Di sản - nguồn lực mềm cho du lịch Lâm Đồng

Di sản tạo bản sắc điểm đến

Sau hợp nhất, không gian di sản của Lâm Đồng càng trở nên rộng lớn và đa dạng. Toàn tỉnh hiện có 145 di tích, gồm 3 di tích quốc gia đặc biệt, 59 di tích quốc gia và 83 di tích cấp tỉnh. Ngoài ra, còn có nhiều di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO ghi danh và di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Mỗi di sản mang một câu chuyện riêng, nhưng khi được đặt trong một không gian phát triển chung, những câu chuyện ấy có thể bổ trợ cho nhau, tạo nên sức hấp dẫn đa tầng cho điểm đến.

Với Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên - di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được UNESCO ghi danh năm 2005, tại nhiều cộng đồng dân tộc K’ho, Mạ, Churu... tiếng cồng không chỉ xuất hiện trong những lễ hội, nghi lễ truyền thống mà đang dần trở thành một phần trong sinh hoạt cộng đồng. Chỉ tính riêng người K’ho dưới chân núi Lang Biang đã có 12 đội cồng chiêng thường xuyên tổ chức các hoạt động biểu diễn phục vụ nhu cầu tìm hiểu, giao lưu văn hóa của người dân và du khách khi đến tham quan, nghỉ dưỡng.

Còn ở phía Đông tỉnh, không gian văn hóa của cộng đồng Chăm và lễ hội các vạn chài ven biển tạo thêm một sắc màu riêng. Những giá trị được thể hiện qua nghề gốm truyền thống do phụ nữ Chăm thực hiện; nghệ thuật làm bánh gừng, ẩm thực và văn hóa gắn với hệ thống tháp Chăm. Tại đây, du khách có thể trực tiếp tham gia vào một số công đoạn làm nghề, thưởng thức sản phẩm và tìm hiểu những câu chuyện văn hóa được cộng đồng gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Cùng với di sản văn hóa, hệ thống di sản kiến trúc và cảnh quan tiếp tục tạo nên một lớp giá trị riêng cho Lâm Đồng. Những công trình kiến trúc cổ, biệt thự, dinh thự, nhà ga, trường học cùng các không gian xanh đan xen đã hình thành diện mạo đặc trưng của đô thị cao nguyên, góp phần tạo nên sức hấp dẫn riêng cho điểm đến.

Từ những giá trị văn hóa, kiến trúc và cảnh quan ấy, hình ảnh Lâm Đồng được quảng bá rộng hơn, tạo thêm sức hút đối với du khách và đóng góp vào sự phát triển của ngành du lịch. Trong 7 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh đón trên 14 triệu lượt khách tham quan, nghỉ dưỡng và trải nghiệm các sản phẩm du lịch, tăng hơn 18% so với cùng kỳ; khách quốc tế đạt gần 900.000 lượt, tăng hơn 15%; doanh thu du lịch đạt trên 39.000 tỷ đồng, tăng gần 22%.

Chị Trần Thị Thương, du khách đến từ TP Hồ Chí Minh chia sẻ: “Tôi ấn tượng không chỉ bởi cảnh đẹp, khí hậu mà còn bởi những giá trị văn hóa hiện diện trong đời sống. Được xem nghệ nhân làm nghề, biểu diễn nghệ thuật và nghe chuyện về di tích khiến chuyến đi thêm nhiều trải nghiệm”.

Nền tảng để du lịch cộng đồng phát triển bền vững

Trong bối cảnh du lịch ngày càng chuyển từ “đi để xem” sang “đi để trải nghiệm”, lợi thế về di sản càng trở nên rõ nét. Theo bà Nguyễn Thị Bích Ngọc - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Đồng, khi du khách được “sống cùng” văn hóa bản địa, họ sẽ cảm nhận được giá trị thật sự của điểm đến. Với sự đa dạng của 49 dân tộc và kho tàng văn hóa phong phú, đây chính là lợi thế cạnh tranh bền vững của tỉnh để phát triển các loại hình du lịch văn hóa, sinh thái, trải nghiệm.

Tháng 3/2026, UBND tỉnh Lâm Đồng ban hành kế hoạch thực hiện “Đề án phát triển du lịch cộng đồng tại Việt Nam” trên địa bàn tỉnh, xác định phát triển, nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn, phát huy văn hóa truyền thống và phát triển công nghiệp văn hóa. Đến năm 2030, tỉnh phấn đấu cơ bản hoàn thiện hệ thống sản phẩm du lịch cộng đồng, chuyên nghiệp hóa và xây dựng ít nhất một làng du lịch cộng đồng.

“

Phát triển du lịch văn hóa phải được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Văn hóa không chỉ là nguồn tài nguyên để khai thác, mà còn là giá trị cần được bảo tồn, gìn giữ và trao truyền cho các thế hệ sau.

Bà Nguyễn Thị Bích Ngọc, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch

Từ nền tảng này, tỉnh đang từng bước mở rộng không gian để văn hóa truyền thống hiện diện trong đời sống đương đại. Đến nay, một số điểm, mô hình đã từng bước hình thành như: Du lịch cộng đồng tại thôn Đưng K’Si (xã Lạc Dương), thôn K’Long (xã Hiệp Thạnh), Làng văn hóa dân tộc Dao (xã Đắk Wil), Làng văn hóa dân tộc Mông (xã Tà Đùng) và mô hình Du lịch cộng đồng văn hóa Chăm (xã Bắc Bình)…

Tại cơ sở, tỉnh dành nguồn lực cho việc truyền dạy cồng chiêng, dân ca, dân vũ, nghề truyền thống; phục dựng, duy trì các lễ hội và từng bước đưa những giá trị văn hóa vốn gắn bó với đời sống cộng đồng trở thành sản phẩm du lịch hấp dẫn. Việc trao truyền di sản cho thế hệ trẻ cũng được chú trọng thông qua các lớp truyền dạy, triển lãm và chương trình trải nghiệm.

Cùng với phương thức bảo tồn truyền thống, công nghệ số đang góp phần lưu giữ và lan tỏa di sản. Đến nay, tỉnh đã số hóa gần 6.000 hiện vật, xây dựng hơn 250 hiện vật 3D; Bảo tàng ảo 3D thu hút khoảng 1.000 - 1.500 lượt truy cập mỗi ngày. Đây không chỉ là giải pháp lưu giữ tư liệu trong điều kiện mới, mà còn mở rộng không gian tiếp cận di sản, giúp người dân và du khách có thể tìm hiểu các giá trị văn hóa bằng những phương thức trực quan, sinh động hơn.

Vì vậy, di sản không chỉ được gìn giữ trong những không gian truyền thống mà cần tiếp tục hiện diện trong đời sống cộng đồng, được trao truyền và phát huy phù hợp với đời sống hiện đại. Khi được bảo tồn và khai thác đúng hướng, những giá trị ấy sẽ trở thành “nguồn lực mềm”, góp phần tạo nên những sản phẩm du lịch khác biệt, tăng sức hấp dẫn và sức cạnh tranh của điểm đến. Đây cũng là cách để Lâm Đồng vừa gìn giữ bản sắc, vừa biến di sản thành nguồn lực phục vụ phát triển du lịch nhanh và bền vững.