Kỳ 3: Mệnh lệnh trong kỷ nguyên mới
Thực tiễn là thước đo khắt khe nhất cho mọi chính sách. Sự hồi sinh kỳ diệu của dải biển ven bờ và nụ cười ấm no của ngư dân không chỉ chứng minh tính đúng đắn của một mô hình "xé rào", mà còn trở thành cơ sở thực tiễn trực tiếp để Quốc hội nâng lên thành Luật và Liên Hợp Quốc vinh danh. Đó chính là câu trả lời đanh thép nhất cho yêu cầu tháo gỡ điểm nghẽn thể chế trong Kỷ nguyên mới.
Thực tiễn là thước đo khắt khe nhất cho mọi chính sách. Sự hồi sinh kỳ diệu của dải biển ven bờ và nụ cười ấm no của ngư dân không chỉ chứng minh tính đúng đắn của một mô hình "xé rào", mà còn trở thành cơ sở thực tiễn trực tiếp để Quốc hội nâng lên thành Luật và Liên Hợp Quốc vinh danh. Đó chính là câu trả lời đanh thép nhất cho yêu cầu tháo gỡ điểm nghẽn thể chế trong Kỷ nguyên mới.
.jpg)
Biển không bao giờ phụ lòng người biết trân trọng biển. Những cam kết trên giấy nhanh chóng biến thành những hành động thực tế lăn xả trên sóng nước. Hàng trăm tấn sò lông giống được gom mua từ các nơi, đưa về thả lại lòng biển Thuận Quý, Tân Thành (bây giờ là xã Tân Thành). 41 cụm rạn nhân tạo bằng bê tông cốt thép, mỗi cụm nặng hàng chục tấn, được cẩu thả xuống đáy biển. Những rạn bê tông này đóng vai trò như những "pháo đài" bảo vệ tự nhiên: chúng vừa là nơi trú ngụ sinh sản lý tưởng cho hải sản, vừa làm gãy hỏng toàn bộ hệ thống lưới cào bay nếu các ghe cào cố tình xâm phạm.
Một cuộc cách mạng thực sự đã diễn ra trong tư duy của người đi biển. Từ chỗ khai thác tận diệt, ngư dân biến thành những "chiến sĩ" bảo vệ biển. 3 Tổ tuần tra cộng đồng được thành lập, hoạt động ngày đêm. Ngư dân tự góp tiền dầu, tự phân công lịch trực trên biển. Đã có 96 lần các hành vi cào điện, đánh bắt chui được chính bà con phát hiện, lập biên bản và báo cơ quan chức năng xử lý. Và biển đã đền đáp. Chỉ sau 3 năm bảo vệ nghiêm ngặt, hệ sinh thái đáy biển phục hồi kinh ngạc. Thảm cỏ biển xanh tốt trở lại, con sò lông sinh sôi nảy nở dày đặc mặt cát.
Ông Lê Văn Dưỡng, Chủ tịch Hội cộng đồng ngư dân Tân Thành, hào hứng kể: "Ngày trước gặp cá trứng, ghẹ trứng là đánh bắt bằng sạch. Giờ thì khác rồi, kéo lưới lên thấy ghẹ đang mang trứng là anh em gỡ ra thả ngược xuống biển. Nhờ thả chà và đặt rạn, cá nục, cá bạc má kéo về từng đàn. Có những ngày thuyền thúng cập bãi trúng cả tấn cá. Thu nhập của anh em trong hội tăng hơn 20%. Đi biển gần bờ, tốn ít dầu mà cá nhiều, đời sống dễ thở hơn xưa rất nhiều!".
Thành công rực rỡ của mô hình đồng quản lý không còn là câu chuyện riêng của một dải bờ biển địa phương. Năm 2017, Quốc hội khóa XIV tiến hành sửa đổi toàn diện Luật Thủy sản. Những con số thực tiễn sinh động, sự hồi sinh của môi trường sinh thái và sự đồng thuận tuyệt đối của lòng dân tại đây đã trở thành cơ sở thực tiễn trực tiếp nhất, thuyết phục nhất để Quốc hội luật hóa mô hình này thành Điều 10 (Cơ chế Đồng quản lý trong bảo vệ nguồn lợi thủy sản) trong Luật Thủy sản năm 2017 (có hiệu lực từ 2019).
