Giữ nhịp cồng chiêng của đồng bào Chơ-ro ở Hoài Đức

Âm vang từ lễ hội truyền thống

Đồng bào Chơ-ro ở xã Hoài Đức hiện có 320 hộ với hơn 1.500 khẩu. Trải qua nhiều đổi thay, cùng với sự phát triển kinh tế và nâng cao đời sống vật chất, người dân vẫn luôn trân trọng những phong tục, tập quán truyền thống của dân tộc mình. Trong đó, cồng chiêng giữ vị trí quan trọng, gắn liền với các lễ hội, nghi lễ nông nghiệp và những dịp sinh hoạt văn hóa cộng đồng.

Ý nghĩa ấy được thể hiện rõ trong Lễ hội Sayangva (Lễ cúng thần Lúa), thường tổ chức vào tháng 3 hằng năm. Khi tiếng chiêng ngân lên, những nhịp điệu lúc khoan thai, sâu lắng, lúc dồn dập, rộn ràng hòa quyện cùng bước chân và động tác múa dân gian. Mỗi nhịp chiêng, mỗi vòng múa đều góp phần tái hiện đời sống lao động, tín ngưỡng và khát vọng về một vụ mùa no đủ. Qua lễ hội, đồng bào bày tỏ lòng biết ơn đối với thành quả lao động và cầu mong cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Đây còn là dịp để các thế hệ gặp gỡ, cùng thực hành và truyền lại những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.

“

Tiếng cồng chiêng vang lên thể hiện lòng biết ơn đối với thần linh, thiên nhiên, cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, cuộc sống bình an, no đủ.

Bà Thổ Phương Thái - người có uy tín tại thôn Đức Tín

Bà Thổ Phương Thái - người có uy tín tại thôn Đức Tín cho biết: Nghệ thuật diễn tấu cồng chiêng Chơ-ro có những nét riêng, thể hiện qua cách phối hợp nhịp điệu và vai trò của từng chiếc chiêng trong dàn hòa tấu. Trong đó, chiêng mẹ giữ vai trò chủ đạo, dẫn dắt các nhịp chiêng còn lại. Người biểu diễn phải có kỹ năng, kinh nghiệm và sự phối hợp ăn ý để tạo nên âm thanh hài hòa, khi trầm lắng, khi ngân vang mạnh mẽ. Để có được một bài diễn tấu hoàn chỉnh, các nghệ nhân vừa phải nắm vững kỹ thuật, vừa am hiểu phong tục, ý nghĩa của từng bài chiêng trong đời sống cộng đồng.

Giữ tiếng chiêng giữa nhịp sống mới

Hiện thôn Đức Tín vẫn còn lưu giữ 3 bộ cồng chiêng và thành lập được đội cồng chiêng gồm 15 thành viên. Đây là những tài sản văn hóa có giá trị, gắn với ký ức của nhiều thế hệ, thể hiện sự trân trọng của đồng bào đối với di sản của cha ông. Gia đình ông Mang Pho và bà Mang Thị Son là một trong những hộ còn lưu giữ bộ cồng chiêng có tuổi đời khoảng hơn 70 năm.

Theo bà Son, bộ chiêng được ông bà để lại. Mẹ bà cũng là người đánh chiêng giỏi và từng truyền dạy kỹ thuật cho con gái. Những âm thanh quen thuộc từ thuở nhỏ vì thế không chỉ gắn với sinh hoạt văn hóa mà còn trở thành một phần ký ức của gia đình. Đến nay, vợ chồng bà vẫn nâng niu, bảo quản bộ chiêng như một tài sản quý.

Không chỉ được bảo tồn trong từng nếp nhà, nghệ thuật cồng chiêng ở Đức Tín còn từng được giới thiệu qua các hội thi, liên hoan và hoạt động giao lưu văn hóa. Đội cồng chiêng của thôn trước đây thường đại diện địa phương tham gia biểu diễn và đạt nhiều thành tích. Những hoạt động này góp phần đưa âm thanh truyền thống đến gần hơn với công chúng.

Bà Trần Thị Y Na - Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Hoài Đức cho biết: Địa phương khuyến khích các nghệ nhân và Ban điều hành thôn Đức Tín duy trì biểu diễn cồng chiêng trong các dịp lễ, tết, ngày hội văn hóa. Qua đó, tạo điều kiện để những thanh âm truyền thống tiếp tục hiện diện trong đời sống và để các thành viên được thực hành, rèn luyện, duy trì kỹ năng diễn tấu và phát huy văn hóa dân tộc.