Lâm Đồng nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về an toàn bức xạ và hạt nhân

Quản lý an toàn bức xạ gắn với thực tế cơ sở

Việc sử dụng thiết bị bức xạ và nguồn phóng xạ trong khám, chữa bệnh, sản xuất, nghiên cứu đòi hỏi kiểm soát an toàn trong suốt quá trình vận hành. Tại các cơ sở y tế, phòng chụp và thiết bị phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, nhân viên tuân thủ quy trình chuyên môn và thực hiện đầy đủ các biện pháp bảo vệ bản thân, người bệnh cũng như môi trường làm việc.

Tính đến tháng 10/2026, Lâm Đồng có 195 cơ sở sử dụng thiết bị bức xạ, 16 cơ sở có nguồn phóng xạ thuộc phạm vi quản lý của Sở Khoa học và Công nghệ, với 390 thiết bị bức xạ và 1.207 nguồn phóng xạ. Việc cập nhật đầy đủ danh mục cơ sở, tình trạng giấy phép và thông tin thiết bị là căn cứ để tổ chức hướng dẫn, kiểm tra và giám sát.

Vì vậy, mới đây, ngày 2/6/2026, UBND tỉnh ban hành Quyết định số 2699/QĐ-UBND về kế hoạch hoạt động an toàn bức xạ và hạt nhân giai đoạn 2026 - 2030. Kế hoạch đặt ra nhiệm vụ rà soát cơ sở, quản lý cấp phép, cập nhật dữ liệu và phối hợp ứng phó sự cố. Sở Khoa học và Công nghệ là cơ quan đầu mối giúp UBND tỉnh thực hiện quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

Cập nhật quy định và đơn giản hóa thủ tục

Theo các quy định hiện hành, đối với cơ sở sử dụng thiết bị, việc cập nhật quy định cần gắn với từng công việc cụ thể: chuẩn bị hồ sơ, rà soát thời hạn giấy phép, kiểm tra điều kiện nhân sự và duy trì các biện pháp an toàn. Khi có thay đổi liên quan đến hoạt động được cấp phép, đơn vị cần xác định thủ tục phải thực hiện để hồ sơ quản lý phản ánh đúng thực tế.

Cụ thể, Nghị định số 332/2025/NĐ-CP đơn giản hóa một số thành phần hồ sơ và thủ tục so với quy định trước đây. Những thay đổi về cấp mới, gia hạn, khai báo và chứng chỉ nhân viên bức xạ được tóm lược trong đồ họa dưới đây. Thành phần hồ sơ cụ thể cần tra cứu theo đúng loại công việc bức xạ.

Việc giảm giấy tờ nộp kèm không thay thế trách nhiệm duy trì điều kiện an toàn. Cơ sở vẫn cần quản lý hồ sơ, theo dõi thiết bị và nhân sự, bảo đảm thông tin khai báo chính xác. Đây cũng là cơ sở để giải trình, cung cấp tài liệu khi cơ quan có thẩm quyền kiểm tra.

Hướng dẫn thực hành và theo dõi liều cá nhân

Đồng hành với các cơ sở y tế và doanh nghiệp có sử dụng thiết bị bức xạ, nguồn phóng xạ, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lâm Đồng phối hợp với Trung tâm Đào tạo thuộc Viện Nghiên cứu hạt nhân tổ chức tập huấn, phổ biến kiến thức và pháp luật. Hội nghị ngày 22/10/2026 có 70 đại biểu đến từ 50 đơn vị, là dịp cập nhật quy định và trao đổi những vướng mắc khi áp dụng.

Tại mỗi cơ sở, người phụ trách an toàn cần đáp ứng điều kiện chuyên môn, đào tạo và chứng chỉ phù hợp với loại công việc bức xạ. Việc phân công phải gắn với nhiệm vụ theo dõi, kiểm tra và đề xuất xử lý các vấn đề an toàn trong quá trình vận hành. Đơn vị sử dụng lao động cần bảo đảm điều kiện để người được giao nhiệm vụ thực hiện trách nhiệm này.

Theo dõi liều chiếu xạ cá nhân là một nội dung cần được duy trì trong quản lý an toàn. Cơ sở cần trang bị, hướng dẫn sử dụng liều kế và tổ chức theo dõi liều theo quy định; kết quả phải được quản lý trong hồ sơ của nhân viên bức xạ. Khi xuất hiện kết quả bất thường, cần kiểm tra nguyên nhân và thực hiện biện pháp xử lý phù hợp.

Thông tư số 59/2025/TT-BKHCN cũng quy định việc lưu giữ hồ sơ sức khỏe và hồ sơ liều bức xạ của nhân viên trong 30 năm kể từ khi chấm dứt công việc liên quan. Việc lưu hồ sơ giúp truy xuất quá trình làm việc và theo dõi lâu dài, thay vì chỉ phục vụ một lần cấp phép hoặc kiểm tra.

