Giám sát để giữ rừng - từ nghị trường đến hành động

Kỳ cuối: Kiến tạo cơ chế giám sát thực chất - từ trách nhiệm đến hành động

Không để kiến nghị nằm trên giấy

Trong hoạt động giám sát của cơ quan dân cử, phát hiện hạn chế mới chỉ là bước đầu. Điều quyết định giá trị của một cuộc giám sát là những vấn đề được chỉ ra có được khắc phục hay không, trách nhiệm có được xác định rõ hay không và kết quả thực hiện có được kiểm tra, đánh giá đến cùng hay không.

Với lĩnh vực quản lý, bảo vệ rừng, yêu cầu ấy càng trở nên cấp thiết. Những bất cập về quản lý đất lâm nghiệp, giao rừng, cho thuê rừng, phân định ranh giới, hoàn thiện hồ sơ pháp lý và xử lý vi phạm liên quan đến nhiều cơ quan và cấp quản lý. Nếu thiếu sự phối hợp hoặc trách nhiệm không được xác định cụ thể, những tồn tại kéo dài sẽ tiếp tục tạo ra khoảng trống trong quản lý.

Từ kết quả giám sát chuyên đề giai đoạn 2021 - 2025, HĐND tỉnh xác định việc theo dõi, đôn đốc thực hiện các kiến nghị sau giám sát là nhiệm vụ trọng tâm. Đây không chỉ là yêu cầu báo cáo kết quả, mà còn phải làm rõ những nội dung đã hoàn thành, những việc chậm thực hiện, nguyên nhân và trách nhiệm của từng đơn vị. Ông Đa Cát Vinh - Phó Chủ tịch HĐND tỉnh nhấn mạnh: “Giám sát phải gắn với việc thực hiện kiến nghị sau giám sát”. Theo ông, những nội dung đã được chỉ ra cần xác định rõ trách nhiệm, tổ chức thực hiện và theo dõi kết quả; những vấn đề chậm khắc phục phải tiếp tục được đôn đốc, làm rõ nguyên nhân và trách nhiệm. Đây là yêu cầu để từng bước xử lý những tồn tại, hạn chế, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và trách nhiệm của các cấp, ngành, địa phương, chủ rừng trong công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng.

Quan điểm này cũng đặt ra yêu cầu đổi mới cách thức tổ chức hậu giám sát. Thay vì chỉ tổng hợp báo cáo theo từng đợt, việc theo dõi cần gắn với từng nhóm kiến nghị, có đầu mối chịu trách nhiệm, thời hạn thực hiện và căn cứ đánh giá kết quả. Đối với những vấn đề liên quan đến nhiều ngành, nhiều địa phương, cần xác định rõ cơ quan chủ trì, đơn vị phối hợp và trách nhiệm của người đứng đầu, tránh tình trạng công việc bị đùn đẩy hoặc kéo dài do chưa thống nhất phương án xử lý.

Siết trách nhiệm, cụ thể hóa từng nhiệm vụ

Trên cơ sở kết quả giám sát, HĐND tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 31/NQ-HĐND ngày 2/7/2026 về kết quả giám sát công tác quản lý, bảo vệ rừng giai đoạn 2021 - 2025, đề nghị UBND tỉnh tập trung thực hiện 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm.

Trong đó, yêu cầu rà soát toàn bộ 4.080 vụ vi phạm pháp luật về lâm nghiệp xảy ra trong giai đoạn 2021-2025 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Những vụ việc tồn đọng, chưa xác định được đối tượng vi phạm hoặc chậm khắc phục hậu quả cần được phân loại, xác định hướng xử lý và trách nhiệm của từng cơ quan. Cùng với đó là yêu cầu rà soát diện tích đất lâm nghiệp bị lấn chiếm, tranh chấp; đẩy nhanh tiến độ giao rừng, cho thuê rừng; hoàn thiện hồ sơ pháp lý và đồng bộ dữ liệu phục vụ quản lý.

“

Bối cảnh phát triển mới đòi hỏi cơ quan dân cử không chỉ làm đúng chức năng theo luật định, mà phải không ngừng đổi mới tư duy, nâng cao kỹ năng phân tích chính sách, làm chủ công nghệ AI và bản đồ số trong hoạt động đại biểu để giám sát đến cùng những vấn đề cử tri quan tâm.