Từ một việc làm bị coi là "xé rào", nằm ngoài khung pháp lý, sáng kiến của ông Huỳnh Quang Huy, sự đồng lòng của các cộng sự và lá thư của ngư dân Phạm Cường đã chính thức nâng tầm thành chính sách pháp luật tối cao của Quốc gia. Không dừng lại ở đó, mô hình này đã được Liên Hợp Quốc (UNDP) vinh danh là 1 trong 12 mô hình bảo vệ môi trường và phát triển bền vững tiêu biểu nhất trên thế giới. Đến cuối năm 2025, tư duy đồng quản lý ấy lại tiếp tục được mở rộng sang vùng biển Lạch Dù (đặc khu Phú Quý), giải quyết thành công bài toán xung đột bảo tồn ven bờ trên diện tích 27 ha mặt nước.
Nhìn lại hành trình ấy, nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Lê Minh Hoan từng gửi thư bày tỏ sự trân trọng đối với những người đã kiên trì mở đường cho mô hình đồng quản lý. Ông viết: “Những người mở đường bao giờ cũng gặp vô vàn thách thức” và gọi mỗi thành viên cộng đồng đồng quản lý là “những đóa hoa đẹp”, những con người đã chọn dấn thân vì cộng đồng, vì sinh kế của người dân và sự phát triển bền vững.
Ý tưởng xuất phát từ lòng dân, khi được người cán bộ có tâm và có tầm tiếp nhận, đã tạo nên một sức sống chu kỳ bền vững, truyền lửa từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Trong những năm gần đây, tại không ít địa phương, đơn vị xuất hiện tình trạng một bộ phận cán bộ, công chức, viên chức có biểu hiện né tránh, đùn đẩy công việc, sợ trách nhiệm, làm việc cầm chừng.
Trước những vấn đề mới, vấn đề khó chưa có quy định rõ ràng, thay vì tìm cách tháo gỡ cho dân, không ít người chọn giải pháp "tròn vai", "im lặng là an toàn". Sự co cụm, phòng thủ ấy đang tạo ra những "điểm nghẽn ách tắc", làm mất đi vô số cơ hội phát triển của đất nước và gây bức xúc trong nhân dân.
Thử đặt câu hỏi: nếu năm 2008, ông Huỳnh Quang Huy cũng chọn sự "an toàn" cho bản thân, cũng sợ trách nhiệm và trả lời ngư dân Phạm Cường bằng một văn bản từ chối lạnh lùng đúng quy trình? Con sò lông Thuận Quý chắc chắn đã tuyệt chủng. Vùng biển ven bờ đã cạn kiệt. Điều 10 Luật Thủy sản 2017 sẽ thiếu đi một luận cứ thực tiễn mang tính quyết định. Và hàng ngàn hộ ngư dân đã không có được sinh kế bền vững như hôm nay.
Nhìn lại toàn bộ hành trình từ lá thư 93 chữ đến Điều 10 Luật Thủy sản, tác phẩm mang đến một thông điệp chính luận đanh thép và vô cùng thời sự cho công tác xây dựng Đảng hiện nay. Đất nước chúng ta đang đứng trước bước ngoặt lịch sử để bước vào Kỷ nguyên mới - Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Để khơi thông mọi nguồn lực, Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ rõ "điểm nghẽn" lớn nhất và đưa ra chỉ đạo mang tính mệnh lệnh thời đại.
