Biển phải trở thành động lực phát triển chiến lược

Biển không chỉ là lợi thế, mà là không gian phát triển

Tại cuộc làm việc về Đề án Tổng kết thực hiện Nghị quyết số 36-NQ/TW về Chiến lược Phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy và tầm nhìn phát triển biển trong giai đoạn mới.

Theo đó, biển không chỉ là nơi khai thác tài nguyên hay phát triển một số ngành kinh tế đơn lẻ mà phải được xác định là không gian phát triển chiến lược của quốc gia, nơi hội tụ các lợi ích về phát triển kinh tế, quốc phòng - an ninh, khoa học - công nghệ và hội nhập quốc tế.

Đây là sự điều chỉnh về nhận thức, định hướng chiến lược có ý nghĩa lâu dài đối với sự phát triển của đất nước nói chung và các địa phương có biển nói riêng.

Đối với Lâm Đồng, tư duy đó càng có ý nghĩa đặc biệt. Với chiều dài bờ biển khoảng 192 km, vùng nội thủy hơn 20.288 km² và là 1 trong 3 ngư trường trọng điểm của cả nước, biển không chỉ mang lại nguồn tài nguyên phong phú mà còn mở ra không gian phát triển rộng lớn cho nhiều ngành, lĩnh vực kinh tế.

Trong nhiều năm qua, kinh tế biển của tỉnh đã có những bước phát triển đáng ghi nhận. Kinh tế thủy sản tiếp tục giữ vai trò chủ lực trong các ngành kinh tế biển; diện tích nuôi trồng thủy, hải sản toàn tỉnh đạt gần 7.000 ha; sản lượng khai thác hải sản hằng năm nằm trong nhóm 5 địa phương dẫn đầu cả nước. Đặc biệt, ngành sản xuất tôm giống phát triển mạnh, chiếm hơn 25% sản lượng cả nước.

Bên cạnh đó, du lịch biển tiếp tục khẳng định vị thế là một trong những ngành kinh tế quan trọng. Khu du lịch quốc gia Mũi Né đã trở thành thương hiệu du lịch nổi tiếng của Việt Nam, trong khi đặc khu Phú Quý ngày càng khẳng định vai trò là điểm đến hấp dẫn, đồng thời giữ vị trí chiến lược về kinh tế biển, quốc phòng và an ninh.

Tuy nhiên, như tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, điều quan trọng hiện nay không chỉ là khai thác các lợi thế sẵn có mà phải nhìn nhận biển như một không gian phát triển tổng hợp, có khả năng tạo ra những động lực tăng trưởng mới cho địa phương.

Khơi dậy những động lực tăng trưởng từ biển

Thực tiễn cho thấy, tiềm năng chỉ thực sự trở thành nguồn lực khi được khai thác bằng tư duy mới và tầm nhìn dài hạn. Trong định hướng phát triển của mình, Lâm Đồng đã xác định “khai thác, nuôi trồng, chế biến hải sản” và “năng lượng tái tạo” là 2 trong 6 ngành kinh tế biển ưu tiên. Đây là những lĩnh vực có nhiều dư địa phát triển và phù hợp với xu thế chuyển đổi xanh đang diễn ra trên phạm vi toàn cầu.

Đối với thủy sản, mục tiêu không chỉ là gia tăng sản lượng mà quan trọng hơn là nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và phát triển bền vững. Điều đó đòi hỏi phải tiếp tục đẩy mạnh khai thác xa bờ gắn với bảo vệ nguồn lợi thủy sản; phát triển nuôi biển công nghệ cao; mở rộng chế biến sâu và xây dựng các thương hiệu thủy sản có sức cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế.

Trong lĩnh vực du lịch, biển đang tạo nên một trong những lợi thế cạnh tranh nổi bật của tỉnh. Với hệ thống bãi biển, vịnh biển, đảo và các khu bảo tồn biển đa dạng, cùng thương hiệu Mũi Né - Phan Thiết được biết đến như “thủ đô resort” của cả nước, Lâm Đồng có điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch biển chất lượng cao, du lịch nghỉ dưỡng, thể thao biển và du lịch sinh thái gắn với bảo tồn tài nguyên. Một trong những tiềm năng nổi bật khác là năng lượng tái tạo.

