết bị và khai thác đã tạo ra sự biến động trong đội chi phí sản xuất cũng như kế hoạch hoạt động của mỗi công ty. Trước đó, để ứng phó, các công ty đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Như tối ưu hóa quy trình sản xuất nhằm tiết giảm tiêu hao nhiên liệu; rà soát, cắt giảm các chi phí không cần thiết; đồng thời chủ động dự trữ nguyên vật liệu đầu vào ở mức hợp lý.

Bên cạnh đó, thích ứng bằng cách chuyển đổi các phương tiện thiết bị sử dụng xăng dầu như xe nâng, máy xúc… sang sử dụng điện. Tăng cường đàm phán với đối tác để chia sẻ áp lực chi phí trong bối cảnh khó khăn chung, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý và nâng cao năng suất lao động. Và điểm chung là các công ty đều chuyển đổi phương thức giao hàng tại mỏ.

Ông Lê Thanh Sơn, Giám đốc Công ty Cổ phần Vật liệu xây dựng và khoáng sản Bình Thuận cho biết, giữa năm 2025 đến nay, công ty đã mở rộng thêm thị trường tiêu thụ đến các khu vực trọng điểm như TP Hồ Chí Minh, Đồng Nai và các tỉnh miền Tây. Nhưng chưa mở rộng thị trường lên khu vực trung tâm tỉnh và phía Tây.

Trước áp lực tăng giá của xăng dầu, công ty đã điều chỉnh giá bán theo hướng linh hoạt, bám sát diễn biến cung - cầu thị trường và đặc thù từng loại sản phẩm, với mức tăng bình quân khoảng 10 - 20% so với trước khi tăng giá dầu. Đồng thời, công ty cũng quyết định điều chỉnh phương thức giao nhận theo hướng ưu tiên giao hàng tại mỏ để giảm chi phí logistics. Theo đó, khách hàng sẽ tự chủ động thực hiện việc vận chuyển. Giải pháp này góp phần chia sẻ chi phí giữa các bên, đồng thời duy trì tính cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường.

Trong khi đó, một đơn vị sản xuất, khai thác, kinh doanh vật liệu xây dựng khác tại khu vực Đông Nam tỉnh thông tin, công ty cũng chuyển đổi phương thức theo hướng ưu tiên giao hàng tại mỏ. Thời gian qua, nhiều đơn vị thi công các công trình như: sân bay Liên Khương, cao tốc Bảo Lộc - Tân Phú… đã liên hệ công ty để mua nguyên vật liệu.

Cũng nhờ quốc lộ 28B đã được thi công cơ bản xong nên việc chuyên chở vật liệu xây dựng vốn dĩ ít ai tính đến, vì địa hình đèo dốc nhiều rủi ro, bây giờ cũng đã bắt đầu tính toán. Trước mắt, công ty xác định cung cấp theo phương án bổ sung, vì biết thời gian và chi phí cho việc chuyên chở lên các khu vực này đội lên rất cao, dù cùng trong địa bàn tỉnh.

Điều nhiều người thắc mắc là vật liệu xây dựng ở khu vực Đông Nam tỉnh chở đến các tỉnh, thành xa thì chi phí thế nào. Theo phân tích của các doanh nghiệp, chi phí vận chuyển đường biển chấp nhận được, dù có xa đến đảo Phú Quốc nên trong bối cảnh này tuyến vận tải biển được mở ra xôm tụ như vậy. Còn theo tuyến đường bộ, nhờ địa hình bằng phẳng và có các tuyến cao tốc nhưng các công ty mua vật liệu xây dựng cũng chỉ tính toán việc chuyên chở trong bán kính 150 km đổ lại là được, tùy từng công trình. Theo phạm vi đó, vật liệu xây dựng từ những mỏ ở vùng Hàm Thuận Nam, Tánh Linh, Đức Linh cũ cung ứng cho thị trường Đồng Nai, TP Hồ Chí Minh thuận tiện nhất.

