Ở nơi đi qua 2 mùa lũ

Sau dòng nước, người ở lại

Những nơi từng oằn mình trong mùa lũ năm 2025 lại thấp thỏm trước dòng nước dâng. Nhưng lần này, người dân đã chủ động hơn, từ kê cao đồ đạc, đưa người già, trẻ nhỏ đến nơi an toàn đến phối hợp với chính quyền di dời khỏi vùng trũng thấp, khu vực xung yếu. Giữa những ngày nước vây quanh, ký ức đau buồn của một gia đình lại trở về.

Ở tổ dân phố Phú Thịnh, phường Hàm Thắng, nước dâng ngấp nghé sàn nhà. Vợ chồng anh Nguyễn Văn Hòa và chị Võ Thị Như Thảo kê tạm chiếc giường xếp bên nền chợ cũ. Trên nền đất ẩm lạnh, anh chị tranh thủ ăn phần cơm do lực lượng hỗ trợ mang đến. Anh Hòa nói, giọng bình thản như đã quen với cảnh chạy lũ: “Năm nay có kinh nghiệm rồi, thấy nước sông chảy mạnh là dọn thôi”. Sau câu nói ngắn ấy là nỗi đau chưa kịp nguôi.

Cách đó không xa, bàn thờ cô con gái duy nhất được anh chị đưa lên vị trí cao hơn trong khu chợ cũ. Bé N.T.Đ (4 tuổi) mất trong trận lũ năm trước khi ở nhà một mình. Chưa tròn một năm, nước lại dâng trước cửa, đe dọa tràn vào căn nhà từng lưu giữ những ngày tháng cuối cùng của con. Ở khu tạm cư, di ảnh của bé được đặt lên cao. Những vật dụng quen thuộc cũng được anh chị nâng lên từng chút một. Có thứ có thể mang đi, có thứ có thể thay thế. Riêng nỗi mất mát thì không thể kê cao để tránh dòng lũ.

Từ ngày con mất, chị Thảo không còn đi làm xa. Chị nhận hàng gia công từ xưởng may về làm, vừa kiếm sống, vừa chăm lo hương khói cho con. Những ngày bình thường, căn nhà chỉ còn tiếng máy may và tiếng chị lặng lẽ thu dọn. Những ngày mưa lũ, chị lại tất tả đưa mọi thứ lên cao, như thể chỉ cần chậm một bước, nước sẽ cuốn đi thêm một phần ký ức. “Nhiều lúc cũng nhớ con, nhưng biết làm sao được. Giờ chỉ cần nghe lũ về là chạy thôi…”, anh Hòa nói. Câu nói chìm giữa tiếng mưa. Không ai hỏi thêm. Nỗi đau của gia đình anh chị hiện hữu trong bàn thờ được đưa lên cao, trong di ảnh đặt giữa những vật dụng vội vàng kê dọn, và trong ánh mắt dõi theo dòng nước đang dâng trước nhà.

Mưa lớn kéo theo ngập lụt, sạt lở tại nhiều địa phương phía Đông Lâm Đồng, ảnh hưởng nhà ở, sản xuất nông nghiệp và công trình hạ tầng. Nhiều diện tích thanh long, cây ngắn ngày chìm trong nước; ao cá, hồ tôm cũng bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, sau mùa lũ trước, người dân đã chủ động hơn trong ứng phó, nhất là di chuyển đến nơi an toàn khi nước dâng. Nhờ vậy, địa phương không ghi nhận thiệt hại về người.

Với những gia đình từng mất người trong lũ, mỗi lần nước dâng lại là một lần ký ức trở về. Nhưng cũng từ những mất mát ấy, họ hiểu hơn lúc nào cần rời đi, cần đưa ai đến nơi an toàn. Chủ động chạy lũ, với họ, là cách giữ lấy những người còn lại và những gì còn có thể giữ.

