Đổi mới công tác thanh tra đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước

Nghị quyết xác định những quan điểm chỉ đạo, mục tiêu và nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nhằm đổi mới căn bản, toàn diện công tác thanh tra, xây dựng nền thanh tra chuyên nghiệp, liêm chính, hiện đại, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và kiểm soát quyền lực.

Nghị quyết khẳng định bảo đảm sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng; thượng tôn Hiến pháp và pháp luật; phát huy vai trò quản lý của Nhà nước và giám sát của nhân dân đối với công tác thanh tra.

Thanh tra là chức năng thiết yếu của quản lý nhà nước, là công cụ quan trọng góp phần kiểm soát thực thi quyền lực nhà nước, giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương; phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Thông qua thanh tra, đánh giá hiệu quả thực hiện chính sách, kịp thời tham mưu, đề xuất, kiến nghị hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực quản trị quốc gia, tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy phát triển đất nước.

Trên cơ sở đánh giá những kết quả đạt được, đồng thời chỉ rõ những tồn tại, hạn chế trong công tác thanh tra, quan điểm chỉ đạo của Bộ Chính trị là đổi mới căn bản, toàn diện công tác thanh tra; xây dựng nền thanh tra chuyên nghiệp, liêm chính, hiện đại, hoạt động chủ yếu dựa trên dữ liệu và quản trị rủi ro; nâng cao năng lực phòng ngừa, phát hiện, cảnh báo sớm, xử lý vi phạm, kiến nghị hoàn thiện thể chế, góp phần kiểm soát hiệu quả việc thực thi quyền lực, giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương, nâng cao năng lực quản trị quốc gia, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Đổi mới công tác thanh tra đặt trong tổng thể công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị; đổi mới, hoàn thiện phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Bảo đảm hoạt động thanh tra khách quan, công bằng, chính xác, kịp thời, công khai, minh bạch theo quy định; thẩm quyền tương xứng với nguồn lực, năng lực thực thi, gắn với trách nhiệm giải trình và kiểm soát quyền lực.

Bên cạnh đó, giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa kiểm soát và thúc đẩy phát triển. Theo đó, kiên quyết xử lý tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và hành vi cố ý làm trái; đồng thời phân biệt rõ vi phạm với sai sót do bất cập của thể chế, pháp luật và những rủi ro trong đổi mới sáng tạo. Qua đó, bảo vệ cán bộ năng động, dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới, sáng tạo vì lợi ích chung, không có động cơ vụ lợi, tham nhũng, tiêu cực.

Nghị quyết đặt mục tiêu đến năm 2030 hoàn thiện đồng bộ pháp luật và cơ chế vận hành hệ thống thanh tra, phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa thanh tra với các cơ quan kiểm tra, giám sát, kiểm toán, điều tra và các thiết chế kiểm soát quyền lực khác.

Cơ bản hình thành phương thức thanh tra dựa trên dữ liệu, phân tích, dự báo và quản trị rủi ro; số hóa hồ sơ, quản lý toàn bộ chu trình thanh tra và việc thực hiện kết luận thanh tra trên môi trường số. Đồng thời, tạo chuyển biến căn bản về chất lượng kết luận, hiệu lực thực hiện kết luận thanh tra và xây dựng đội ngũ cán bộ thanh tra liêm chính, bản lĩnh, chuyên nghiệp, ngang tầm nhiệm vụ.

Tầm nhìn đến năm 2045, xây dựng ngành Thanh tra liêm chính, hiện đại, có năng lực cao trong phân tích, dự báo và quản trị rủi ro với nền tảng thanh tra số hiện đại; phát huy vai trò là một thiết chế kiểm soát quyền lực, công cụ quan trọng để nâng cao chất lượng quản trị quốc gia, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển và bảo vệ đất nước trong kỷ nguyên mới.

Để hiện thực hóa các mục tiêu đề ra, Nghị quyết xác định 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, gồm: tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh tra; hoàn thiện thể chế, pháp luật về thanh tra và các lĩnh vực có liên quan; đổi mới căn bản phương thức thanh tra, nâng cao năng lực phòng ngừa, cảnh báo và quản trị rủi ro; nâng cao chất lượng kết luận thanh tra, tạo chuyển biến căn bản về hiệu lực sau thanh tra; đổi mới tổ chức và cơ chế vận hành hệ thống thanh tra; gắn công tác thanh tra với công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; xây dựng ngành Thanh tra liêm chính, chuyên nghiệp, hiện đại, ngang tầm nhiệm vụ; đẩy mạnh chuyển đổi số, đổi mới quản trị ngành Thanh tra trên nền tảng dữ liệu.

Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng và hiệu quả thực hiện kết luận thanh tra. Kết luận thanh tra phải bảo đảm khách quan, chính xác, kịp thời, có tính khả thi; xác định rõ chủ thể, hành vi vi phạm, nguyên nhân, hậu quả, trách nhiệm và giải pháp khắc phục. Các kiến nghị xử lý phải xác định cụ thể cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện, thời hạn và kết quả hoàn thành. Kết quả thực hiện kết luận thanh tra được xác định là căn cứ quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên, cơ quan, đơn vị.

Đáng chú ý, hiệu quả công tác thanh tra không được đánh giá chủ yếu bằng số cuộc thanh tra, số sai phạm phát hiện hay số tiền kiến nghị, mà phải căn cứ vào chất lượng kết luận, kiến nghị; kết quả thực hiện; tài sản thực tế thu hồi; mức độ khắc phục vi phạm, chấn chỉnh quản lý và hoàn thiện thể chế. Việc quản lý, theo dõi từng kết luận thanh tra trên môi trường số, cập nhật tiến độ, cảnh báo quá hạn và xác định rõ trách nhiệm của cơ quan, cá nhân liên quan cũng được đặt ra như một yêu cầu quan trọng.

Cùng với đó, Nghị quyết yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo có kiểm soát trong phân tích dữ liệu, nhận diện bất thường, đánh giá rủi ro, hỗ trợ lựa chọn nội dung, đối tượng thanh tra và theo dõi việc thực hiện kết luận, kiến nghị thanh tra. Tuy nhiên, kết quả phân tích tự động phải được kiểm chứng bằng tài liệu, chứng cứ hợp pháp, không được sử dụng làm căn cứ duy nhất để kết luận vi phạm; người có thẩm quyền phải chịu trách nhiệm về quyết định, kết luận thanh tra.

Về tổ chức thực hiện, Bộ Chính trị giao các cấp ủy, tổ chức đảng quán triệt, cụ thể hóa Nghị quyết theo chức năng, nhiệm vụ; xác định rõ trách nhiệm, thời hạn và kết quả thực hiện. Đảng ủy Chính phủ lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng và tổ chức thực hiện Chương trình hành động, xác định rõ nhiệm vụ, sản phẩm, tiến độ, nguồn lực và trách nhiệm người đứng đầu. Ban Nội chính Trung ương chủ trì, phối hợp theo dõi, đôn đốc, tổng hợp, đánh giá việc thực hiện Nghị quyết, định kỳ báo cáo Bộ Chính trị, Ban Bí thư.

Xem toàn vănNghị quyết số 32-NQ/TW.