Từ biển mở ra dư địa phát triển mới cho Lâm Đồng

Định hình tư duy mới về phát triển biển

Biển từ lâu đã là một phần quan trọng trong không gian phát triển của Việt Nam. Nhưng trong giai đoạn mới, giá trị của biển không chỉ được nhìn nhận ở nguồn lợi khai thác, mà còn ở khả năng kết nối các vùng kinh tế, mở rộng giao thương, tạo sinh kế và đóng góp vào bảo vệ chủ quyền quốc gia.

Phát biểu tại khai mạc Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV vừa mới diễn ra, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Biển là không gian sinh tồn, phát triển và bảo vệ chủ quyền; phải được quản trị tổng hợp, kết nối với đất liền, cảng biển, logistics, các hành lang kinh tế và hợp tác quốc tế”.

Thông điệp này đặt ra yêu cầu về một cách tiếp cận mới trong phát triển biển: không xem biển là không gian tách biệt của từng ngành, từng địa phương, mà phải được tổ chức trong tổng thể phát triển chung của đất nước.

Đó cũng là tinh thần xuyên suốt trong việc tổng kết thực hiện Nghị quyết số 36-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Trung ương khóa XII về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; hướng tới xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh.

Tại Lâm Đồng, định hướng này mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Sau quá trình hợp nhất, địa phương không chỉ có lợi thế về vùng đất cao nguyên, mà còn sở hữu không gian biển rộng lớn với 192 km bờ biển, vùng nội thủy rộng 20.288 km² và hệ thống đảo, ngư trường giàu tiềm năng.

Sự kết nối giữa cao nguyên và biển tạo nên lợi thế riêng có. Nếu cao nguyên là vùng nguyên liệu, là không gian của nông nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chế biến và du lịch sinh thái, thì biển mở ra hướng phát triển về kinh tế thủy sản, cảng biển, logistics, du lịch nghỉ dưỡng và năng lượng tái tạo.

Điều quan trọng là làm sao để những lợi thế ấy không phát triển riêng lẻ, mà bổ trợ cho nhau, tạo thành chuỗi giá trị thống nhất. Một sản phẩm từ vùng cao nguyên có thể tiếp cận thị trường rộng hơn qua hệ thống cảng biển. Một hành trình du lịch có thể kết nối từ rừng, núi xuống biển. Một ngành kinh tế biển có thể tạo thêm việc làm, dịch vụ và sinh kế cho cộng đồng ven biển.

Đó chính là cách tiếp cận mới trong tổ chức không gian phát triển: lấy sự liên kết làm động lực, lấy hiệu quả tổng hợp làm mục tiêu.

“

Với 192 km bờ biển, ngư trường rộng lớn, hệ thống cảng biển và lợi thế kết nối vùng, Lâm Đồng đang có điều kiện để phát triển kinh tế biển theo hướng đa ngành, hiện đại. Biển không chỉ là lợi thế tự nhiên, mà đang trở thành không gian kết nối các nguồn lực phát triển.

Từ thế mạnh truyền thống đến những giá trị mới từ biển

Trong quá trình thực hiện Nghị quyết số 36-NQ/TW, Lâm Đồng đã từng bước khai thác hiệu quả các lợi thế biển, trong đó thủy sản tiếp tục là ngành kinh tế giữ vai trò quan trọng.

Với ngư trường rộng lớn, hoạt động khai thác thủy sản của tỉnh đang chuyển dần từ phát triển theo chiều rộng sang nâng cao hiệu quả, gắn khai thác với dịch vụ hậu cần, thu mua, sơ chế và bảo quản sản phẩm trên biển.

Toàn tỉnh hiện có hơn 8.000 tàu, thuyền, trong đó khoảng 2.000 tàu, thuyền công suất lớn tham gia khai thác xa bờ, làm dịch vụ hậu cần và thu mua thủy sản trên biển. Những chuyến biển dài ngày không chỉ mang lại nguồn thu nhập cho ngư dân, mà còn góp phần duy trì hoạt động sản xuất trên các vùng biển truyền thống.

Những năm qua, ngành thủy sản tiếp tục khẳng định vị thế trong cơ cấu kinh tế biển của tỉnh. Diện tích nuôi trồng thủy sản đạt gần 7.000 ha; tổng sản lượng khai thác thủy sản giai đoạn 2020 - 2025 đạt khoảng 1,4 triệu tấn, thuộc nhóm dẫn đầu cả nước.

Đặc biệt, sản xuất tôm giống tiếp tục là một lợi thế nổi bật khi chiếm hơn 25% sản lượng của cả nước. Tuy nhiên, giá trị lớn hơn không chỉ nằm ở sản lượng, mà ở sự thay đổi trong cách tổ chức sản xuất. Từ khai thác đơn thuần, ngành thủy sản đang hướng đến chuỗi liên kết từ con giống, nuôi trồng, khai thác, chế biến đến thị trường tiêu thụ.

Đây cũng là yêu cầu của phát triển kinh tế biển bền vững: khai thác hiệu quả nguồn lợi nhưng phải bảo vệ tài nguyên, nâng cao giá trị và bảo đảm sinh kế lâu dài cho người dân.

Cùng với thủy sản, du lịch biển đang trở thành một lĩnh vực có sức lan tỏa lớn. Sự phát triển của Khu du lịch quốc gia Mũi Né cùng hệ thống bãi biển, đảo và cảnh quan tự nhiên đặc trưng tạo điều kiện để Lâm Đồng phát triển các sản phẩm du lịch nghỉ dưỡng, thể thao biển, du lịch sinh thái và các hành trình kết nối rừng - núi - biển.

