Wing Loong X ra mắt, Iron Dome mở rộng, Patriot tới Ukraine

AVIC lần đầu công bố UAV chống ngầm Wing Loong X tại Dubai Airshow 2025. Cùng thời điểm, Bộ Quốc phòng Israel ký hợp đồng trị giá nhiều tỉ USD với Rafael để tăng sản xuất tên lửa Tamir cho Iron Dome từ gói viện trợ 8,7 tỉ USD do Mỹ phê duyệt năm 2024. Đức cũng đã bàn giao thêm các tổ hợp Patriot cho Ukraine, theo xác nhận của Bộ Chỉ huy châu Âu của Mỹ ngày 20.11.

Wing Loong X: UAV chống ngầm đầu tiên được công bố

Wing Loong X là bước mở rộng rõ rệt của Trung Quốc trong tác chiến không người lái trên biển. AVIC giới thiệu đây là UAV trinh sát - tấn công có thể tự phát hiện, theo dõi và tấn công tàu ngầm, phối hợp với lực lượng hải quân.

Thông số chính được công bố gồm sải cánh hơn 20 m, thời gian hoạt động liên tục tới 40 giờ, trần bay 10.000 m. Khả năng bay lâu giúp duy trì giám sát kéo dài trên các vùng biển trọng yếu – mức thường thấy ở máy bay tuần thám cỡ lớn hoặc UAV tầm cao.

Về trang bị, AVIC nêu Wing Loong X có thể thả phao sonar, xử lý tín hiệu âm thanh dưới nước và chia sẻ dữ liệu để bám bắt mục tiêu. Cấu hình vũ khí linh hoạt: từ tên lửa không đối không, bom dẫn đường đến ngư lôi hạng nhẹ, cho phép tấn công mục tiêu trên không, mặt biển và dưới mặt biển.

Sự chuyển hướng sang chiến trường biển xanh khác biệt với các thế hệ Wing Loong trước vốn thiên về tấn công mặt đất và xuất khẩu. Một nền tảng có thể tuần thám nhiều ngày và xử lý mục tiêu ngầm giúp mở rộng khả năng theo dõi tàu ngầm của Mỹ và đồng minh.

Dù vậy, giới phân tích phương Tây vẫn thận trọng với mức độ sẵn sàng vận hành. Các câu hỏi được đặt ra gồm: hiệu quả xử lý dữ liệu sonar trong môi trường biển phức tạp, khả năng duy trì liên kết dữ liệu ổn định trên biển xa, và thực chứng về năng lực mang - triển khai ngư lôi của UAV.

Israel mở rộng sản xuất Iron Dome quy mô lớn

Bộ Quốc phòng Israel thông báo ngày 20.11 việc ký hợp đồng trị giá nhiều tỉ USD với Rafael để tăng tốc sản xuất hàng loạt Tamir, sử dụng nguồn kinh phí từ gói viện trợ 8,7 tỉ USD của Mỹ. Mục tiêu là bổ sung kho dự trữ tiêu hao và mở rộng năng lực sản xuất chung Israel - Mỹ trước đe dọa từ tên lửa và UAV.

Iron Dome là tầng phòng thủ tầm thấp trong mạng phòng không nhiều lớp, đánh chặn rocket, đạn pháo, cối ở cự ly 4 - 70 km, đồng thời đối phó một số tên lửa hành trình và UAV. Một tổ hợp gồm radar EL/M-2084, trung tâm điều khiển tác chiến và 3–4 bệ phóng, mỗi bệ tối đa 20 Tamir. Hệ thống chỉ khai hỏa khi quỹ đạo đe dọa khu vực cần bảo vệ, giúp tiết kiệm đạn.

