Cát Tiên 2 chuyển đổi sản xuất, hướng đến nông thôn mới bền vững

Phát huy lợi thế cây trồng chủ lực

Trong xây dựng nông thôn mới, phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập cho người dân được xã Cát Tiên 2 xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm.

Tại thôn 3, nơi có đông đồng bào dân tộc S’tiêng sinh sống, sự thay đổi trong tư duy sản xuất đang từng bước tạo nên diện mạo mới cho đời sống người dân. Già làng K Mốt, sinh năm 1951 cho biết, trước đây, nhiều gia đình trong thôn chủ yếu sống dựa vào nương rẫy, sản xuất còn manh mún, thu nhập bấp bênh. Xuất phát từ thực tế đó, xã Cát Tiên 2 đã triển khai các mô hình hỗ trợ cây trồng, vật nuôi, đồng thời tổ chức tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật sản xuất cho người dân.

Từ sự hỗ trợ của địa phương cùng nỗ lực vươn lên của người dân, phương thức sản xuất truyền thống dần được thay đổi. Thay vì chỉ trông chờ vào cây trồng ngắn ngày, nhiều hộ đã quan tâm đầu tư vườn cây lâu năm, lựa chọn những loại cây có giá trị kinh tế, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào chăm sóc và nâng cao năng suất. Việc đầu tư hệ thống tưới tiết kiệm nước, chú trọng quy trình canh tác cũng từng bước được người dân quan tâm, nhất là đối với các loại cây ăn quả.

Theo thống kê, toàn xã hiện có 2.732,1 ha cây trồng dài ngày; trong đó, diện tích cây ăn quả đạt 737,1 ha, với sản lượng bình quân trên 4.500 tấn/năm. Đây là nguồn lực quan trọng để địa phương phát triển kinh tế nông nghiệp, hình thành các vùng sản xuất tập trung và nâng cao giá trị trên cùng đơn vị diện tích.

Với điều kiện đất đai và sản xuất đa dạng, Cát Tiên 2 có lợi thế phát triển nhiều loại cây trồng như sầu riêng, chôm chôm, ca cao, điều và lúa. Trong đó, sầu riêng, chôm chôm và măng cụt đang từng bước được tổ chức sản xuất gắn với yêu cầu về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn thị trường.

Ông Đỗ Thanh Vũ, Phó Chủ tịch UBND xã Cát Tiên 2 cho biết, địa phương hiện có 8 vùng trồng được cấp mã số, gồm các vùng sầu riêng, chôm chôm và măng cụt. Trong đó, các vùng trồng sầu riêng của một số doanh nghiệp tại thôn Phổ Vinh, Đức Phổ và Cát An được cấp từ năm 2024.

Đối với cây chôm chôm, Tổ hợp tác Phước Thái và Tổ hợp tác Thái Sơn tại thôn Phước Cát 2 đã được cấp mã số vùng trồng từ năm 2025. Trong khi đó, Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ tổng hợp xã Đức Phổ có các vùng trồng chôm chôm, măng cụt được cấp mã số trong năm 2023 và 2024.

Việc xây dựng mã số vùng trồng góp phần nâng cao khả năng quản lý sản xuất, kiểm soát nguồn gốc và chất lượng nông sản. Đây cũng là điều kiện quan trọng để người dân, doanh nghiệp mở rộng thị trường, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của hoạt động thu mua, tiêu thụ và xuất khẩu nông sản.

Liên kết sản xuất, hoàn thiện hạ tầng

Cùng với phát triển vùng nguyên liệu, Cát Tiên 2 chú trọng kết nối nông dân với tổ hợp tác, hợp tác xã và doanh nghiệp, từng bước khắc phục tình trạng sản xuất nhỏ lẻ. Hiện địa phương có 21 hộ tham gia các chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, trong đó có chuỗi liên kết bò sữa và chuỗi liên kết sản xuất, tiêu thụ sầu riêng.

Việc hình thành các chuỗi liên kết tạo điều kiện để người dân trao đổi kinh nghiệm, tiếp cận quy trình sản xuất phù hợp, nâng cao chất lượng sản phẩm và kết nối với các đơn vị thu mua. Đây là hướng đi cần thiết để nông nghiệp địa phương chuyển dần từ sản xuất theo kinh nghiệm sang sản xuất có tổ chức, gắn với nhu cầu thị trường.

Để hỗ trợ sản xuất, hệ thống hạ tầng nông thôn cũng từng bước được hoàn thiện. Theo ông Đỗ Thanh Vũ, Phó Chủ tịch UBND xã Cát Tiên 2, hiện trên địa bàn tỷ lệ đường giao thông được cứng hóa trên địa bàn đạt khoảng 82%, cơ bản bảo đảm kết nối giữa các thôn, phục vụ đi lại và vận chuyển hàng hóa.

Về thủy lợi, địa phương hiện có 13 công trình quy mô nhỏ và vừa, gồm hồ Phước Trung, hồ Phước Hải, trạm bơm Phước Cát, trạm bơm Đức Phổ cùng các đập, cống dâng và hệ thống kênh mương tưới. Hệ thống này góp phần phục vụ nhu cầu nước tưới, hỗ trợ người dân chủ động hơn trong sản xuất nông nghiệp.

Mặt khác, xã có một mô hình trạm quan trắc thời tiết ứng dụng công nghệ IoT phục vụ phát triển nông nghiệp số trên cây sầu riêng. Việc ứng dụng công nghệ trong theo dõi thời tiết góp phần hỗ trợ người sản xuất chủ động hơn trong chăm sóc cây trồng, quản lý mùa vụ và thích ứng với những diễn biến bất thường của thời tiết.

Thực tế, năm 2025, thiên tai đã gây ngập úng 473,8 ha cây trồng trên địa bàn, trong đó có 158,1 ha lúa, 22,1 ha cây trồng hằng năm và 306,7 ha cây lâu năm như sầu riêng, cà phê, ca cao, chôm chôm. Ngoài ra, 15,73 ha ao cá bị ngập hoàn toàn và 2.200 con gia súc phải di tản. Những thiệt hại này cho thấy yêu cầu cấp thiết về đầu tư, nâng cấp hạ tầng thủy lợi, chủ động phòng, chống thiên tai và nâng cao khả năng thích ứng của sản xuất nông nghiệp.

Trong thời gian tới, xã Cát Tiên 2 sẽ tiếp tục củng cố hoạt động tổ hợp tác, hợp tác xã, mở rộng liên kết giữa nông dân với doanh nghiệp, nâng cao chất lượng nông sản và tìm kiếm thị trường tiêu thụ ổn định sẽ là những giải pháp quan trọng. Qua đó, không chỉ nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống người dân mà còn tạo động lực giữ vững và nâng chất các tiêu chí xây dựng nông thôn mới theo hướng thực chất, bền vững.