Lâm Đồng phát triển bền vững từ biển

Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV ban hành Nghị quyết số 20-NQ/TW về xây dựng và phát triển biển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh (NQ 20). Đây là bước chuyển mang tính đột phá về tư duy chiến lược biển. Kinh tế biển Lâm Đồng khi gắn với tinh thần và định hướng của NQ 20, việc quyết liệt gỡ “thẻ vàng” IUU là một trong những nội dung cốt lõi. Chống khai thác IUU không chỉ để đáp ứng yêu cầu của Ủy ban châu Âu (EC) mà còn hướng ngư dân ý thức bảo vệ nguồn lợi, bảo vệ người làm ăn chân chính và nâng cao giá trị, uy tín của thủy sản Việt Nam; đưa Việt Nam, trong đó có Lâm Đồng trở thành quốc gia giàu từ biển.

Kỳ 1: Bước ngoặt gỡ “thẻ vàng” IUU

Sau gần một thập kỷ Ủy ban châu Âu (EC) áp đặt cảnh báo “thẻ vàng” đối với ngành thủy sản Việt Nam, cả hệ thống chính trị đang bước vào đợt cao điểm hành động quyết liệt nhất, quyết tâm gỡ “thẻ vàng” chống khai thác IUU. Đây không chỉ là một chiến dịch, mà còn là cơ hội lịch sử để Việt Nam nói chung, Lâm Đồng nói riêng tái cấu trúc toàn diện ngành thủy sản theo hướng minh bạch, có trách nhiệm và hội nhập quốc tế.

Quyết tâm lấy lại “thẻ xanh”

Vào tháng 7/2026, có 1 tàu cá với 7 lao động ở phường Phước Hội (Lâm Đồng) bị lực lượng Malaysia bắt giữ. Thông tin này từ cơ quan chức năng một lần nữa gióng lên hồi chuông về tình trạng tàu cá xâm phạm lãnh hải nước ngoài vẫn luôn nằm trong tình trạng báo động.

Phước Hội là một trong những vùng trọng điểm nghề cá của tỉnh. Những năm qua, địa phương này thường có trường hợp tàu cá vượt ranh giới sang nước bạn khai thác hải sản bất hợp pháp. Với số lượng tàu thuyền gần 900 chiếc, địa phương đã phối hợp với các lực lượng chức năng đẩy mạnh tuyên truyền.

Đồng thời, thành lập các Tổ phản ứng nhanh, vận động chủ tàu, thuyền trưởng và ngư dân chấp hành nghiêm các quy định khi khai thác trên biển. Có thể kể đến, với mô hình "Mỗi đảng viên, chiến sĩ biên phòng phụ trách 2 - 3 chủ tàu", “Đi từng ngõ, gõ từng nhà”, bám sát địa bàn, những ngư dân trước đây thường xuyên vi phạm IUU, nay trở thành những tuyên truyền viên đắc lực, là cánh tay nối dài của chính quyền địa phương.

Ngư dân Trần Văn Tạo (tổ dân phố 12, phường Phước Hội) là một đơn cử như thế. Từng 4 lần vượt ranh giới qua nước bạn khi khai thác hải sản, lần nào ông cũng bị chính quyền nước ngoài bắt giữ, tài sản bị tịch thu, bỏ tù. Sau mỗi lần được thả về, ông mất trắng, thiệt hại hàng tỷ đồng chỉ vì những giây phút sai lầm… Những năm gần đây, ông Tạo tích cực tham gia các buổi tập huấn, phổ biến các quy định về khai thác thủy sản do địa phương, ban, ngành tổ chức. Bởi ông đã hiểu rõ về hành vi đánh bắt vi phạm vùng biển nước ngoài không chỉ gây thiệt hại cho bản thân, mà còn ảnh hưởng đến uy tín của mặt hàng thủy sản Việt Nam.

Chuyển biến nhận thức và hành động

Cùng với cả nước, Lâm Đồng đã và đang quyết liệt nhiều biện pháp cứng rắn chống khai thác IUU. Bên cạnh quản lý chặt tàu “3 không”, 100% tàu cá trên 15 m đã gắn thiết bị giám sát hành trình. Lực lượng chức năng còn giám sát chặt chẽ quy trình, thủ tục đối với tàu cá chuẩn bị xuất bến, cập cảng. Cùng với đó, các địa phương đã huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, vừa đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật, vừa quy trách nhiệm người đứng đầu nếu địa phương để xảy ra tình trạng tàu cá vi phạm IUU.

Ban chỉ đạo IUU tỉnh cho biết, thời gian qua, dù công tác chống khai thác IUU đạt nhiều kết quả quan trọng, tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế. Việc rà soát, thống kê, phân loại tàu cá có lúc chưa đầy đủ; chưa ngăn chặn triệt để tình trạng tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, còn tình trạng khai thác sai vùng, sai nghề; việc kiểm soát tàu cá xuất, nhập bến còn khó khăn, nhất là tại các bãi ngang. Hiện, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh đang tiếp tục phối hợp với các sở, ngành, địa phương liên quan tuyên truyền, tuần tra, quản lý đội tàu, kiểm soát và thực thi pháp luật. Mục tiêu, góp phần nâng cao hiệu quả chống khai thác IUU và hướng đến xây dựng nghề cá Việt Nam phát triển bền vững.

Bên cạnh đó, góp phần vào chiến dịch “mưa dầm thấm lâu” còn có sự góp sức không nhỏ của lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam. Những ngày cuối tháng 8/2026, tại phường Phước Hội và Tiến Thành, 2 trong số các địa phương trọng điểm nghề cá của Lâm Đồng đã diễn ra chương trình “Cảnh sát biển đồng hành với ngư dân”. Chương trình này do Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3 phối hợp với Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Lâm Đồng tổ chức.

“

Từ thực tiễn chua xót của bản thân, tôi đều khuyên mọi người đừng vì hám lợi trước mắt, xâm phạm lãnh hải mà mang tiếng cả đời...

Ngư dân Trần Văn Tạo, phường Phước Hội

Bên cạnh các hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật về biển, đảo, chống khai thác IUU…, lực lượng Cảnh sát biển đã trao tặng cờ Tổ quốc, áo phao, đèn pin, tài liệu cùng nhiều phần quà hỗ trợ các gia đình chính sách, ngư dân có hoàn cảnh khó khăn. Những việc làm cụ thể đó đã góp phần củng cố vững chắc niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và lực lượng vũ trang. Đồng thời, xây dựng thế trận lòng dân ngày càng vững chắc trên những vùng biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

Sau chặng đường dài chống khai thác IUU, có lẽ cái được nhất tới thời điểm này là sự chuyển biến nhận thức của đa số ngư dân. Xuất phát từ việc không biết IUU là gì, nay họ đã biết “đi báo về trình”, ghi nhật ký khai thác từng chuyến biển và từng bước thay đổi từ khai thác theo kiểu truyền thống sang khai thác có trách nhiệm và có tính kế thừa.

(Còn nữa)