Hỗ trợ cơ sở thực hiện thủ tục trực tuyến

Các cơ sở có thể tra cứu thủ tục về an toàn bức xạ và hạt nhân trên Cổng Dịch vụ công quốc gia, lựa chọn cơ quan giải quyết tại Lâm Đồng và thực hiện theo hướng dẫn. Thông tin công khai về thành phần hồ sơ, thời hạn, phí và cách nhận kết quả giúp đơn vị chủ động chuẩn bị trước khi nộp.

Trong kỳ báo cáo tính đến tháng 11/2026, Sở Khoa học và Công nghệ tiếp nhận 142 hồ sơ thuộc lĩnh vực an toàn bức xạ và hạt nhân; tỷ lệ nộp trực tuyến đạt 100%, tỷ lệ giải quyết đúng hạn đạt 100%. Những số liệu này phản ánh mức độ sử dụng dịch vụ công và kết quả giải quyết thủ tục cho các đơn vị.

Quy trình nộp hồ sơ trực tuyến được hướng dẫn qua 7 bước. Khi thực hiện, cơ sở cần kê khai chính xác thông tin, lựa chọn đúng thủ tục và đính kèm đầy đủ tài liệu theo yêu cầu. Sau khi nộp, cần lưu mã hồ sơ để tra cứu tiến độ, theo dõi thông báo và kịp thời bổ sung, hoàn thiện hồ sơ.

Hình thức nhận kết quả thực hiện theo từng thủ tục và lựa chọn được hệ thống hỗ trợ. Trường hợp cần làm rõ thành phần hồ sơ hoặc cơ quan giải quyết, đơn vị có thể liên hệ đầu mối tiếp nhận được công bố để được hướng dẫn.

Tra cứu đúng mã và cơ quan giải quyết

Các nhóm thủ tục thường được cơ sở quan tâm gồm khai báo thiết bị, nguồn phóng xạ; cấp mới, gia hạn, sửa đổi, bổ sung giấy phép; cấp chứng chỉ nhân viên bức xạ và phê duyệt kế hoạch ứng phó sự cố. Mã thủ tục giúp người nộp tìm đúng nội dung cần thực hiện, hạn chế nhầm lẫn giữa các nhóm công việc.

Đơn vị cần đọc đầy đủ phạm vi áp dụng của từng thủ tục, nhất là khi cơ sở sử dụng nhiều loại thiết bị hoặc đồng thời có nguồn phóng xạ. Khi chuẩn bị hồ sơ điện tử, các tài liệu cần rõ nội dung, đầy đủ trang và chữ ký, con dấu theo yêu cầu. Thông tin về thiết bị, người phụ trách an toàn và đơn vị đề nghị phải thống nhất giữa các biểu mẫu. Việc rà soát trước khi gửi giúp hạn chế phải sửa đổi, bổ sung nhiều lần.

Tăng cường kiểm tra và xử lý vi phạm

Kế hoạch giai đoạn 2026 - 2030 của tỉnh yêu cầu kiểm tra định kỳ, đột xuất việc chấp hành pháp luật về an toàn bức xạ và hạt nhân; phát hiện, chấn chỉnh vi phạm và hướng dẫn khắc phục tồn tại. Trong năm 2026, cơ quan chức năng đã kiểm tra định kỳ 12 cơ sở; kết quả xử lý, khắc phục sau kiểm tra: 12/12 cơ sở cơ sở, tổ chức chấp hành tốt Luật Năng lượng nguyên tử, tiến hành che chắn tia bức xạ theo quy định.

Nghị định số 71/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 1/5/2026, quy định chế tài đối với các hành vi vi phạm. Không tổ chức đào tạo an toàn bức xạ hoặc khám sức khỏe cho nhân viên theo quy định bị phạt từ 10 - 20 triệu đồng; không bố trí người phụ trách an toàn bức xạ bị phạt từ 20 - 35 triệu đồng. Đây là mức phạt đối với cá nhân; tổ chức có cùng các hành vi này chịu mức phạt gấp đôi.

Các cơ sở phải duy trì việc kiểm định thiết bị, hiệu chuẩn máy đo liều, kiểm xạ khu vực làm việc và chuẩn bị ứng phó sự cố. Tùy hành vi vi phạm, ngoài xử phạt, cơ sở còn phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả. Trường hợp bị buộc kiểm định, thiết bị chỉ được tiếp tục sử dụng khi kết quả đạt yêu cầu.

Nâng cao hiệu quả quản lý an toàn bức xạ và hạt nhân tại Lâm Đồng đòi hỏi sự phối hợp thường xuyên giữa cơ quan quản lý, đơn vị chuyên môn và các cơ sở sử dụng. Công tác hướng dẫn, kiểm tra cần đi đôi với theo dõi việc khắc phục tồn tại; mỗi cơ sở phải chủ động bảo đảm điều kiện vận hành, nhân sự và giám sát liều chiếu xạ. Thực hiện đầy đủ những yêu cầu này là cơ sở để ứng dụng năng lượng nguyên tử hiệu quả trong y tế, sản xuất và nghiên cứu, bảo vệ người lao động, người bệnh và cộng đồng.