Lễ hội Katê - hành trình về miền văn hóa Chăm

Sắc màu văn hóa trong lễ hội

Lễ hội Katê năm 2026 diễn ra trong 4 ngày (9 - 12/10) và tổ chức tại 2 điểm: Di tích tháp Pô Sah Inư, phường Phú Thủy và Trung tâm Trưng bày văn hóa Chăm, xã Bắc Bình. Sau những nghi thức thiêng liêng, do các chức sắc dân tộc Chăm thực hiện trang trọng tại tháp Pô Sah Inư theo phong tục truyền thống, năm nay phần hội có thêm nhiều hoạt động, chương trình nghệ thuật dân gian đặc sắc, tạo nên không khí rộn ràng.

Các nghệ nhân, vận động viên đồng bào Chăm theo đạo Bàlamôn đến từ 9 xã: Tuy Phong, Liên Hương, Bắc Bình, Hồng Thái, Hàm Thuận Bắc, Hàm Thuận, Tân Thành, Sơn Mỹ và Tánh Linh sẽ cùng tham gia thi thổi kèn saranai, trang trí lễ vật trên thônla và cổ bồng dâng tế nữ thần Pô Sah Inư; thi đội nước vượt chướng ngại vật, bịt mắt đập niêu… Mỗi hoạt động đều gắn với một nét sinh hoạt, kỹ năng hoặc tập quán được cộng đồng lưu giữ qua nhiều thế hệ.

Chuẩn bị cho ngày hội, những ngày này, các địa phương đã lựa chọn lực lượng, tổ chức tập luyện. Qua mỗi buổi tập, từ cách thổi kèn saranai, trình diễn múa, hát, trò chơi dân gian, những giá trị quen thuộc trong đời sống được tái hiện sinh động để người tham gia không chỉ luyện tập kỹ năng mà còn thêm hiểu, thêm yêu những nét văn hóa của cộng đồng mình.

Là thành viên đội văn nghệ xã Hàm Thuận Bắc, chị Thông Thị My Na (thôn Lâm Giang) chia sẻ: “Mỗi khi tiếng trống paranưng, kèn saranai vang lên, chúng tôi thêm tự hào về nguồn cội. Qua từng điệu múa, câu hát, du khách có thể cảm nhận câu chuyện, bản sắc và tình cảm được gửi gắm”.

Di sản văn hóa Chăm tiếp tục lan tỏa

Trong những ngày diễn ra lễ hội, Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng phối hợp với Bảo tàng Cổ vật Mũi Né, phường Mũi Né giới thiệu khoảng 100 hiện vật tiêu biểu cùng hình ảnh, tư liệu về tháp Chăm trên địa bàn tỉnh. Những hiện vật, hình ảnh không chỉ là dấu tích của quá khứ mà còn giúp người xem hình dung rõ hơn về đời sống tín ngưỡng, nghệ thuật, kiến trúc và kỹ thuật của cư dân Chăm qua các thời kỳ.

Ông Nguyễn Ngọc Ẩn, Giám đốc Bảo tàng Cổ vật Mũi Né (phường Mũi Né, tỉnh Lâm Đồng) cho biết: “Thông qua hiện vật, hình ảnh và tư liệu mà bảo tàng mang đến không gian lễ hội, tôi hi vọng sẽ giúp di sản được tiếp cận theo cách trực quan hơn. Người dân và du khách vừa có thể hòa mình vào không khí Katê, vừa tìm hiểu những giá trị lịch sử, văn hóa gắn với cộng đồng Chăm”.

Tiếp nối không khí ấy, ngày 11/10, tại Trung tâm Trưng bày văn hóa Chăm, xã Bắc Bình sẽ diễn ra hoạt động văn hóa dân gian Chăm. Bên cạnh nghi thức cúng mừng Katê theo tập tục truyền thống tại gian thờ thần Shiva, chương trình còn dành không gian cho học sinh thực hành viết chữ Chăm truyền thống.

Không chỉ xem và nghe, người dân và du khách còn được trực tiếp trải nghiệm làm gốm, làm bánh gừng truyền thống, hòa mình vào các trò chơi dân gian, xem dệt thổ cẩm, thưởng thức dân ca, dân vũ, dân nhạc Chăm; tham quan Đền thờ Pô Nit, làng gốm Chăm Bình Đức…

Lễ hội Katê vì thế không chỉ được cảm nhận trong những ngày hội, mà còn tạo nên sự kết nối giữa cộng đồng dân tộc Chăm và du khách. Từ những nghi lễ truyền thống, giá trị văn hóa của dân tộc Chăm ở Lâm Đồng đang được gìn giữ, góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.