Emagazine-Longforms

Lễ hội Cồng chiêng Đông Nam Á 2025 tại Lâm ĐồngÂm vang Di sản - Gắn kết tương lai

TS. Phạm S • 11/11/2025 11:42

Trong lịch sử văn hóa nhân loại, hiếm có di sản nào mang sức sống mãnh liệt như Không gian Văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên.

Ngày 25/11/2005, tại Paris, UNESCO đã khắc tên di sản này vào danh mục Kiệt tác truyền khẩu và Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại - không chỉ công nhận giá trị âm nhạc, mà còn khẳng định cồng chiêng là linh hồn của đại ngàn, là cầu nối giữa con người với thần linh, cộng đồng với vũ trụ.

20 năm sau, vào đúng thời điểm thế giới đang tìm kiếm những giá trị văn hóa chân thực giữa cơn lốc toàn cầu hóa, Lễ hội Cồng chiêng Đông Nam Á 2025 tại tỉnh Lâm Đồng nổi lên như một tuyên ngôn mạnh mẽ: Di sản không phải là quá khứ bị đông cứng, mà là tương lai đang được sáng tạo; đồng thời, triển khai các cam kết khi Đà Lạt gia nhập Mạng lưới các thành phố sáng tạo trong lĩnh vực âm nhạc của UNESCO.

Qua 20 năm, Không gian Văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên đã khẳng định giá trị từ âm vang linh thiêng đến giao hưởng toàn cầu, như chủ đề của Lễ hội năm nay: Âm vang Di sản - Gắn kết tương lai.

Lễ hội Cồng chiêng Đông Nam Á 2025 được thiết kế như một hành trình xuyên không gian và thời gian, với bốn chương trình diễn ra tại các địa điểm biểu tượng của Lâm Đồng, tạo nên hiệu ứng domino văn hóa chưa từng có trong thời gian qua.

Chương trình đầu tiên chính là Ngày hội Văn hóa các dân tộc thiểu số tỉnh Lâm Đồng lần thứ I. Diễn ra từ ngày 21 - 22/11, tại phường Đông Gia Nghĩa, tỉnh Lâm Đồng, sự kiện mở màn ấn tượng này quy tụ 1.200 nghệ nhân đến từ 40 buôn làng – con số tham gia lớn nhất lịch sử Ngày hội của tỉnh Lâm Đồng.

Bên cạnh đó là Bảo tàng số blockchain với 100 bộ chiêng cổ được quét 3D 8K, lưu trữ vĩnh viễn trên nền tảng của UNESCO - bất kỳ ai trên thế giới cũng có thể “gõ thử” qua app.

Sự kiện trình diễn thời trang thổ cẩm diễn ra ngày 19/12 tại quần thể khu du lịch PINI (thôn Đạ Nghịt, phường Lang Biang – Đà Lạt). Đây là sự kiện thời trang quốc tế đầu tiên biến thổ cẩm Tây Nguyên thành nét văn hóa độc đáo. Sân khấu biểu diễn thời trang thổ cẩm ở giữa rừng thông, phía dưới là suối Đạ Nghịt, người mẫu như "bay" giữa đại ngàn.

Ngày hội Cà phê Di Sản toàn cầu diễn ra từ ngày 18 - 20/12 tại Quảng trường Lâm Viên, do công ty TNHH TNI King Coffee thực hiện. Cà phê “nghe được” tiếng chiêng, người dùng cà phê hòa quyện với văn hóa cồng chiêng. Đây là sự kiện "độc nhất vô nhị" khi kết hợp hương vị cà phê với thanh âm của tiếng cồng chiêng.

Ngày hội Cà phê Di Sản toàn cầu gồm các chương trình chào đón mùa vụ như biểu diễn ca nhạc, không gian trưng bày sản phẩm cà phê, không gian trải nghiệm văn hóa và ẩm thực; triển lãm di sản cà phê với sản phẩm cà phê từ nguồn gen cây mẹ trồng gần 100 năm tuổi ở Đà Lạt - di sản nông nghiệp và hành trình 20 năm phục tráng giống cà phê Bourbon bị lãng quên vươn tầm thế giới; Hội thảo quốc tế cà phê và ký kết Liên minh cà phê toàn cầu.

