Nâng giá trị cà phê từ khâu thu hoạch

Khu vực phía Tây tỉnh Lâm Đồng hiện có trên 135.000 ha cà phê kinh doanh. Mùa thu hoạch cà phê đã bắt đầu, cũng là thời điểm người trồng tập trung nhân lực, phương tiện để thu hái và đưa sản phẩm ra thị trường. Bên cạnh những hộ chú trọng thu hoạch đúng kỹ thuật nhằm nâng cao chất lượng cà phê nhân, vẫn còn một số hộ chưa thực sự quan tâm đến độ chín của trái, thiếu hụt hay tiết kiệm công hái, dẫn đến tình trạng hái lẫn nhiều trái xanh.

Theo chủ một cơ sở thu mua cà phê ở một xã tại khu vực, tình trạng người dân thu hái cà phê với lượng trái xanh lớn vẫn còn diễn ra. Việc này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm mà còn khiến người trồng chịu thiệt về kinh tế. Bởi cà phê xanh thường có khối lượng nhẹ hơn, tỷ lệ hao hụt cao và giá thu mua thấp. Vì vậy, người dân cần đầu tư công sức nhiều hơn ở giai đoạn cuối vụ, nhất là khâu thu hoạch, để nâng cao giá trị sản phẩm sau cả một năm chăm sóc.

Việc hái cà phê với tỷ lệ chín cao có nhiều lợi ích. Tại thôn 15, xã Nhân Cơ, gia đình ông Nguyễn Thiện Trung có trên 3 ha cà phê đang bước vào thời kỳ chín rộ. Thay vì thu hái đồng loạt, gia đình ông lựa chọn những cây có tỷ lệ trái chín cao để thu hoạch trước, sau đó mới tổ chức thu hái đại trà khi vườn cà phê chín đều hơn.

Ông Trung cho biết, hằng năm gia đình thường chia việc thu hoạch thành hai đợt. Đợt đầu chủ yếu sử dụng lao động trong nhà để hái chọn những cây chín trước. Đến đợt hai, khi cà phê trong vườn chín rộ, gia đình mới thuê thêm lao động để đẩy nhanh tiến độ thu hoạch.

Trong quá trình thu hái, ông không hái trái còn quá xanh, quá non hoặc để trái chín quá lâu trên cây, dẫn đến khô, rụng. Gia đình chỉ tiến hành thu hoạch khi tỷ lệ trái chín trên cành đạt trên 80%. Ông cũng chú ý không tuốt cả chùm lẫn lá và cành nhỏ, nhằm bảo vệ cành dự trữ, tạo điều kiện thuận lợi cho cây sinh trưởng và phát triển trong niên vụ tiếp theo.

Cùng với việc thu hoạch đúng độ chín, khâu bảo quản và sơ chế sau thu hoạch cũng được nhiều hộ quan tâm. Gia đình ông Lê Đình Tỉnh, thôn 4, xã Trường Xuân hiện có 2 ha cà phê đang thu hoạch. Ngoài việc lựa chọn những trái đạt độ chín phù hợp, gia đình ông luôn chú trọng vệ sinh bạt hái và bao đựng cà phê. Sau khi thu hoạch, trái được đưa đi phơi ngay trên sân có lót bạt sạch, không để chất đống trong thời gian dài nhằm hạn chế phát sinh nấm mốc, ảnh hưởng đến chất lượng hạt.

Thông thường, thời gian thu hoạch cà phê tập trung từ tháng 11 - 12, một số vùng có thể kéo dài đến đầu tháng 1 năm sau. Trong khoảng thời gian này, điều kiện thời tiết có thể diễn biến không thuận lợi, gây khó khăn cho việc phơi, sấy và bảo quản. Do đó, cơ quan chuyên môn khuyến cáo người sản xuất cần chủ động chuẩn bị sân phơi, lò sấy trước khi bước vào thu hoạch.

Theo hướng dẫn chuyên môn, sân phơi cà phê cần bảo đảm thoát nước tốt, không để đọng nước và phải cách xa chuồng trại chăn nuôi, khu vực chứa phân chuồng, phân vi sinh hoặc các loại hóa chất. Sau khi thu hoạch, cà phê cần được vận chuyển đến nơi phơi, sấy trong thời gian sớm nhất để hạn chế nấm mốc phát triển, làm giảm chất lượng cà phê nhân.

Trường hợp chưa thể vận chuyển hoặc sơ chế kịp thời, trái cà phê cần được đổ trên nền sạch, khô ráo, thoáng mát, với độ dày không quá 40 cm. Phương tiện vận chuyển, bao bì đựng cà phê phải được vệ sinh sạch sẽ, không để nhiễm phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, hóa chất hoặc chất thải chăn nuôi. Nơi bảo quản cà phê cũng cần khô ráo, đồng thời không để chung với các loại vật tư nông nghiệp khác.

Thực hiện tốt các khâu từ thu hoạch, vận chuyển đến phơi sấy và bảo quản giúp người dân hạn chế hao hụt, giữ gìn chất lượng, vệ sinh an toàn sản phẩm. Hoạt động này còn tạo điều kiện nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của cà phê trên thị trường trong nước và phục vụ xuất khẩu.