Đa dạng cây trồng trên đất thanh long già cỗi

Chà là - cây ăn trái giá trị cao

Cuối tháng 10/2026, mặc dù vào thời điểm trái vụ thu hoạch, nhưng vợ chồng bà Nguyễn Thị Phượng, thôn Minh Tiến, xã Hàm Thuận Nam vẫn cần mẫn ra thăm vườn. Trên diện tích đất 4 sào chuyển đổi từ cây thanh long già cỗi, gia đình bà Phượng đã đầu tư trồng 70 gốc chà là, hơn 3 năm tuổi, bắt đầu cho thu hoạch trái. Chia sẻ với chúng tôi, chủ vườn cho biết: “Chà là thuộc loại cây ăn trái lâu năm, được mua từ giống cấy mô với giá bình quân 1,7 triệu đồng/cây. Loại cây này 2 năm sau trồng sẽ bắt đầu cho trái bói. Từ khi hình thành trái đến khi thu hoạch kéo dài khoảng 5 tháng”. Theo chị Phượng, tháng 8 dương lịch là cao điểm thu hoạch rộ của cây chà là. Vào vụ thu hoạch, các buồng trái trĩu nặng chuyển màu từ xanh sang vàng óng hoặc đỏ cam.

“

Với số lượng cây chà là hiện có, gia đình bà đã thu được hơn 100 buồng trái, với giá bán khoảng 220.000 - 250.000 đồng/kg, cho thu nhập khá. Hiện đây là sản phẩm mới nên có nhu cầu tiêu thụ cao tại địa phương và TP Hồ Chí Minh.

Bà Nguyễn Thị Phượng

Ngoài hộ bà Phượng, hiện nay một số hộ dân khác trong xã và các địa phương lân cận cũng bắt đầu chuyển đổi trồng cây chà là. Đơn cử hộ ông Huỳnh Cảnh ở cùng thôn, với diện tích 2,5 ha, ông Cảnh đã xuống giống thử nghiệm 500 cây chà là. Vườn cây này đã được 1 năm tuổi và phát triển tốt. Trong bối cảnh giá thanh long không ổn định, trồng chà là được coi là cây trồng thử nghiệm mới, mang lại nguồn thu nhập, cải thiện kinh tế.

Đa dạng các loại cây trồng chuyển đổi

Đơn cử tại hộ bà Đới Thị Thìn (thôn Nam Trung, xã Hàm Thuận Nam) gần đây đã chuyển từ thanh long sang trồng ổi, ớt, chuối sứ cao sản và xen canh rau màu. Từ đó, giúp đa dạng nguồn thu, giảm rủi ro và cải thiện thu nhập.

Còn tại xã Hàm Liêm, từ những diện tích thanh long kém hiệu quả, nhiều hộ gia đình đã chủ động chuyển đổi các loại cây trồng khác như: chanh dây, măng tre tứ quý, ổi… Hộ ông Nguyễn Văn Hiền, thôn Hội Nhơn An Phú, xã Hàm Liêm cho biết, gia đình đã trồng hơn 2 sào tre tứ quý lấy măng đã cho thu hoạch 2 năm nay. Với đặc điểm thổ nhưỡng đất cát pha phù hợp đặc tính sinh trưởng của cây phát triển tốt… Hay tại xã Tân Thành, một số hộ dân như chị Nguyễn Thị Thùy Dung, thôn Văn Kê lại chọn chuyển đổi diện tích trồng thanh long kém hiệu quả sang trồng cau. Từ loại cây trồng để giữ đất, nay lại sai trĩu trái được thương lái đến tận vườn thu mua…

Những ví dụ điển hình được nhắc đến tại các địa phương trên, cho thấy những năm gần đây, việc đa dạng hóa cây trồng được nông dân các địa phương chú trọng. Qua đó, bà con mong muốn nâng cao giá trị sản xuất trên cùng diện tích đất, góp phần xây dựng nền nông nghiệp địa phương thích ứng, hiện đại và phát triển lâu dài.

Tuy nhiên, theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh, đối với nhóm cây công nghiệp và cây ăn trái lâu năm, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng tại một số khu vực cần tiếp tục được rà soát. Đồng thời định hướng phù hợp với điều kiện đất đai, nguồn nước và khả năng tiêu thụ sản phẩm. Qua đó, hạn chế tình trạng phát triển tự phát theo biến động giá cả thị trường. Hệ quả, gây nguy cơ mất cân đối cung cầu và ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất lâu dài. Trong năm 2027, ngành nông nghiệp tỉnh định hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả sản xuất trồng trọt. Một trong số giải pháp là sử dụng các giống cây trồng mới có năng suất, chất lượng cao, thích ứng với biến đổi khí hậu. Qua đó, góp phần nâng cao giá trị gia tăng ngành trồng trọt.