Tiềm năng và cơ hội đầu tư tỉnh Lâm Đồng trong xu thế hội nhập quốc tế
Sau sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, tỉnh Lâm Đồng trở thành địa phương có không gian lãnh thổ liên hoàn “cao nguyên - trung du - duyên hải” rộng hơn 24.200 km², vị thế cầu nối chiến lược giữa Tây Nguyên, Duyên hải Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ.
Sau sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, tỉnh Lâm Đồng trở thành địa phương có không gian lãnh thổ liên hoàn “cao nguyên - trung du - duyên hải” rộng hơn 24.200 km², vị thế cầu nối chiến lược giữa Tây Nguyên, Duyên hải Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ.
Sở hữu địa kinh tế chiến lược quan trọng, cho thấy Lâm Đồng có đủ điều kiện để trở thành cực tăng trưởng năng động của vùng, trung tâm du lịch đẳng cấp quốc tế, nông nghiệp công nghệ cao, năng lượng tái tạo và kinh tế biển.
.jpg)
Xu thế hội nhập quốc tế đang diễn ra mạnh mẽ với các đặc trưng nổi bật: tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, chuyển dịch năng lượng hướng tới net-zero, phát triển kinh tế xanh - tuần hoàn, số hóa và gia tăng nhanh tầng lớp trung lưu châu Á - Thái Bình Dương. Trong bối cảnh đó, các địa phương sở hữu lợi thế đa dạng sinh thái, vị trí kết nối liên vùng và tài nguyên chiến lược trở thành điểm đến hấp dẫn của dòng vốn đầu tư chất lượng cao.
.jpg)
Tỉnh Lâm Đồng sau hợp nhất sở hữu cấu trúc không gian lãnh thổ hiếm có, tài nguyên phong phú và vị thế địa kinh tế chiến lược. Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, đã xác định rõ mục tiêu xây dựng Lâm Đồng thành tỉnh phát triển khá, trung tâm du lịch đẳng cấp quốc tế, trung tâm nông nghiệp xanh, công nghiệp năng lượng và kinh tế biển.
Việc nhận diện đúng tiềm năng, hạn chế và cơ hội đầu tư có ý nghĩa then chốt để khơi thông nguồn lực, thu hút nhà đầu tư chiến lược và thực hiện thành công tầm nhìn phát triển.
Thứ nhất, vị trí địa kinh tế chiến lược. Lâm Đồng nằm trên trục kết nối cao nguyên với biển, tiếp cận trực tiếp hệ thống cảng biển Bình Thuận, sân bay Liên Khương và các trung tâm kinh tế lớn như TP Hồ Chí Minh, Đông Nam Bộ. Đường biên giới với Campuchia cùng bờ biển dài khoảng 192 km và có đảo Phú Quý mở ra không gian phát triển kinh tế xuyên biên giới và kinh tế biển.
Thứ hai, cấu trúc sinh thái đa dạng “cao nguyên - trung du - duyên hải”. Không gian liên hoàn hơn 24.200 km² cho phép phát triển đồng thời nhiều ngành kinh tế bổ trợ lẫn nhau: nông nghiệp công nghệ cao, du lịch xanh, năng lượng tái tạo, công nghiệp chế biến và kinh tế biển, lợi thế vượt trội so với nhiều địa phương chỉ có một dạng sinh thái.
.jpg)
Nông nghiệp công nghệ cao là một trong những thế mạnh nổi bật của Lâm Đồng sau hợp nhất
Thứ ba, tài nguyên tự nhiên và nhân văn phong phú. Rừng khoảng 1,2 triệu ha tạo nền tảng lớn cho thị trường tín chỉ carbon và du lịch sinh thái; khoáng sản chiến lược: bauxite Tây Nguyên, titan sa khoáng ven biển lớn nhất cả nước.