Câu chuyện "xé rào" của ông Huỳnh Quang Huy, nhóm cộng sự và sự "đứng gánh" của ông Huỳnh Thanh Cảnh chính là hình mẫu thực tiễn hoàn hảo nhất cho việc cụ thể hóa Kết luận số 14-KL/TW của Bộ Chính trị. Nó chứng minh một quy luật mang tính bản chất: Thể chế là do con người tạo ra để phục vụ cuộc sống. Khi thể chế chưa kịp cập nhật với hơi thở thực tiễn, người cán bộ chân chính không được phép lấy đó làm "tấm khiên" che đậy cho sự yếu kém hay thái độ vô cảm.
Bài học rút ra thật rõ ràng: chính sách đúng đắn nhất phải bắt nguồn từ lòng Dân. Mọi ý tưởng đổi mới nếu không xuất phát từ trăn trở, sinh kế của nhân dân thì chỉ là những đề án "nằm trên giấy". Cán bộ phải lấy Lời thề danh dự làm kim chỉ nam: khi cán bộ dấn thân với một cái tâm trong sáng, không vụ lợi cá nhân, thì mọi "bức tường" thể chế đều có thể được khai thông. Cấp ủy, Lãnh đạo phải là lá chắn vững chắc: đòi hỏi cấp dưới "dám làm" thì cấp trên phải "dám chịu trách nhiệm", sẵn sàng giang tay bảo vệ cán bộ khi gặp sóng gió rủi ro.
Tại Lâm Đồng, Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Mười cũng đã đưa ra thông điệp quyết liệt về bản lĩnh công vụ:
Bãi biển Tân Thành hôm nay sóng vẫn vỗ rì rào vào bờ cát mịn. Những con thuyền trở về sau chuyến biển sớm đầy ắp cá tôm, tiếng cười nói rộn rã cả một dải bãi bồi. Trong căn nhà cấp 4 tràn ngập gió biển năm nào, lão ngư Phạm Cường, người đàn ông học chưa hết lớp 3 đã viết nên lá thư lịch sử 18 năm trước, giờ đây tóc đã bạc trắng như sóng biển. Đưa bàn tay thô ráp quệt giọt nước mắt lăn trên đôi gò má nhăn nheo vì sương gió, nhìn ra khoảng biển xanh ngắt trước mặt, ông nở một nụ cười mãn nguyện.
Giọng người lão ngư run run nhưng sang sảng, cất lên những lời tâm huyết làm rung động lòng người: “Tụi tôi dốt nát, cả đời chỉ biết bám biển mà sống. Hồi đó tui liều viết cái đơn vì thấy biển chết dần, sợ con cháu mình sau này tuyệt đường sinh sống. May mắn lớn nhất của đời tui là lá đơn đó đến đúng tay những người cán bộ có cái tâm quá lớn, dám đứng ra gánh cực, gánh chịu trách nhiệm cho dân. Giờ biển hồi sinh rồi, cá sò đầy lại rồi, tui có nhắm mắt buông tay cũng an lòng. Vì tui biết, tui và các đồng chí cán bộ năm đó đã không có lỗi với biển, không có lỗi với con cháu đời sau!”.
Lời khẳng định của ông Huỳnh Quang Huy như một vang vọng khép lại vệt bài nhưng mở ra bài học ngàn đời cho mỗi người đảng viên: "Chúng ta bước vào tổ chức Đảng bằng một Lời thề danh dự. Cái danh dự của người đảng viên phải được đánh đổi và chứng minh bằng suốt quá trình công tác. Nếu bỏ Lời thề danh dự đó thì chúng ta không còn gì nữa!
Bảo vệ danh dự chính là bảo vệ tổ chức Đảng bằng những việc làm thiết thực. Cán bộ trẻ cần luôn tự hỏi: Mục tiêu việc làm của mình có vụ lợi cá nhân hay không? Nếu hoàn toàn vì cái chung, vì sinh kế của Nhân dân thì không bao giờ phải sợ hãi hay gục ngã!".
Nội dung và ảnh: Thanh Nhàn - Gia Phú
Trình bày: Nguyệt Nga (bài viết có sử dụng hình ảnh tư liệu)
