Lên phương án rà soát, nạo vét các hồ chứa, vùng hạ du

Giải pháp cấp thiết cho các công trình thủy lợi

Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, trên địa bàn tỉnh hiện có nhiều hồ chứa nước, đập thủy lợi xây dựng và đưa vào khai thác, sử dụng qua hàng chục năm. Một số công trình đã phát sinh bồi lắng tại lòng hồ, khu vực thượng lưu đập, cửa lấy nước và các khu vực liên quan. Từ đó, làm suy giảm khả năng tích trữ, điều tiết, cấp nước và ảnh hưởng đến công tác quản lý, vận hành công trình.

Đơn cử, Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Bình Thuận đang quản lý, khai thác 39 hồ chứa ở khu vực Đông Lâm Đồng, trong đó có nhiều hồ chứa được xây dựng đã lâu. Ngay tại hồ Sông Quao (xã Hàm Thuận Bắc) được đầu tư và đưa vào sử dụng năm 1996 và được đầu tư nâng cấp năm 2020 với diện tích lưu vực 296 km²; tổng dung tích chứa 81,27 triệu m³.

Ngoài ra, một số khu vực hạ du hồ chứa khác có tuyến thoát lũ hạn chế, mặt cắt dòng chảy nhỏ. Bên cạnh đó, bị ảnh hưởng bởi các công trình dân sinh, hạ tầng giao thông và quá trình đô thị hóa, làm giảm khả năng tiêu thoát lũ. Do đó, việc xác định lưu lượng xả lũ an toàn cho công trình và hạ du cần xem xét tổng thể tuyến thoát lũ khu vực hạ du hồ chứa…

Theo ông Nguyễn Anh Khoa - Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Bình Thuận, một trong những đề xuất, kiến nghị của đơn vị là xem xét, chỉ đạo các nội dung mang tính tổng thể, liên ngành như cải thiện tuyến thoát lũ hạ du. Đồng thời xử lý hài hòa giữa yêu cầu cắt, giảm lũ và nhiệm vụ cấp nước theo thiết kế ban đầu của công trình.

Chủ tịch UBND xã Hàm Thuận Bắc Trần Thị Mỹ Lệ cho biết, UBND xã đã kiến nghị cấp trên bổ sung kinh phí để nạo vét các tuyến sông, suối tự nhiên tiêu, thoát lũ bị bồi lấp sau thiên tai trên địa bàn. Mục đích nhằm khắc phục tình trạng sạt lở và khơi thông dòng chảy sau những đợt lũ lớn, hiện đang được UBND tỉnh và ngành chuyên môn triển khai các bước.

Nạo vét, cải thiện tuyến thoát lũ hạ du

Nhìn lại những con số thống kê từ Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh đợt mưa lũ từ ngày 20/9/2026 đến nay, toàn tỉnh đã có hơn 9.100 ha cây trồng các loại bị ngập úng, hàng ngàn căn nhà tại 21 địa phương trên địa bàn tỉnh bị ngập lụt, sạt lở, thiệt hại. Đơn cử tại xã Hàm Thuận Bắc, chỉ tính đợt mưa cuối tháng 9 vừa qua đã khiến hơn 200 hộ dân và 280 ha cây trồng bị ảnh hưởng, ngập lụt, ước tính thiệt hại khoảng 2,5 tỷ đồng.

Thực tế này cho thấy việc rà soát, nạo vét phù hợp tại các công trình hồ chứa, hệ thống thoát lũ thực sự cần thiết. Trong chuyến đi kiểm tra thực địa dọc sông Cái (Hàm Thuận Bắc) vào cuối tháng 9/2026, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Ngọc Phúc đã đề nghị địa phương sớm lên phương án nạo vét khơi thông các tuyến sông, suối tự nhiên, thoát lũ bị bồi lấp sau thiên tai trên địa bàn. Riêng đơn vị quản lý hồ phối hợp chặt chẽ với các địa phương khu vực hạ du để thông báo cho dân, dọn dẹp cây cối dọc khu vực thoát lũ để giảm ngập hạ du...

Trong nội dung tờ trình đến UBND tỉnh mới đây, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã đề nghị ban hành Kế hoạch nạo vét các hồ chứa, đập thủy lợi trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026 - 2030. Trong đó có mục đích rà soát, từng bước xử lý triệt để tình trạng bồi lắng, khôi phục hợp lý dung tích các hồ chứa. Theo tổng hợp từ đề xuất của các đơn vị quản lý, toàn tỉnh dự kiến sẽ triển khai nạo vét 120 công trình thủy lợi trong giai đoạn 2026 - 2030, với tổng khối lượng bồi lắng ước tính khoảng 33.997.360 m³.