Đêm hội Hòa âm Cồng chiêng Đông Nam Á diễn ra vào lúc 19h30 ngày 20/12 tại Quảng trường Lâm Viên, bao gồm 16 đội tham gia: 3 Đội nghệ nhân cồng chiêng khu vực Tây Nguyên: Tỉnh Gia Lai, tỉnh Đắk Lắk, tỉnh Quảng Ngãi; 2 Đội nghệ nhân cồng chiêng khu vực phía Bắc: Mường, Thái; 5 Đội nghệ nhân cồng chiêng các nước trong khu vực Đông Nam Á, dự kiến: Campuchia, Lào, Malaysia, Indonesia, Philippines và 6 Đội nghệ nhân cồng chiêng của tỉnh Lâm Đồng

Lễ hội Cồng chiêng Tây Nguyên đã được tổ chức 5 lần dưới hình thức, quy mô toàn vùng. Trong 15 năm qua, các tỉnh Tây Nguyên đã luân phiên tổ chức Lễ hội vào các năm 2007, 2009, 2015, 2017, 2018, nhưng chủ yếu mang tính nội vùng, nghi lễ và bảo tồn thụ động.

Đây không chỉ là lễ kỷ niệm, mà là mô hình phát triển bền vững mới cho di sản phi vật thể, thực hiện cam kết khi Đà Lạt gia nhập Mạng lưới các thành phố sáng tạo âm nhạc của UNESCO từ năm 2023.

Qua nghiên cứu cho thấy, Lễ hội Cồng chiêng Đông Nam Á 2025 có những sự khác biệt mang tầm cỡ quốc gia và đẳng cấp quốc tế.

Về quy mô, các lần tổ chức trước đây chỉ mang tính nội vùng Tây Nguyên, nhưng Lễ hội Cồng chiêng Đông Nam Á 2025 có quy mô số đội tham gia nhiều, cả trong và ngoài nước.

Không chỉ đông về số đoàn tham gia mà số lượng nghệ nhân, diễn viên tham gia cũng nhiều hơn rất nhiều lần so với các Lễ hội Cồng chiêng trước.

Các Lễ hội Cồng chiêng Tây Nguyên trước đây chỉ ứng dụng công nghệ Analog AR, nhưng Lễ hội Cồng chiêng Đông Nam Á 2025 ứng dụng công nghệ 3D mapping, drone, sonic seasoning hiện đại và ấn tượng. Đây là những công nghệ theo xu thế thời đại.

Lần đầu tiên, biểu diễn thời trang thổ cẩm được tổ chức mang tầm cỡ quốc gia và đẳng cấp quốc tế bởi quy mô người tham dự và hiện đại hóa sản phẩm thổ cẩm, nhằm giới thiệu văn hóa các dân tộc Tây Nguyên vươn tầm thế giới.

Lễ hội lần này cũng lần đầu tiên tôn vinh lồng ghép ngành hàng chủ lực Tây Nguyên trở thành di sản thông qua Ngày hội Cà phê di sản toàn cầu với nhiều hoạt động ấn tượng.

Lễ hội Cồng chiêng Đông Nam Á 2025 cũng sẽ xác lập nhiều kỷ lục độc đáo, ấn tượng. Thông qua chuỗi sự kiện tại Lễ hội, Hội Kỷ lục gia Việt Nam sẽ xác lập các kỷ lục xứng tầm; đồng thời, Hội Kỷ lục gia Việt Nam sẽ lập hồ sơ đề cử Lễ hội Cồng chiêng Đông Nam Á 2025 đến Tổ chức Kỷ lục châu Á xem xét, thẩm định và công nhận là Kỷ lục châu Á.

Có thể nói, Lễ hội Cồng chiêng Đông Nam Á 2025 không chỉ là sự kiện – mà là cuộc cách mạng văn hóa toàn cầu. Tất cả chúng ta hãy chờ đợi tháng 12/2025, Lâm Đồng với sự kiện văn hóa khác biệt tầm cỡ quốc gia và đẳng cấp quốc tế.

Khi tiếng chiêng cuối cùng hòa vào gió núi và ánh đèn led mờ dần trong sương, cả thế giới sẽ cùng nhận ra: Cồng chiêng không còn là âm thanh của quá khứ, mà là nhịp tim của tương lai.

20 năm trước, UNESCO chỉ ghi danh một di sản; 20 năm sau, Lâm Đồng đã biến Không gian Văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên thành giao hưởng toàn cầu – từ sàn diễn thổ cẩm giữa ngàn thông đến ly cà phê vang tiếng chiêng, từ bảo tàng số blockchain đến trái tim hàng triệu khán giả.

Đây không phải kết thúc, mà là khởi đầu của một kỷ nguyên mới: Di sản không còn nằm trong bảo tàng, mà sống, thở, và dẫn dắt nhân loại. Cồng chiêng đã trở về nhà - và từ đây, cồng chiêng sẽ vang vọng mãi mãi, lan tỏa di sản văn hóa trong lòng nhân loại.

Nội dung: TS. Phạm S
Hình ảnh: Nhóm PV
Trình bày: Phạm Lương