Sáng ngày 26/7/2026 Lâm Đồng tổ chức Lễ công bố sản phẩm nhôm thỏi đầu tiên của Việt Nam; ngư trường và bờ biển đẹp; Đà Lạt - Phan Thiết - Mũi Né là những thương hiệu du lịch đẳng cấp quốc tế; bản sắc văn hóa của 49 dân tộc. Nông sản đặc trưng (rau, hoa Đà Lạt, chè, tơ lụa Bảo Lộc, cà phê, thanh long, thủy sản) đã hình thành thương hiệu và được bảo hộ sở hữu trí tuệ.
Thứ tư, sở hữu nhiều di sản UNESCO như: Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên; Mộc bản triều Nguyễn; Khu dự trữ sinh quyển thế giới Langbiang; Đà Lạt - Thành phố sáng tạo âm nhạc UNESCO; Nghệ thuật làm gốm của người Chăm; Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông.
Như vậy, Lâm Đồng sở hữu di sản UNESCO nhiều nhất trong các tỉnh thuộc Duyên hải Nam Trung Bộ và miền Nam; đồng thời cũng thuộc nhóm cao nhất cả nước nếu tính đa dạng loại hình: phi vật thể, tư liệu, sinh quyển, địa chất toàn cầu và thành phố sáng tạo; đây là cơ hội rất lớn thu hút đầu tư phát triển du lịch xanh và công nghiệp văn hóa.
Thứ năm, hạ tầng kết nối liên vùng đang từng bước hoàn thiện. Quốc lộ 1 mở rộng và cao tốc Bắc - Nam xuyên suốt tỉnh, các tuyến cao tốc Dầu Giây -Tân Phú, Tân Phú - Bảo Lộc và Bảo Lộc - Liên Khương (đã khởi công), Nha Trang - Đà Lạt (có chủ trương); mạng lưới quốc lộ 20, 27, 27C, 28, 28B, 55 và đường Đông Trường Sơn cùng hệ thống cảng biển có quy mô lớn, cảng hàng không quốc tế Liên Khương và cảng hàng không Phan Thiết, tạo xương sống kết nối cao nguyên - biển, rút ngắn khoảng cách logistics với vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, là cơ sở hạ tầng cho các nhà đầu tư chiến lược.
.jpg)
Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, song đến nay, quy mô GRDP và tốc độ tăng trưởng kinh tế của tỉnh vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch chậm; khu vực công nghiệp - xây dựng chưa trở thành động lực chủ đạo; chuỗi giá trị khoáng sản (bauxite - alumin - nhôm - titan) còn thiếu các khâu chế biến sâu.
Thu hút FDI và nhà đầu tư chiến lược còn hạn chế so với tiềm năng (năm 2025 tỉnh chỉ thu hút 6 dự án FDI, với vốn đầu tư đăng ký 1.089,32 tỷ đồng, tương đương 47,36 triệu USD); hạ tầng giao thông, logistics chưa đồng bộ; chất lượng nguồn nhân lực (tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp/chứng chỉ thấp hơn bình quân cả nước) chưa đáp ứng yêu cầu phát triển.
Chênh lệch trình độ phát triển giữa các tiểu vùng còn lớn; công tác quản lý đất đai, khoáng sản, bảo vệ rừng còn bất cập; rủi ro thiên tai và biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân.
1. Nông nghiệp công nghệ cao gắn với chuỗi giá trị xanh và xuất khẩu:
Lâm Đồng giữ vị thế hàng đầu cả nước về nông nghiệp công nghệ cao với hơn 107.000 ha đạt tiêu chí, giá trị sản phẩm bình quân trên đơn vị diện tích đạt mức kỷ lục. Cơ hội cốt lõi là nâng cấp từ sản xuất thô sang chuỗi giá trị khép kín: vùng nguyên liệu chuẩn GlobalGAP/VietGAP, R&D giống và công nghệ sinh học, chế biến sâu, logistics lạnh, thương mại điện tử xuất khẩu.