Chi phí “đội” cao

Trước tình hình “nóng” về vật liệu xây dựng trên các công trình trong tháng 2, 3, nhất là những công trình đã định sẵn ngày hoàn thành theo cam kết, UBND tỉnh có chỉ đạo. Sở Nông nghiệp và Môi trường đã có báo cáo về nhu cầu vật liệu xây dựng, vật liệu san lấp trên địa bàn tỉnh.

Theo đó, sở cũng thông tin trong tháng 1/2026, đơn vị đã phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức đấu giá thành công 16 khu vực mỏ đá, cát và vật liệu xây lắp với tổng trữ lượng dự báo khoảng 33,7 triệu m³. Trong tháng 3/2026, tiếp tục đưa 46 khu vực mỏ gồm 11 mỏ đá xây dựng với tổng trữ lượng dự báo khoảng 25,1 triệu m³, 22 mỏ cát xây dựng với tổng trữ lượng dự báo khoảng 4,46 triệu m³ và 14 mỏ vật liệu san lấp với tổng trữ lượng dự báo khoảng 3,38 triệu m³, ra đấu giá quyền khai thác khoáng sản.

Sở cũng đã tổng hợp và trình UBND tỉnh phê duyệt khoanh định 20 khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản (gồm 2 khu vực đá xây dựng, 1 khu vực cát xây dựng và 17 khu vực vật liệu san lấp) để phục vụ cho các dự án đầu tư theo quy định tại Khoản 1, Khoản 2, Điều 2, Nghị quyết số 66.4/2025/NQ-CP. Sở Nông nghiệp và Môi trường đánh giá, khả năng cung cấp đá xây dựng và cát xây dựng hiện nay cơ bản đáp ứng được nhu cầu cho các dự án trên địa bàn tỉnh.

Tuy nhiên, tại một số địa phương vẫn còn tình trạng thiếu hụt cát xây dựng, chủ yếu do khoảng cách vận chuyển giữa các mỏ tới dự án khá xa, khó khăn trong việc cung ứng kịp thời và chi phí tăng cao. Riêng nguồn vật liệu san lấp thì khi các giấy phép khai thác khoáng sản đã được cấp đi vào hoạt động cơ bản đáp ứng được nhu cầu của các dự án trên địa bàn tỉnh.

Từ đây thêm thông tin cho thấy mấu chốt vấn đề về tình hình xây dựng hiện tại vẫn là câu chuyện bị đội chi phí cao. Thế nên, có tâm lý chờ giá xăng, dầu giảm rồi sau đó sẽ tốc lực thực hiện. Thực tế, với trữ lượng khoáng sản theo quy hoạch của toàn tỉnh Lâm Đồng, hiện có 741 khu vực khoáng sản chưa được cấp phép hoạt động khoáng sản, rải ở 3 khu vực nhưng tập trung nhiều ở phía Đông Nam tỉnh.

Cụ thể, 161 khu vực đá xây dựng với tổng diện tích khoảng 2.058,89 ha, tổng trữ lượng dự báo khoảng 219 triệu m³; 142 khu vực cát, cuội, sỏi xây dựng với tổng diện tích khoảng 1.257,65 ha và 44,32 km tổng trữ lượng dự báo khoảng 23,6 triệu m³; 330 khu vực vật liệu san lấp với tổng diện tích khoảng 3.061,93 ha, tổng trữ lượng dự báo khoảng 120,8 triệu m³…

Tiềm năng như thế so với nhu cầu dự báo sử dụng vật liệu xây dựng của các dự án trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn 2026 - 2030 gồm 10,917 triệu m³ đá xây dựng các loại, 2,938 triệu m³ cát xây dựng, 36,762 triệu m³ vật liệu san lấp cho thấy một sự chênh lệch lớn. Việc mở rộng thị trường vào TP Hồ Chí Minh, Đồng Nai và các tỉnh miền Tây của vật liệu xây dựng khu vực Đông Nam tỉnh đang phát tín hiệu Lâm Đồng là nơi có nguồn cung chiến lược cho xây dựng phát triển vùng Đông Nam Bộ.