Vùng biển của tỉnh được đánh giá có tiềm năng lớn về điện gió ngoài khơi cùng các dạng năng lượng biển khác như sóng, thủy triều và dòng chảy. Trong bối cảnh chuyển đổi năng lượng đang trở thành xu thế tất yếu, đây không chỉ là nguồn lực phục vụ tăng trưởng kinh tế mà còn là cơ hội để Lâm Đồng tham gia sâu hơn vào chiến lược phát triển kinh tế xanh của quốc gia.

Cùng với đó, hệ thống cảng biển, logistics và công nghiệp ven biển đang từng bước được đầu tư theo hướng hiện đại. Các cảng Phan Thiết, Phú Quý, Cảng quốc tế Vĩnh Tân… cùng các dự án hạ tầng trọng điểm đang mở ra cơ hội hình thành các trung tâm dịch vụ logistics, vận tải biển và công nghiệp năng lượng quy mô lớn trong tương lai.

Phát triển biển bằng khoa học - công nghệ và quản trị hiện đại

Một trong những nội dung rất đáng chú ý trong chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm là yêu cầu tiếp cận biển bằng tư duy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Tổng Bí thư nhấn mạnh cần nghiên cứu bổ sung các nội dung về dữ liệu biển quốc gia, bản đồ số đại dương, trí tuệ nhân tạo trong quản trị biển; đồng thời xây dựng mô hình quản trị biển quốc gia hiện đại, thống nhất, liên thông dựa trên dữ liệu và quy hoạch không gian biển. Đây chính là những định hướng có ý nghĩa quan trọng đối với Lâm Đồng trong giai đoạn phát triển mới.

Muốn khai thác hiệu quả các nguồn lực biển, địa phương không thể tiếp tục dựa chủ yếu vào kinh nghiệm và phương thức quản lý truyền thống. Thay vào đó, cần đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý nghề cá, quan trắc môi trường biển, quy hoạch không gian ven biển, quản lý tài nguyên và dự báo thiên tai. Khoa học - công nghệ phải thực sự trở thành động lực nâng cao năng suất, hiệu quả và sức cạnh tranh của các ngành kinh tế biển.

Đồng thời, việc quy hoạch và phát triển các không gian ven biển cần được thực hiện theo hướng đồng bộ, hiện đại, tránh tình trạng phát triển manh mún, cục bộ hoặc khai thác ngắn hạn làm ảnh hưởng đến mục tiêu phát triển bền vững.

Tổng Bí thư Tô Lâm đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu kết hợp chặt chẽ giữa phát triển và bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, từ biển. Theo đó, mọi quy hoạch, chiến lược, chương trình phát triển biển đều phải đồng thời phục vụ yêu cầu bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán quốc gia, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định và nâng cao năng lực phòng thủ trên biển.

Đối với Lâm Đồng, đây không chỉ là yêu cầu chiến lược mà còn là trách nhiệm chính trị quan trọng. Đặc khu Phú Quý cùng toàn bộ vùng biển của tỉnh vừa là không gian phát triển kinh tế, vừa là địa bàn có ý nghĩa đặc biệt về quốc phòng, an ninh. Vì vậy, phát triển kinh tế biển phải luôn gắn với xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân và bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

Những công trình cảng biển, những dự án năng lượng ngoài khơi, những đội tàu vươn khơi bám biển hay những khu dân cư ven biển phát triển ổn định không chỉ tạo ra giá trị kinh tế mà còn góp phần khẳng định và bảo vệ chủ quyền quốc gia trên biển.

Biển không chỉ là lợi thế tự nhiên mà phải trở thành động lực phát triển chiến lược của Lâm Đồng trong giai đoạn mới. Với tư duy phát triển biển mà Tổng Bí thư Tô Lâm đã định hướng, cùng việc đẩy mạnh khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và gắn phát triển với bảo vệ chủ quyền quốc gia, Lâm Đồng có cơ sở để khai thác hiệu quả tiềm năng biển, tạo động lực tăng trưởng mới và phát triển bền vững trong tương lai.