Giữa dòng nước lũ, có những bàn tay

Lũ chia cắt nhiều khu dân cư, khiến việc đi lại, tiếp tế gặp khó khăn. Những con đường quen thuộc chìm trong nước, nhiều căn nhà chỉ còn lối vào bằng những đoạn đường hẹp, trơn trượt.

Dọc quốc lộ 1A, ở tổ dân phố Thắng Thuận, khu Giò Gà, tổ dân phố Kim Bình, xóm Lò Heo (tổ dân phố Phú Hòa, Phú Thịnh)… những suất cơm nóng được chuyển đến người dân đang sơ tán, tránh lũ. Trong căn bếp nhỏ, vợ chồng anh Nguyễn Trường Sơn, phường Phan Thiết, cùng bạn bè tự mua nguyên liệu, nấu rồi đóng gói từng phần ăn.

Hộp cơm được xếp ngay ngắn, kèm khăn giấy, muỗng, đũa. Ngoài những bữa cơm nóng, nhóm còn vận động sữa, bánh, kẹo gửi đến người dân bị ảnh hưởng tại phường Hàm Thắng và phường Bình Thuận. Giữa những ngày nước dâng, một bữa cơm nóng đôi khi cũng đủ để người đang tránh lũ thấy mình không đơn độc. “Thấy bà con gặp khó khăn thì mình muốn làm một chút gì đó để chia sẻ”, anh Sơn nói.

Một phần cơm giữa vùng ngập có thể chẳng đáng bao nhiêu, nhưng đến đúng lúc, nó mang theo sự ấm áp của một bữa ăn và lời nhắn rằng giữa lúc khó khăn, bà con vẫn có người bên cạnh.

Ở tổ dân phố Kim Bình, chị Trần Thị Kim Chiến, Phó Tổ dân phố, vẫn tất tả với công việc quen thuộc. Chị chạy xe máy qua những đoạn đường còn ngập để nhận cơm, rồi mang đến từng hộ dân. Chiếc xe chậm rãi lướt qua mặt nước đục ngầu. Phía sau là những phần cơm được buộc cẩn thận, phía trước là những gia đình đang chờ. Có nhà chỉ còn người già, trẻ nhỏ; có người vừa kịp rời căn nhà ngập nước, đồ đạc chẳng mang theo được bao nhiêu. “Năm nay đỡ hơn. Nhà nào còn ngập thì mình lo cơm nước cho bà con”, chị Trần Thị Kim Chiến cho biết.

Việc chị làm nghe giản dị, nhưng giữa những ngày nước vây quanh, từng phần cơm được đưa đến đúng nhà cũng là cách giữ cho khu dân cư không bị bỏ lại phía sau. Người nấu cơm, người vận chuyển, người rà từng hộ dân. Mỗi người một việc, cùng nhau lo cho những gia đình còn ở trong vùng ngập.

Rồi nước sẽ rút. Những căn nhà lại sáng đèn, vườn tược được dọn dẹp, cuộc sống dần trở lại. Dấu nước có thể còn trên tường, bùn đất còn vương dưới nền, nhưng sau mỗi mùa lũ, người dân lại có thêm kinh nghiệm để tự bảo vệ mình và đỡ đần nhau.

Với gia đình anh Hòa, nước rút không có nghĩa nỗi đau cũng rời đi. Bàn thờ của con vẫn được đặt ở nơi cao trong nhà. Mỗi khi mưa lớn, ký ức cũ lại trở về. Nhưng lần này, họ đã biết cách chuẩn bị và rời đi trước khi dòng nước dâng cao. Sau một mùa lũ, có những mất mát không thể bù đắp, nhưng cũng có thêm kinh nghiệm để giữ lấy những người còn lại.

Ngoài kia, nước rồi sẽ rút. Những căn nhà lại được dọn dẹp, những khu vườn lại bắt đầu từ lớp bùn đất. Cuộc sống tiếp tục, chậm rãi, từ những gì còn lại sau dòng nước.