Tính toán từ trong mưa lũ

Hiện tại, ở các xã Liên Hương, Tuy Phong, Vĩnh Hảo và Phan Rí Cửa thuộc vùng Tuy Phong cũ, trời đã nắng nhưng 3 hồ thủy lợi đầy nước, vẫn đang xả từ 2,5 - 3 m³/s. Đây được xem như 1 kỳ tích, vì trước ngày 20/9/2026, Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Bình Thuận chi nhánh Tuy Phong đã có văn bản đề nghị liên quan đến 3 hồ thủy lợi trên địa bàn hết nước như sẽ bỏ sản xuất vụ mùa, sẽ sử dụng mực nước chết ở các hồ cung cấp nước sinh hoạt cho Nhân dân trên địa bàn.
Lúc này, mới có 1.400/ 2.066 ha lúa hè thu trên các vùng đồng Cây Cà, Tuy Tịnh, Đá Bạc cho đến khu vực Hòa Minh, Phan Dũng đã thu hoạch. Diện tích lúa còn lại đang chín dần, nhiều nhất ở vùng cao Phan Dũng. Và câu chuyện sẽ không sản xuất vụ mùa loan ra lúc đó xuất phát từ lý do thấy trước mắt là không có nước sản xuất.

Nhưng đến ngày 20/9, hồ Phan Dũng đã đầy nước, tiếp đến ngày 23/9, hồ Lòng Sông, hồ Đá Bạc cũng đầy và bắt đầu xả lũ. Có thể do vùng đang hạn nên hấp thu nước nhanh, thêm nữa chi nhánh thủy lợi Tuy Phong nắm biết dự báo mưa và chủ động xả lũ sớm nên việc xã lũ năm nay ở vùng này êm ru, chứ không rơi vào cảnh bị động, bất ngờ và khốc liệt như năm ngoái.

Theo ông Nguyễn Duy Linh, Giám đốc Công ty TNHH MTV Khai thác công trình thủy lợi Bình Thuận chi nhánh Tuy Phong, năm nay, bên cạnh các thông báo của công ty về việc vận hành điều tiết nước qua tràn các hồ trên địa bàn, chi nhánh thủy lợi Tuy Phong cũng ra thông báo cảnh báo từng khu vực cụ thể cho các xã liên quan. Như khi hồ Đá Bạc xả lũ bắt đầu 14 giờ 30 phút ngày 24/9/2026, chi nhánh có thông báo và đề nghị UBND xã Vĩnh Hảo cảnh báo người dân không qua lại dọc tuyến xả lũ và các tuyến đường, điểm giao cắt sông, suối trên địa bàn.

Cụ thể, tuyến đường qua lại suối Nông Trường thôn Vĩnh Sơn, suối cầu đường sắt thôn Vĩnh Sơn, cầu xóm 7, đường qua suối tổ 4 thôn Vĩnh Hải… và không neo bè, tàu thuyền dọc tuyến thoát lũ ra đến cửa biển… Tương tự, với 2 hồ Lòng Sông, Phan Dũng xả lũ, chi nhánh cũng có thông báo cụ thể như trên đến các xã có liên quan.

Nhờ vậy, qua các cơn mưa và xả lũ, 4 xã không bị ảnh hưởng gì lớn. Chỉ có một số diện tích lúa ở khu vực Cây Cà, Tuy Tịnh bị ngã, đổ; còn khoảng 100 ha lúa ở Phan Dũng, vùng đồng bào dân tộc thiểu số đang chín tới thì không sao. Bà con dân tộc thiểu số ở đây mừng rỡ, vì có mùa lúa bội thu mà nước hồ thủy lợi cũng tràn đầy. Trong khi đó, chính quyền 4 xã và chi nhánh thủy lợi Tuy Phong đã ngồi lại bàn bạc việc phải sản xuất vụ mùa, có thể chậm so các nơi khoảng 2 tháng, vì bây giờ nước đã đủ và dư cho sản xuất.

Thế nhưng, vấn đề không còn là chuyện có đủ nước cho sản xuất hay không nữa mà là người dân ở 4 xã đều không muốn sản xuất vụ mùa. Vì bộn bề lý do, nhưng cái chính là giá lúa hiện rất thấp. Giá lúa tươi dưới 5.000 đồng/kg trong khi giá cả phân bón, nhân công lại cao, năng suất vụ mùa thường thấp, lại thêm sâu bệnh hay xuất hiện nên chi phí cuối cùng có khi bị lỗ. Thêm nữa, nếu làm vụ mùa thì sẽ trễ vụ đông xuân, vụ thường cho năng suất cao, giá lúa cũng hi vọng nên dẫn đến đa số người dân ở đây không muốn sản xuất vụ mùa 2026.

Chuyện tính toán sản xuất vụ mùa ở 4 xã trên hay không vẫn đang còn tiếp tục nhưng qua đó cho thấy có những vùng trong tỉnh, mưa lũ cũng là nỗi mong chờ.