Thiếu sân chơi, trẻ xã vùng cao Hàm Thạnh đối mặt nhiều rủi ro mùa hè

Sân chơi quẩn quanh triền núi

Kỳ nghỉ hè của học sinh Trường Tiểu học Mỹ Thạnh, xã Hàm Thạnh - nơi có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, khác xa với những đứa trẻ ở miền xuôi.

Thay vì được tham gia các lớp năng khiếu, đi du lịch hay trải nghiệm những sân chơi bổ ích, phần lớn các em trở về với nương rẫy, đồng cỏ và những công việc quen thuộc của gia đình.

Giữa cánh đồng cỏ dưới chân núi, cậu học trò Huỳnh Văn Phát (SN 2015, học sinh lớp 5) đang chăn bò. Dịp hè này, mẹ em đi hái xoài thuê, cha làm mướn, còn Phát ở nhà vừa nấu cơm vừa chăn 2 con bò - tài sản được hỗ trợ từ một dự án sinh kế. Bộ quần áo màu vàng đã lấm lem bụi đất, chân trần trên bãi cỏ. Hè đến, niềm vui của em chỉ đơn giản là phụ giúp cha mẹ rồi quanh quẩn trong xóm làng.

Cách đó không xa, cậu bé Mang Văn Bình, học sinh lớp 4, đang mải mê với cánh diều giữa khoảng trời rộng. Cánh diều chao nghiêng trên nền trời xanh như một thế giới riêng của cậu bé. Đó cũng là hình ảnh quen thuộc của tuổi thơ nơi miền núi, nơi những sân chơi hiện đại vẫn còn là điều xa xỉ.

Cuối con đường đất đỏ dẫn vào thôn Mỹ Thạnh 1 là căn nhà nhỏ của em Huỳnh Anh Thơ, học sinh lớp 5A, nhiều năm liền đạt danh hiệu học sinh xuất sắc.

Ba của Thơ mất cách đây 3 năm trong một vụ tai nạn lao động. Mẹ đi làm công nhân ở Đồng Nai. Em sống cùng bà ngoại đã lớn tuổi, nhưng phải đi làm thuê để trang trải cuộc sống.

Giống như nhiều trẻ em khác trong làng, những ngày hè của em Thơ gắn với dòng suối, những buổi bắt cá, mò ốc cùng bạn bè. Bà Nguyễn Thị Lài, bà ngoại của em Thơ, nhìn cháu gái rồi chậm rãi nói: “Nó ngoan lắm, ngoại nhờ gì cũng làm. Nhưng hè đến thì cũng chỉ quanh quẩn trong làng, đi mò cua, bắt cá với đám bạn thôi”.

Thiếu sân chơi và nỗi lo “tái mù” tiếng Việt

Ở nhiều gia đình vùng cao, trẻ em từ 6 - 11 tuổi thường phải đảm nhận việc trông em, nấu cơm, dọn dẹp nhà cửa khi cha mẹ đi làm rẫy xa.

Bà Huỳnh Thị Vi Vân, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Mỹ Thạnh cho biết: “Các em nghỉ hè chủ yếu ở nhà chăn bò, tắm suối, bắt cá, thả diều. Một số em theo cha mẹ lên rẫy, lên rừng. Điều kiện vui chơi giải trí gần như không có. Các hoạt động hè của địa phương cũng chưa đáp ứng được nhu cầu của các em”.

“

Nhiều em phải phụ giúp gia đình trồng mì, lên rừng hái măng, chăn trâu, chăn dê. Việc sớm gánh vác những công việc nặng nhọc tạo áp lực không nhỏ đối với trẻ em vùng đồng bào DTTS.

Bà Huỳnh Thị Vi Vân, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Mỹ Thạnh

Thiếu sân chơi, các em thường tìm đến sông suối để tắm mát, vui chơi. Điều này tiềm ẩn nguy cơ tai nạn thương tích và đuối nước rất lớn. Địa hình nơi đây nhiều đồi núi, sông suối dốc, dòng chảy mạnh. Vào mùa mưa thường xuất hiện lũ quét, sạt lở. Đã có những trường hợp học sinh gặp tai nạn thương tâm khi đi chăn thả gia súc hoặc tắm suối tự phát.

Nhưng điều khiến các thầy cô giáo trăn trở không chỉ là sự thiếu thốn sân chơi. Mỗi dịp hè kéo dài cũng đồng nghĩa với nguy cơ nhiều học sinh bị “tái mù” tiếng Việt.

Trở về gia đình, với cộng đồng trong làng, các em hầu như chỉ sử dụng tiếng mẹ đẻ trong giao tiếp hàng ngày. Việc không được tiếp xúc thường xuyên với tiếng phổ thông khiến nhiều học sinh lớp 1, lớp 2 quên mặt chữ, phát âm khó khăn, thậm chí khi bước vào năm học mới phải học lại từ đầu. “Đây là áp lực rất lớn đối với giáo viên trong công tác tăng cường tiếng Việt trước mỗi năm học”, Bà Huỳnh Thị Vi Vân chia sẻ thêm.

Để tạo sân chơi cho thiếu nhi trong dịp hè, địa phương đang xây dựng kế hoạch tổ chức các hoạt động sinh hoạt hè tại các điểm trường. Ông Đinh Bằng Phi, Bí thư Đoàn xã Hàm Thạnh, Chủ tịch Hội đồng Đội xã cho biết, địa phương dự kiến tổ chức nhiều đợt sinh hoạt hè cho học sinh tiểu học trên địa bàn, trước mắt triển khai tại các trường trung tâm rồi mở rộng về các điểm lẻ.

Dẫu vậy, bài toán mùa hè vùng cao vẫn còn nhiều trăn trở. Bên cạnh sự thiếu thốn sân chơi và các hoạt động văn hóa, thể thao, các thầy, cô giáo còn đối mặt với nỗi lo học sinh bỏ học sau kỳ nghỉ hè. Khoảng thời gian nghỉ kéo dài khiến nhiều em quen với việc lao động, phụ giúp gia đình và có thêm thu nhập. Vì thế, mỗi dịp cuối tháng 8, hành trình vận động học sinh trở lại trường lại bắt đầu.

Dưới chân núi, mùa hè vẫn lặng lẽ trôi qua bên những nếp nhà. Tiếng nước róc rách từ đập Bombi hòa cùng bước chân trẻ nhỏ trên nương rẫy. Phía sau sự bình yên ấy vẫn còn những khoảng trống cần được lấp đầy để trẻ em vùng cao có thêm sân chơi, thêm cơ hội phát triển và nuôi dưỡng những ước mơ tiếp tục đến trường.