Ukraine triển khai mô hình phòng không tư nhân đối phó làn sóng UAV

Ukraine đang triển khai lớp phòng thủ mới nhằm bảo vệ doanh nghiệp và hạ tầng trọng yếu trước các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái (UAV). Mô hình các công ty phòng không tư nhân được kỳ vọng sẽ bổ trợ cho hệ thống phòng không quốc gia trong bối cảnh áp lực bảo vệ các mục tiêu dân sự và năng lượng ngày càng gia tăng.

Mô hình lá chắn đa lớp cho doanh nghiệp

Chương trình thí điểm này được Ukraine khởi động từ năm 2024, cho phép các doanh nghiệp công nghiệp thành lập lực lượng phòng không riêng. Theo Bộ Quốc phòng Ukraine, hiện có khoảng 20 công ty đăng ký tham gia, trong đó hai đơn vị đã chính thức cung cấp dịch vụ tác chiến phòng không thực tế.

Các đơn vị như Carmine Sky cung cấp hệ thống bảo vệ nhiều lớp tùy theo nhu cầu khách hàng, bao gồm UAV đánh chặn và tháp súng tự động trang bị súng máy hạng nặng M2 Browning. Hệ thống này được thiết kế để đánh chặn các loại UAV tấn công tầm xa chi phí thấp mà Nga triển khai với số lượng lớn hàng tháng nhằm vào hệ thống năng lượng và nhà máy của Ukraine.

Quy trình kiểm soát và tích hợp quân sự

Mặc dù được vận hành bởi nhân sự tư nhân, các đơn vị này không hoạt động độc lập mà phải tuân thủ quy định nghiêm ngặt của quân đội. Cụ thể:

• Cấp phép: Các doanh nghiệp phải được Bộ Quốc phòng cấp phép hoạt động chuyên biệt.
• Chỉ huy: Toàn bộ lực lượng phải tích hợp vào hệ thống chỉ huy kiểm soát của Không quân Ukraine.
• Khai hỏa: Quyền xác định mục tiêu và ra lệnh nổ súng hoàn toàn do quân đội nắm giữ để đảm bảo an toàn hành lang bay.
• An ninh: Nhân sự dân sự tham gia phải trải qua quy trình tuyển chọn khắt khe, bao gồm kiểm tra bằng máy phát hiện nói dối định kỳ mỗi quý.

Mô hình này đã ghi nhận kết quả bước đầu khi bắn hạ thành công UAV tại khu vực Kharkiv. Vào giữa tháng 4/2026, một đơn vị tư nhân được ghi nhận đã tiêu diệt một chiếc UAV Shahed sử dụng động cơ phản lực.

Đào tạo cấp tốc và huy động nguồn lực xã hội

Để duy trì lực lượng, các công ty như Gvardiia thực hiện quy trình đào tạo phi công UAV đánh chặn trong khoảng ba tuần. Nguồn nhân lực chủ yếu được tuyển dụng từ các đơn vị phòng không tình nguyện có kinh nghiệm chiến đấu. Cơ chế trực chiến được thiết kế linh hoạt, cho phép nhân sự sắp xếp ca làm việc phù hợp với công việc dân sự, giúp tối ưu hóa nguồn lực xã hội cho nhiệm vụ quốc phòng.

Gia hạn thiết quân luật toàn quốc

Song song với việc mở rộng các mô hình phòng thủ linh hoạt, Ukraine tiếp tục siết chặt an ninh cấp quốc gia. Quốc hội Ukraine (Verkhovna Rada) vừa thông qua quyết định gia hạn chế độ thiết quân luật và tổng động viên thêm 90 ngày, từ ngày 4/5 đến ngày 2/8/2026.

Đây là lần gia hạn thứ 19 kể từ khi xung đột bùng phát vào tháng 2/2022. Việc duy trì thiết quân luật cho thấy chính quyền Ukraine tiếp tục ưu tiên củng cố năng lực phòng thủ tổng thể, kết hợp giữa quân đội chính quy và các sáng kiến bổ trợ như lực lượng phòng không tư nhân để bảo vệ nền kinh tế.