Đồng chí Lưu Văn Trung, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh

Ngày 7/8/2026, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 13120/KH-UBND triển khai thực hiện Nghị quyết số 31 của HĐND tỉnh. Chủ tịch UBND tỉnh cũng đã ban hành Chỉ thị số 11/CT-UBND về tăng cường công tác quản lý, bảo vệ rừng, đất lâm nghiệp và xử lý tình trạng phá rừng, lấn chiếm đất lâm nghiệp trên địa bàn tỉnh. Mới đây nhất, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Ngọc Phúc đã ký Văn bản số 17544/UBND-NNMT ngày 14/10/2026, yêu cầu các sở, ngành, chính quyền địa phương và các chủ rừng vận hành công việc theo nguyên tắc 6 rõ: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền.

UBND tỉnh quán triệt Chủ tịch UBND cấp xã chịu trách nhiệm trước pháp luật, UBND tỉnh và Chủ tịch UBND tỉnh nếu buông lỏng quản lý, thiếu kiểm tra, không kịp thời phát hiện, ngăn chặn để xảy ra vi phạm diễn ra kéo dài trên địa bàn. Đồng thời, giao Sở Nội vụ chủ trì tham mưu đề xuất xử lý kỷ luật nghiêm khắc đối với các tổ chức, cá nhân buông lỏng quản lý. Công an tỉnh được giao nhiệm vụ đẩy nhanh tiến độ điều tra, lựa chọn một số vụ án điểm về phá rừng, lấn chiếm đất rừng, chống người thi hành công vụ sớm đưa ra xét xử công khai lưu động nhằm tạo sức răn đe toàn xã hội.

Đổi mới hoạt động giám sát

Với hơn 1,11 triệu ha diện tích có rừng, địa bàn rộng và địa hình phức tạp, việc ứng dụng khoa học công nghệ là hướng đi tất yếu. Tỉnh đang hướng tới việc xây dựng, cập nhật và kết nối cơ sở dữ liệu về rừng, đất lâm nghiệp; sử dụng bản đồ số, hệ thống thông tin địa lý (GIS), ảnh viễn thám và camera giám sát, thiết bị bay không người lái (UAV), công cụ phân tích dữ liệu bằng trí tuệ nhân tạo (AI) để phát hiện sớm các điểm san gạt, phá rừng trái phép hay nguy cơ cháy rừng.

Ông Lê Thanh Sơn - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, sở đã đề xuất UBND tỉnh đầu tư hệ thống giám sát thông minh sử dụng AI nhằm tăng cường khả năng cảnh báo sớm, hỗ trợ lực lượng chức năng trong bối cảnh nhân lực kiểm lâm còn thiếu. Tuy nhiên, công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi đôi với kiểm tra thực địa, xác minh thông tin và trách nhiệm thực thi pháp luật của con người.

Mặt khác, khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, vai trò của HĐND cấp xã được nâng lên rõ rệt, trở thành hạt nhân trực tiếp quyết định và giám sát các vấn đề dân sinh, đất đai, lâm nghiệp tại cơ sở.

Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Lưu Văn Trung nhấn mạnh tại các hội nghị tập huấn chuyên sâu nhiệm kỳ 2026 - 2031: “Bối cảnh phát triển mới đòi hỏi cơ quan dân cử không chỉ làm đúng chức năng theo luật định, mà phải không ngừng đổi mới tư duy, nâng cao kỹ năng phân tích chính sách, làm chủ công nghệ AI và bản đồ số trong hoạt động đại biểu để giám sát đến cùng những vấn đề cử tri quan tâm”.

Từ nghị trường đến thực địa, thước đo cuối cùng vẫn là những gì thay đổi trong công tác quản lý, bảo vệ rừng. Khi giám sát trở thành hành động liên tục, không dừng lại ở kết luận và không buông lỏng việc thực hiện kiến nghị, những cánh rừng Lâm Đồng mới có thêm nền tảng vững chắc để được bảo vệ, phục hồi và phát triển bền vững hôm nay cũng như mai sau.