Thị trường nhiếp ảnh và những câu hỏi mở

Nhìn từ đời sống nhiếp ảnh - những sự kiện liên quan đến nhiếp ảnh như: triển lãm ảnh, cuộc thi ảnh, trại sáng tác ảnh, trao giải thưởng ảnh... và cả đội ngũ nhiếp ảnh gia chuyên nghiệp hùng hậu của Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam, cùng số lượng các giải thưởng quốc gia và quốc tế mà những nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam đã đoạt giải đủ để chứng minh Việt Nam không thiếu nghệ sĩ nhiếp ảnh tài năng, tận tâm với nghề.

Lâm Đồng cũng có nhiều tài năng trong lĩnh vực này, như cố nghệ sĩ nhiếp ảnh Nguyễn Bá Mậu, các nghệ sĩ nhiếp ảnh Lý Hoàng Long, Nguyễn Bá Trung, Trần Thiết Dũng, Nguyễn Bá Nhân, Trương Thị Hạnh, Nguyễn Văn Thương, Phạm Phước... Tài năng - không thiếu, sự tận tâm thì có thừa. Bằng chứng là hằng năm không ít nghệ sĩ nhiếp ảnh của Việt Nam nói chung và của Lâm Đồng nói riêng tự chi phí mua sắm trang thiết bị, rồi tự chi phí đi lại - ăn ở trong quá trình sáng tác, vượt hàng ngàn cây số, thức khuya dậy sớm, đối mặt với thời tiết khắc nghiệt và những rủi ro nghề nghiệp để tìm kiếm khoảnh khắc nhiếp ảnh, kết quả mang lại là hàng trăm tác phẩm nhiếp ảnh giá trị ra đời, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam, trở thành tư liệu thị giác quốc gia, phương tiện nhận diện Việt Nam và Lâm Đồng.

Quan sát đời sống nhiếp ảnh ở Việt Nam, nhiều nghệ sĩ nhiếp ảnh tâm huyết nói rằng, điều còn thiếu đối với nhiếp ảnh Việt Nam đó là một hệ sinh thái cho tác phẩm nhiếp ảnh để đưa tác phẩm nhiếp ảnh đến với công chúng và thị trường. Nói cách khác, đó là quá trình biến các giá trị của sáng tạo thành sản phẩm thương mại có khả năng lưu thông trên thị trường. Thực tế tại 4 đô thị lớn của tỉnh Lâm Đồng: Đà Lạt, Phan Thiết, Gia Nghĩa, Bảo Lộc vẫn chưa có một gallery ảnh chuyên nghiệp: tổ chức đấu giá, kinh doanh ảnh, trao đổi tác phẩm ảnh... Lâm Đồng cũng chưa hình thành một hệ thống giám tuyển, những đại diện tác giả ảnh để định giá, bán, hay cho thuê tác phẩm ảnh.

Để tác phẩm nhiếp ảnh đóng góp trực tiếp cho ngành công nghiệp văn hóa, nhiều nghệ sĩ nhiếp ảnh bộc bạch, nhất thiết phải xây dựng kho dữ liệu ảnh quốc gia, Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam làm đầu mối kết nối giữa nghệ sĩ nhiếp ảnh với thị trường, đồng thời phối hợp cùng các bên liên quan hình thành cơ chế định giá, quản lý bản quyền, cấp phép sử dụng ảnh, nhất là xây dựng một cơ chế phân chia quyền lợi minh bạch để nghệ sĩ nhiếp ảnh có thể sống được bằng nghề, tiếp tục sáng tạo, cống hiến cho nghề.

Thêm nữa, Việt Nam đã đến lúc cần phải xây dựng một sàn giao dịch ảnh online, minh bạch giá cả, nguồn gốc, bên cạnh việc đẩy mạnh liên kết với ngành du lịch, kiến trúc, nội thất, xuất bản, quảng cáo... đưa tác phẩm nhiếp ảnh tiếp cận nhu cầu thị trường. Quan trọng hơn, Việt Nam phải xây dựng được ý thức tôn trọng bản quyền nhiếp ảnh trong cộng đồng, tôn trọng lao động nghề nghiệp của người nghệ sĩ, trả chi phí khi sử dụng tác phẩm nhiếp ảnh. Bởi mỗi tác phẩm nhiếp ảnh không chỉ là sản phẩm của lao động sáng tạo, còn là ký ức của một vùng đất, tài sản của một thương hiệu và là một phần di sản thị giác của quốc gia.