Tạo sức hút du lịch từ kinh tế đêm

Lựa chọn mô hình thí điểm phù hợp

Phát triển kinh tế đêm đang mở ra hướng khai thác mới cho ngành du lịch Lâm Đồng. Không chỉ kéo dài thời gian hoạt động của các dịch vụ, kinh tế đêm còn tạo thêm trải nghiệm, việc làm, thu nhập cho người dân, nhờ đó góp phần nâng cao sức hấp dẫn và năng lực cạnh tranh của điểm đến.

Ông Đinh Văn Tuấn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh cho biết, những kết quả đạt được trong thời gian qua tạo nền tảng thuận lợi để du lịch Lâm Đồng tiếp tục phát triển. Tuy nhiên, tăng trưởng về lượng khách cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng sản phẩm, khả năng phục vụ và đóng góp của ngành du lịch đối với sự phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Trong bối cảnh đó, kinh tế đêm cần được đặt trong tổng thể phát triển du lịch, thương mại và dịch vụ. Mục tiêu không đơn thuần là kéo dài giờ kinh doanh hay phát triển thêm các khu chợ đêm, mà là khai thác hiệu quả tiềm năng, tạo ra những sản phẩm và trải nghiệm đủ sức hấp dẫn để du khách ở lại lâu hơn, chi tiêu nhiều hơn.

Từ thực tiễn khảo sát, Tiến sĩ Phan Bảo Giang, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TP Hồ Chí Minh, Chủ nhiệm đề án “Xây dựng và phát triển kinh tế ban đêm trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng đến năm 2030 nhận định, hoạt động kinh tế đêm của Lâm Đồng hiện tập trung rõ nhất tại Đà Lạt, chủ yếu là ẩm thực, mua sắm, chợ đêm và giải trí. Tuy nhiên, các sản phẩm còn phân tán, thời gian trải nghiệm ngắn, sự liên kết giữa các dịch vụ chưa chặt chẽ.

Trong khi đó, tài nguyên văn hóa của tỉnh khá phong phú nhưng chưa được chuyển hóa tương xứng thành những sản phẩm định kỳ, có chất lượng và đơn vị vận hành rõ ràng. Các địa bàn cũng có những lợi thế riêng cần được khai thác phù hợp. Bảo Lộc có thể phát triển chuỗi trải nghiệm gắn với trà, cà phê, tơ lụa và chăm sóc sức khỏe; khu vực Mũi Né - Phan Thiết có lợi thế về biển và sự kiện; khu vực Gia Nghĩa có tiềm năng từ địa chất, đại ngàn và văn hóa cộng đồng.

Theo Tiến sĩ Phan Bảo Giang, việc phát triển kinh tế đêm cần tập trung vào từng địa bàn, từng sản phẩm, thay vì triển khai dàn trải. Những khu vực có lợi thế nổi trội, lượng khách lớn và điều kiện hạ tầng phù hợp nên được ưu tiên thí điểm. Qua thực tiễn vận hành, tỉnh có thể đánh giá hiệu quả, điều chỉnh mô hình trước khi xem xét nhân rộng.

“Mục đích là xác lập mô hình kinh tế đêm phù hợp với cấu trúc đô thị, tài nguyên văn hóa và không gian phát triển mới của Lâm Đồng. Từ đó thêm trải nghiệm, việc làm, sinh kế và giá trị chi tiêu, nhưng vẫn bảo đảm bản sắc, môi trường, an ninh và chất lượng sống của cư dân”, Tiến sĩ Phan Bảo Giang nhấn mạnh.

Hình thành hệ sinh thái trải nghiệm ban đêm

Theo bà Nguyễn Lan Ngọc - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, qua ý kiến của các chuyên gia tại Hội thảo Thực trạng phát triển kinh tế ban đêm tỉnh Lâm Đồng, có thể thấy Lâm Đồng đang sở hữu nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển các sản phẩm du lịch ban đêm. Tuy nhiên, tài nguyên chỉ thực sự tạo ra giá trị kinh tế khi được chuyển hóa thành sản phẩm cụ thể, tổ chức thành chuỗi trải nghiệm đáp ứng nhu cầu thị trường.

Thực tế, Lâm Đồng đã bước đầu hình thành các sản phẩm ban đêm thuộc nhóm văn hóa - giải trí, ẩm thực, mua sắm và tham quan trải nghiệm. Tuy nhiên, hoạt động ăn uống vẫn chiếm tỷ trọng lớn, các chương trình nghệ thuật còn ít, nhiều hoạt động mang tính thời điểm hoặc phụ thuộc mùa vụ. Một số hoạt động đưa vào thí điểm nhưng sau đó đóng cửa như phố đi bộ Trần Quốc Toản dọc hồ Xuân Hương, phố ẩm thực Tuyên Quang, một số hoạt động khác còn cầm chừng.

“Bao nhiêu năm nay chợ đêm Đà Lạt dường như vẫn vậy, không quá nhiều thay đổi. Thứ vẫn còn lưu lại chính là cảm giác được hòa mình vào dòng người đi bộ dưới thời tiết lạnh lạnh của Đà Lạt, thi thoảng ngồi bên bếp lửa với bánh tráng nướng… như lần đầu tiên đặt chân đến đây”, chị Phạm Thanh Trúc - một du khách đến từ Đồng Nai chia sẻ.

Ngành du lịch xác định điểm nghẽn hiện nay không hẳn nằm ở việc thiếu tiềm năng hay sản phẩm mà ở sự liên kết giữa tài nguyên, không gian, doanh nghiệp, hạ tầng, công tác quản lý và thị trường. Nhiều sản phẩm vẫn hoạt động riêng lẻ, chưa tạo thành hành trình trải nghiệm hoàn chỉnh cho du khách.

Vì vậy, theo bà Nguyễn Lan Ngọc, tỉnh cần chuyển từ tư duy phát triển thêm sản phẩm ban đêm sang hình thành hệ sinh thái trải nghiệm ban đêm. Trong đó, việc lựa chọn không gian thí điểm phải đi đôi với hoàn thiện cơ chế pháp lý, xác định đầu mối điều phối và xây dựng quy chế quản lý phù hợp. Đây cũng là cơ sở để khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào những nhóm sản phẩm còn thiếu, tránh tình trạng phát triển dàn trải.

Bên cạnh đó, cần xây dựng các chương trình, tuyến du lịch mẫu gắn với không gian kinh tế ban đêm để đa dạng trải nghiệm, kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của du khách. Hạ tầng và công tác quản lý cũng cần được đầu tư đồng bộ, trong đó chú trọng sự tham gia và lợi ích của cộng đồng dân cư. Cùng với đó là cơ chế tiếp nhận phản ánh, quy tắc vận hành và đánh giá định kỳ nhằm hạn chế tác động đến môi trường, an ninh trật tự và chất lượng sống.

Từ những yêu cầu đặt ra, vấn đề không nằm ở việc Lâm Đồng có thêm bao nhiêu phố đêm hay chợ đêm, mà là du khách sẽ trải nghiệm gì, ở đâu, trong bao lâu và trải nghiệm ấy tạo ra giá trị gì. Khi trả lời được những câu hỏi này, kinh tế ban đêm có thể trở thành một sản phẩm du lịch riêng, góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng, tạo thêm cơ hội sinh kế cho người dân, thúc đẩy kinh tế - xã hội và nâng tầm thương hiệu du lịch Lâm Đồng.