Không gian trọng điểm gồm Đức Trọng - Đà Lạt - Di Linh - Bảo Lộc (rau, hoa, cà phê, chè, tơ lụa) và các vùng cây công nghiệp phía Tây và thanh long Phan Thiết. Trong bối cảnh FTA thế hệ mới và nhu cầu thực phẩm sạch toàn cầu gia tăng, đây là lĩnh vực hấp dẫn FDI vào sản xuất nông nghiệp thông minh, công nghệ bảo quản, chế biến sâu và trung tâm logistics nông sản gắn cảng hàng không Liên Khương.
2. Du lịch nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe và kinh tế trải nghiệm:
Du lịch nghỉ dưỡng - chăm sóc sức khỏe đẳng cấp quốc tế kết hợp núi - biển - di sản. Sự kết hợp độc nhất giữa khí hậu ôn hòa cao nguyên, biển nắng gió và di sản UNESCO tạo lợi thế vượt trội. Cơ hội nằm ở phát triển sản phẩm cao cấp: wellness & spa, “kinh tế tóc bạc”, MICE, du lịch nông nghiệp công nghệ cao, du lịch địa chất - sinh thái và chuỗi trải nghiệm núi - biển. Năm 2025 tỉnh đón khoảng 20,8 triệu lượt khách. Với tầng lớp trung lưu châu Á tăng mạnh, cơ hội thu hút các tập đoàn quốc tế đầu tư tổ hợp nghỉ dưỡng 5 sao, khu chăm sóc sức khỏe và hạ tầng kết nối là rất lớn.
.jpg)
3. Năng lượng tái tạo và kinh tế carbon:
Tỉnh có tiềm năng lớn về điện gió (ven biển và ngoài khơi), điện mặt trời, thủy điện tích năng cùng hơn 1,2 triệu ha rừng. Cơ hội cốt lõi là phát triển hệ sinh thái năng lượng sạch gắn hydrogen xanh, pin lưu trữ và trung tâm điện lực Vĩnh Tân - Sơn Mỹ, đồng thời tham gia thị trường tín chỉ carbon quốc tế. Trong bối cảnh cam kết net-zero toàn cầu, Lâm Đồng có thể trở thành trung tâm năng lượng tái tạo phía Nam.
4. Chế biến sâu khoáng sản chiến lược, phát triển vật liệu mới:
Trữ lượng bauxite và titan sa khoáng lớn nhất cả nước tạo nền tảng cho chuỗi giá trị chế biến sâu thay vì xuất thô. Cơ hội nằm ở hoàn thiện chuỗi bauxite - alumin - nhôm và titan - zircon, gắn với công nghiệp hỗ trợ, vật liệu mới và logistics cảng biển, hướng tới trung tâm chế biến khoáng sản tầm quốc gia.
5. Kinh tế biển và logistics liên vùng:
Kinh tế biển tổng hợp và logistics liên vùng cao nguyên - biển. Bờ biển dài, đảo Phú Quý và hệ thống cảng tạo lợi thế phát triển kinh tế biển đa ngành cùng hành lang logistics bổ trợ cho vùng Đông Nam Bộ. Cơ hội then chốt là hình thành chuỗi kết nối vùng nguyên liệu cao nguyên với cảng xuất khẩu và kinh tế xuyên biên giới với Campuchia trong bối cảnh tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu.
Thứ nhất, hoàn thiện thể chế và cải cách hành chính đột phá sau sáp nhập. Xây dựng bộ cơ chế, chính sách đặc thù (ưu đãi thuế, đất đai, thủ tục đầu tư) cho các khu nông nghiệp công nghệ cao, năng lượng tái tạo và du lịch cao cấp. Công khai quỹ đất sạch, đơn giản hóa thủ tục theo mô hình “một cửa số”, áp dụng chính quyền số và GIS quản lý không gian. Cam kết chính sách dài hạn, minh bạch để tạo niềm tin cho nhà đầu tư chiến lược.
Thứ hai, đầu tư hạ tầng chiến lược đồng bộ theo mô hình hành lang kinh tế. Ưu tiên hoàn thiện 6 hành lang kinh tế (3 liên tỉnh, 3 nội tỉnh), đặc biệt cao tốc Phan Thiết - Bảo Lộc –-Gia Nghĩa, các tuyến kết nối cao nguyên - biển, nâng cấp cảng biển. Khai thác tối ưu cảng hàng không quốc tế Liên Khương, đẩy nhanh tiến độ cảng hàng không Phan Thiết và lưới điện thông minh. Phát triển hạ tầng số và logistics lạnh để giảm chi phí, kết nối liền mạch chuỗi giá trị núi - biển.