Tamir dài khoảng 3 m, dùng đầu dò radar kết hợp cảm biến quang - điện tử và đầu nổ phân mảnh kích nổ cận đích; tỉ lệ đánh chặn trên 90% với mục tiêu được chọn từ khi hệ thống đi vào hoạt động năm 2011. Sau các đợt giao tranh, đặc biệt vụ Iran phóng hơn 300 UAV và tên lửa tháng 4.2024, nhu cầu tiếp đạn tăng mạnh.

Kế hoạch then chốt là tăng năng lực sản xuất tại Mỹ. Nhà máy liên doanh R2S giữa Rafael và Raytheon ở Arkansas được đầu tư 33 triệu USD, hiện sản xuất Tamir cho Israel và phiên bản SkyHunter cho Thủy quân lục chiến Mỹ. Mô hình sản xuất chung giúp rút ngắn thời gian cung ứng và duy trì chuỗi cung ứng trong bối cảnh nhu cầu cao. Song song, Israel thúc đẩy Iron Beam (laser đánh chặn chi phí thấp) để phối hợp: laser xử lý mục tiêu tầm gần, Tamir dành cho đe dọa phức tạp.

Đức bàn giao thêm Patriot cho Ukraine

EUCOM xác nhận ngày 20.11 việc Đức chuyển thêm các hệ thống Patriot cho Ukraine, sau thỏa thuận cấp cao giữa bộ trưởng quốc phòng hai nước Mỹ - Đức nhằm tăng cường hỗ trợ phòng không cho Kiev.

Theo phía Ukraine, các tổ hợp mới đã nhanh chóng tích hợp vào mạng lưới phòng không quốc gia. Kíp chiến đấu được huấn luyện tại Đức và Ba Lan triển khai sau vài ngày, ưu tiên bảo vệ Kyiv và các tuyến hậu cần then chốt. Patriot phối hợp cùng NASAMS, IRIS-T và các lớp tầm trung khác tạo lưới đánh chặn nhiều tầng.

Patriot (MIM-104) có khả năng đánh chặn tên lửa đạn đạo, hành trình và máy bay hiện đại. Biến thể PAC-3/PAC-3 MSE áp dụng công nghệ hit-to-kill giúp Ukraine đối phó tốt hơn với Iskander, Kinzhal. Động thái tăng cường diễn ra khi Nga trong ba tuần qua phóng hơn 150 tên lửa tầm xa và khoảng 300 UAV Shahed nhằm vào hạ tầng trọng yếu. Đức chuyển giao trực tiếp từ kho dự trữ và đã đặt mua bổ sung từ Mỹ, theo mô hình “chuyển giao - tái bổ sung” đang phổ biến ở châu Âu năm 2025.

Góc nhìn kỹ thuật - chiến thuật

• Không gian biển: Wing Loong X, nếu đạt năng lực vận hành như công bố, tạo thêm lớp cảm biến - tấn công không người lái trên mặt biển, kéo dài thời gian bám bắt mục tiêu ngầm. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào chất lượng xử lý sonar và liên kết dữ liệu ổn định ngoài khơi, những yếu tố cần được chứng minh qua thử nghiệm thực tế.
• Phòng thủ tầm thấp Israel: Mở rộng sản xuất Tamir củng cố tính bền bỉ của Iron Dome trong chiến tranh tiêu hao đạn đánh chặn, kết hợp định hướng tích hợp Iron Beam để tối ưu chi phí - hiệu quả theo từng lớp mục tiêu.
• Phòng không Ukraine: Bổ sung Patriot tăng khả năng đánh chặn đe dọa tầm xa, hỗ trợ bảo vệ trung tâm chỉ huy và hạ tầng, đặc biệt khi phối hợp đa tầng với NASAMS, IRIS-T.

Các diễn biến trên cho thấy xu hướng ưu tiên duy trì năng lực tác chiến bền vững: kéo dài thời gian hiện diện trên không với UAV cỡ lớn, mở rộng công suất sản xuất tên lửa đánh chặn, và triển khai phòng không nhiều tầng nhằm thích ứng với nhịp độ tấn công bằng tên lửa/UAV gia tăng.