Nuôi bò vỗ béo - “mắt xích” của nông nghiệp tuần hoàn
Ở Hợp tác xã Thanh long Hòa Lệ, xã Hàm Thuận, đàn bò không chỉ cho nguồn thu từ thịt. Từ thức ăn, chất thải đến nguồn phân bón và cây trồng, các khâu sản xuất được nối với nhau, tạo thành một vòng tuần hoàn ngay trong trang trại.
Từ chuyện thiếu phân cho cây thanh long
Trang trại bò của hợp tác xã nằm trên khu đất rộng gần 2 mẫu. Những gian chuồng được bố trí khá thoáng, nền chuồng phủ đệm lót sinh học. Bò được chăm sóc, vệ sinh thường xuyên. Dẫn chúng tôi đi quanh trang trại, bà Trần Thị Hiệp, thành viên hợp tác xã trực tiếp quản lý mô hình, kể chuyện những ngày đầu bắt tay làm. Khi ấy, hợp tác xã chưa nghĩ đến chuyện nuôi bò thương phẩm, mà trước hết muốn chủ động được nguồn phân bò để nuôi trùn quế.
Năm 2024, hợp tác xã có 7 xã viên thử nghiệm nuôi trùn quế xuất khẩu, hợp tác xã thuê chuyên gia từ nước ngoài về hỗ trợ kỹ thuật. Để có nguồn thức ăn cho trùn, các xã viên phải đi tìm mua phân bò từ bên ngoài. Mô hình Nuôi trùn quế xuất khẩu không đạt hiệu quả như kỳ vọng, trong khi nhu cầu sử dụng phân hữu cơ cho vùng thanh long ngày càng lớn. Từ thực tế đó, bà Hiệp và các thành viên của hợp tác xã bắt đầu nghĩ đến việc chăn nuôi bò lấy phân. “Nuôi trùn mà cứ phải đi mua phân bò thì thấy không chủ động. Đất mình còn rộng, vậy tại sao không nuôi bò để vừa có bò thương phẩm, vừa có nguồn phân nuôi trùn?”, bà Hiệp nhớ lại.
Từ ý tưởng ấy, hợp tác xã đầu tư mua 17 con bò 3B - giống bò chuyên thịt cao sản có nguồn gốc từ Bỉ nuôi theo hướng vỗ béo. Từ đàn bò ban đầu, số lượng tăng dần. Đến nay, trang trại đã có hơn 100 con, được nuôi trong 4 gian chuồng. Bê con mua từ Bình Định về nuôi chăm sóc trong khoảng 11 - 12 tháng thì xuất bán, khi trọng lượng đạt khoảng 500 kg/con trở lên. Thức ăn cũng được hợp tác xã chủ động một phần từ diện tích đất của các xã viên, để trồng cỏ, rơm, bắp ủ lên men và cám...
Vòng nông nghiệp tuần hoàn khép kín
Điểm khiến chúng tôi chú ý khi tham quan trang trại không chỉ là đàn bò hơn 100 con giống ngoại béo tốt mà là cách hợp tác xã bố trí các khâu sản xuất nối tiếp nhau. Ngay phía sau chuồng bò là khu xử lý chất thải và khu nuôi trùn quế. Phân bò được thu gom, xử lý để làm nguồn thức ăn cho trùn. Nước thải được dẫn về hầm xử lý rồi tận dụng tưới cỏ. Cỏ lại trở thành một phần thức ăn cho đàn bò. “Làm nông nghiệp tuần hoàn phải làm kỹ ngay từ chuồng trại, vệ sinh và xử lý chất thải. Phân bò, nước thải đều được xử lý, tận dụng, cuối cùng quay lại phục vụ cây trồng”, bà Hiệp nói. Ở khu nuôi trùn, phân bò trở thành đầu vào cho một khâu sản xuất khác. Sau quá trình xử lý, phân trùn được phối trộn với phân gà để làm phân hữu cơ bón cho cây thanh long, rau màu.
Theo tính toán của hợp tác xã, nguồn phân từ đàn bò hiện có thể đáp ứng nhu cầu phân hữu cơ cho hơn 200 ha thanh long. Hợp tác xã hiện có 15 thành viên sản xuất thanh long và 7 thành viên tham gia chăn nuôi bò. Cùng với đàn bò, hợp tác xã chủ động trồng cỏ, tận dụng diện tích đất trong vùng thanh long để tạo nguồn thức ăn. Chi phí chăn nuôi hiện khoảng 70 triệu đồng/tháng. Đàn bò được xuất bán cho thương lái khoảng 3 đợt mỗi năm, khi đạt trọng lượng từ 500 kg trở lên với giá 100.000 đồng/kg.
Nguồn phân bón hữu cơ này được quay vòng bón lại cho đồng cỏ của hợp tác xã và cung ứng cho vùng trồng thanh long, cây ăn trái và rau màu. Vòng tuần hoàn khép kín này vừa giải quyết dứt điểm vấn đề ô nhiễm môi trường nông thôn, vừa cung cấp nguồn phân hữu cơ dồi dào, giá rẻ cho bà con, giúp người trồng thanh long giảm hàng trăm triệu đồng chi phí phân bón hóa học mỗi vụ, cải tạo đất.
Ông Nguyễn Ngọc Tú - Phó Trưởng Phòng Kinh tế xã Hàm Thuận cho rằng, mô hình của hợp tác xã đang giải quyết đồng thời bài toán thức ăn, hiệu quả kinh tế và xử lý chất thải bảo vệ môi trường. “Cái hay của mô hình là chất thải của khâu này trở thành đầu vào của khâu khác. Đây cũng là hướng đi phù hợp với yêu cầu phát triển nông nghiệp xanh”, ông Tú nói.
Cái hay của mô hình là chất thải của khâu này trở thành đầu vào của khâu khác.
Ông Nguyễn Ngọc Tú, Phó Trưởng Phòng Kinh tế
xã Hàm Thuận
Có thể thấy hợp tác xã đang đi một bước khác với cách làm nông nghiệp truyền thống. Quan trọng hơn, mô hình cho thấy khi người nông dân chịu khó thay đổi cách nghĩ, một trang trại không chỉ tạo sản phẩm bán ra thị trường, mà còn tự tạo được một phần nguồn lực để nuôi dưỡng chính hệ sinh thái sản xuất của mình.