Thứ ba, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao theo nhu cầu ngành mũi nhọn. Liên kết chặt chẽ giữa cơ sở đào tạo với doanh nghiệp; ưu tiên kỹ năng cho nông nghiệp công nghệ cao, năng lượng tái tạo, logistics, du lịch cao cấp và chuyển đổi số. Thu hút chuyên gia trong và ngoài nước; xây dựng cụm đào tạo - R&D gắn với các cực tăng trưởng. Nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo có bằng cấp/chứng chỉ lên mức cạnh tranh vùng.
Thứ tư, xây dựng hệ sinh thái khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Hình thành khu công nghệ cao, khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, trung tâm R&D nông nghiệp - năng lượng - vật liệu mới. Hỗ trợ startup, bảo hộ sở hữu trí tuệ quốc tế. Đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý đất đai, giám sát môi trường, chuỗi cung ứng và dịch vụ công.
Thứ năm, tăng cường liên kết nội tỉnh - liên vùng - quốc tế. Phát triển mạnh các chuỗi giá trị liên kết (nông nghiệp - chế biến - logistics - du lịch; khoáng sản - năng lượng - cảng biển). Tăng cường hợp tác với TP. Hồ Chí Minh, Đông Nam Bộ, Tây Nguyên và Campuchia. Tận dụng tối đa FTA thế hệ mới để mở rộng thị trường xuất khẩu và thu hút FDI xanh. Triển khai đồng bộ Quyết định số: 2786/QĐ-UBND của UBND tỉnh Lâm Đồng về việc phê duyệt Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Lâm Đồng thời kỳ 2021- 2030, tầm nhìn đến năm 2030.
Thứ sáu, quản lý tài nguyên chặt chẽ và phát triển theo mô hình kinh tế xanh - tuần hoàn. Kiểm soát nghiêm ngặt khai thác khoáng sản, rừng và nước; ưu tiên dự án công nghệ sạch, phát thải thấp. Phát triển thị trường tín chỉ carbon; áp dụng kinh tế tuần hoàn. Có chiến lược phát triển kinh tế sinh học; tăng cường quan trắc môi trường, phòng chống thiên tai và thích ứng biến đổi khí hậu theo phân vùng rủi ro.
Thứ bảy, huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực đa dạng, ưu tiên vốn xanh. Kết hợp vốn ngân sách, PPP, FDI, trái phiếu xanh và tín dụng xanh. Ưu tiên dự án có sức lan tỏa lớn, phù hợp định hướng tăng trưởng xanh. Xây dựng cơ chế đối tác công - tư linh hoạt; duy trì quan hệ chặt chẽ với nhà đầu tư thông qua cơ sở dữ liệu trực tuyến và cam kết chính sách dài hạn. Tập trung nguồn lực vào các khu vực động lực để tạo cực tăng trưởng lan tỏa toàn tỉnh.
Tỉnh Lâm Đồng đang đứng trước thời cơ lịch sử để chuyển hóa lợi thế so sánh thành năng lực cạnh tranh quốc tế. Việc đồng bộ hóa quy hoạch, hạ tầng, thể chế, nguồn nhân lực và quản lý tài nguyên theo hướng xanh - số - bền vững sẽ giúp tỉnh trở thành điểm đến đầu tư hấp dẫn, đóng góp xứng đáng vào tăng trưởng của vùng và cả nước trong kỷ nguyên hội nhập sâu rộng. Thành công phụ thuộc vào quyết tâm chính trị, năng lực tổ chức thực hiện và sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng.
Nội dung: TS. Phạm S
Trình bày: Phạm Lương
*Bài viết sử dụng hình ảnh tư liệu của đồng nghiệp