Theo ngành du lịch tỉnh, lượng khách đến khu vực ven biển tăng bình quân khoảng 11%/năm; khách quốc tế tăng khoảng 13%/năm; doanh thu du lịch tăng khoảng 24%/năm. Những con số này cho thấy biển đang tạo ra giá trị không chỉ cho ngành du lịch, mà còn thúc đẩy các dịch vụ vận tải, lưu trú, thương mại và tạo việc làm cho người dân.

Cảng biển, năng lượng và những động lực mới từ không gian biển

Nếu thủy sản và du lịch là những lĩnh vực đã tạo dựng vị thế của kinh tế biển Lâm Đồng trong nhiều năm qua, thì trong giai đoạn phát triển mới, các lĩnh vực như cảng biển, logistics, công nghiệp ven biển và năng lượng tái tạo được kỳ vọng sẽ tạo thêm những động lực tăng trưởng quan trọng.

Trong tư duy phát triển biển hiện đại, cảng biển không chỉ là nơi trung chuyển hàng hóa, mà còn là hạ tầng kết nối các chuỗi sản xuất, thương mại và dịch vụ. Một cảng biển phát triển đồng bộ có thể kéo theo sự hình thành của các trung tâm logistics, khu công nghiệp, đô thị dịch vụ và các ngành kinh tế liên quan. Lâm Đồng đang có lợi thế từ hệ thống hạ tầng giao thông kết nối ngày càng hoàn thiện, với các tuyến đường huyết mạch như cao tốc Bắc - Nam, Quốc lộ 1A, đường sắt Bắc - Nam, hệ thống hàng không và các tuyến kết nối với khu vực Tây Nguyên. Đây là điều kiện thuận lợi để phát huy vai trò của các cảng biển trên địa bàn, đặc biệt là cảng quốc tế Vĩnh Tân.

Hiện cảng quốc tế Vĩnh Tân có một bến cầu cảng 3.000 DWT, hai bến cầu cảng 50.000 DWT và đang được định hướng phát triển thêm bến cầu cảng 70.000 DWT. Với khả năng tiếp nhận tàu có trọng tải lớn, cảng được kỳ vọng trở thành một điểm kết nối quan trọng trong mạng lưới vận tải biển, góp phần thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu và phát triển dịch vụ logistics.

Tuy nhiên, giá trị của cảng biển không chỉ nằm ở khả năng tiếp nhận tàu hay vận chuyển hàng hóa. Điều quan trọng hơn là khả năng hình thành một hệ sinh thái kinh tế xung quanh cảng, nơi sản xuất, chế biến, dịch vụ và thương mại được kết nối thành chuỗi. Đây cũng là hướng đi mà Lâm Đồng đang hướng tới trong quá trình xây dựng không gian phát triển ven biển. Tỉnh đang nghiên cứu, triển khai các định hướng phát triển khu kinh tế ven biển phía Nam với quy mô khoảng 75.000 ha, trong đó có phần đất liền và mặt biển, nhằm tạo một không gian kinh tế tổng hợp, đa ngành. Khu vực này được kỳ vọng sẽ trở thành nơi hội tụ các lĩnh vực công nghiệp, đô thị - dịch vụ, cảng biển, logistics, du lịch và năng lượng; tạo thêm dư địa thu hút đầu tư, mở rộng sản xuất và hình thành các chuỗi giá trị mới.

Bên cạnh logistics và công nghiệp, năng lượng tái tạo trên biển đang mở ra một hướng phát triển nhiều tiềm năng. Theo đánh giá của các ngành chức năng, vùng biển Lâm Đồng có điều kiện thuận lợi để phát triển điện gió ngoài khơi với tốc độ gió trung bình khoảng 8 - 14 m/giây, số giờ gió phục vụ sản xuất điện khoảng 5.000 - 6.000 giờ/năm. Lợi thế này đã thu hút nhiều nhà đầu tư quan tâm nghiên cứu các dự án với tổng công suất đề xuất hơn 25.000 MW. Trong đó, dự án Thăng Long Wind với công suất đề xuất 3.400 MW là một trong những dự án quy mô lớn được quan tâm. Cùng với các dự án khác, điện gió ngoài khơi không chỉ bổ sung nguồn năng lượng sạch, mà còn mở ra cơ hội phát triển công nghiệp hỗ trợ, dịch vụ kỹ thuật biển và các ngành nghề mới trong nền kinh tế xanh.

Đối với đảo Phú Quý, phát triển kinh tế biển gắn liền với yêu cầu bảo đảm an toàn cho hoạt động trên biển. Việc đầu tư hoàn thiện khu neo đậu tránh trú bão kết hợp cảng cá tại Phú Quý có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ ngư dân, phát triển dịch vụ hậu cần nghề cá và nâng cao năng lực tìm kiếm cứu nạn. Với quy mô neo đậu khoảng 1.000 tàu cá công suất đến 600 CV, công trình này sẽ góp phần tạo điểm tựa cho ngư dân trong tỉnh và các địa phương lân cận khi khai thác tại ngư trường Nam Trung Bộ, Trường Sa, nhà giàn DK1; đồng thời nâng cao hiệu quả tổ chức hoạt động kinh tế trên biển.

Có thể khẳng định, biển đang mở ra cho Lâm Đồng một hướng phát triển mới, nơi lợi thế duyên hải được kết nối với không gian cao nguyên để hình thành những giá trị kinh tế bền vững hơn. Với tư duy phát triển biển hiện đại, khai thác đi đôi với bảo vệ tài nguyên, Lâm Đồng có cơ sở để biến tiềm năng biển thành động lực tăng trưởng, góp phần nâng cao vị thế của địa phương trong giai đoạn phát triển mới.