Xen canh mắc ca, cà phê bền vững
Những nông dân xứ cà phê Di Linh đang chuyển dần từ sản xuất truyền thống sang canh tác theo hướng hữu cơ. Sự đồng hành của các nhà khoa học đang giúp nông hộ tiếp cận gần hơn với kỹ thuật canh tác bền vững.

Ông Vòng Vĩnh Đức, nông dân thôn Liên Đầm 3, xã Di Linh sở hữu vườn cà phê được trồng trước năm 2000. Xen giữa những gốc cà phê, ông Vòng Vĩnh Đức đã trồng xen hàng chục cây mắc ca, thứ cây cho trái có giá trị kinh tế, đồng thời là một loài cây che bóng, chắn gió hiệu quả. “Tôi đang tham gia dự án trồng và chăm sóc mắc ca hữu cơ do xã tổ chức. Cũng tham gia nhiều lớp, được cán bộ kỹ thuật hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, bón phân, tỉa cành mắc ca cũng như chăm sóc diện tích cà phê trồng xen để cả hai loài cây trồng này đều cho năng suất và chất lượng tốt”, ông Vòng Vĩnh Đức cho biết. Ông kể lại, mắc ca của ông trồng năm 2010, hiện đã 16 tuổi, che bóng rất tốt cho vườn cà phê và cho trái thu hoạch hằng năm.
Ông K’Minh - Phó Chủ tịch Hội Nông dân xã Di Linh cho biết: Tại các thôn của xã Di Linh, nông dân đang tham gia dự án Xây dựng mô hình sản xuất mắc ca theo tiêu chuẩn hữu cơ gắn với chuỗi liên kết tiêu thụ trên địa bàn” do Trung tâm Nghiên cứu thực nghiệm Nông lâm nghiệp Lâm Đồng - Viện Khoa học Nông lâm nghiệp Tây Nguyên và Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh thực hiện. Bên cạnh canh tác mắc ca theo tiêu chuẩn hữu cơ, việc canh tác cây cà phê theo hướng hữu cơ cũng được triển khai đồng bộ. Theo ông K'Minh, người dân xã Di Linh thường không trồng riêng mắc ca mà trồng xen vườn cà phê, sử dụng như cây che bóng và đa dạng hóa cây trồng, nguồn thu.
“Nông dân phản hồi về canh tác cà phê xen mắc ca bền vững rất hiệu quả. Vừa giảm lượng phân bón, vừa tạo sinh cảnh phù hợp với cây cà phê. Cà phê là cây ưa ánh sáng tán xạ, lại chịu ảnh hưởng mạnh nếu khu vực có gió lớn. Trồng mắc ca vừa tạo bóng, giảm cỏ đồng thời chắn gió rất hiệu quả. Nông dân cũng có thêm nguồn thu trong năm, không phụ thuộc riêng vào cà phê nữa”, ông Đoàn Văn Duẩn - nguyên Khuyến nông viên khu vực Liên Đầm chia sẻ.
Theo ông Duẩn, nông dân Di Linh đã xác định được hiệu quả của việc trồng xen mắc ca với cà phê, nhất là trong việc tạo sinh cảnh phù hợp để cây cà phê phát triển bền vững. Ngay gia đình ông Vòng Vĩnh Đức, vừa canh tác mắc ca, cà phê, đồng thời cũng là nông hộ có hệ thống máy móc chẻ, sấy hạt mắc ca để cung cấp cho thị trường. Triển khai chuỗi sản xuất - thu hoạch - chế biến ngay tại địa bàn giúp mắc ca có đầu ra ổn định.
Tiến sĩ Lê Quý Tùy - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu thực nghiệm Nông lâm nghiệp Lâm Đồng thông tin: “Di Linh thực sự là vùng chuyên canh cà phê quan trọng. Chúng tôi thực hiện dự án xây dựng mô hình canh tác mắc ca hữu cơ do Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp thực hiện với mục tiêu hỗ trợ nông dân có thêm một loại cây trồng xen hiệu quả. Thực tế, cây mắc ca đã phát triển ổn định trên địa bàn Di Linh từ nhiều năm và việc hướng dẫn nông dân canh tác mắc ca, cà phê hữu cơ sẽ giúp vùng cà phê Di Linh phát triển bền vững, mang lại hiệu quả kinh tế lâu dài cho người nông dân và tạo vùng sinh cảnh đẹp”.
Tiến sĩ Lê Quý Tùy cũng cho biết, ngoài thực hiện mô hình tại một số vườn, cán bộ kỹ thuật đang thực hiện chuyển giao kỹ thuật cho đông đảo nông dân để bà con canh tác cà phê xen mắc ca bền vững lâu dài.