Bảo tồn những môn thể thao dân gian

Đưa thể thao dân gian vào trường học

Với thầy giáo K’Phức, người Mạ, giáo viên Giáo dục thể chất Trường Tiểu học - THCS Đinh Trang Thượng, việc được nhà trường cử tham gia đội thể thao mẫu, tập huấn môn bắn ná vào cuối tháng 9, đầu tháng 10/2026 tại xã là một trải nghiệm thú vị.

Sinh năm 2000, K’Phức là người con của thôn 8, xã Đinh Trang Thượng. Yêu thích thể thao, sau khi tốt nghiệp THPT, anh chọn theo học tại Trường Đại học Sư phạm TDTT TP Hồ Chí Minh. Tốt nghiệp, K’Phức trở về chính ngôi trường ngày trước mình từng học để làm giáo viên. Trước đây người Mạ trong xã vẫn sử dụng nỏ để săn bắn. Tuy nhiên, người Mạ và người K’ho chưa từng sử dụng ná để bắn. “Bắn nỏ thì người bắn dùng tay kéo mạnh, tỳ nỏ vào người. Còn bắn ná thì phải đưa cả 2 tay ra phía trước”, K’Phức chia sẻ.

Là giáo viên được đào tạo bài bản về thể thao, lại chơi được nhiều môn như: bóng đá, bóng chuyền, quần vợt… nên việc làm quen và sử dụng ná không quá khó đối với anh và các thành viên trong đội. “Bắn nỏ và bắn ná có nhiều điểm tương đồng. Với bắn nỏ, đứng bắn có vẻ dễ hơn quỳ bắn, nhưng nếu chịu khó tập luyện thì đều có thể thực hiện được. Các thành viên trong đội của xã tiếp thu rất nhanh. Hướng dẫn viên cũng nhiệt tình, vừa hướng dẫn vừa thực hành tại chỗ nên mọi người học rất vui”, K’Phức chia sẻ.

Điểm khác biệt khi đưa bắn ná vào thi đấu như một môn thể thao, là VĐV phải nắm và tuân thủ các điều luật trong quá trình thi đấu. “Về trường, tôi sẽ phổ biến môn bắn ná cho học sinh. Còn đi cà kheo rất phù hợp để đưa vào hoạt động thể thao ngoại khóa, tổ chức thi đấu vào những dịp phù hợp, tạo không khí vui tươi cho học sinh”, K’Phức cho biết.

Nhân rộng đến các cộng đồng DTTS

Nằm trong chương trình mục tiêu quốc gia Phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS năm 2025, Cục TDTT Việt Nam phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch khảo sát, đánh giá và lựa chọn xã Đinh Trang Thượng làm điểm triển khai bảo tồn, phát triển môn đi cà kheo và bắn ná. Đây là địa bàn có đông đồng bào DTTS sinh sống.

Theo bà Bùi Thị Hà Giang, Phòng TDTT cho mọi người (Cục TDTT Việt Nam), chương trình nhằm từng bước bảo tồn, phát huy các môn thể thao dân tộc, đưa những môn này trở thành sản phẩm du lịch văn hóa - thể thao đặc trưng. Qua đó góp phần phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội tại các địa phương vùng đồng bào DTTS.

Cuối tháng 9, đầu tháng 10/2026, chương trình đã lựa chọn 40 vận động viên là người DTTS tại các trường học, thôn, buôn và điểm du lịch trên địa bàn xã Đinh Trang Thượng. Các vận động viên được chia thành 2 đội, gồm đi cà kheo và bắn ná, mỗi đội 20 thành viên, để tập luyện, ghi hình và hoàn thiện chương trình thí điểm tại Lâm Đồng. “Chúng tôi đã phối hợp rất tốt với tỉnh Quảng Ngãi và Lâm Đồng trong triển khai chương trình mẫu. Thời gian tới, mô hình này sẽ được nghiên cứu để nhân rộng tại các tỉnh, thành có đông đồng bào DTTS”, bà Giang cho biết.

Bên cạnh bắn ná và đi cà kheo, Cục TDTT cũng triển khai các hoạt động bảo tồn, phát triển nhiều môn thể thao dân gian khác trong cộng đồng các DTTS tại nhiều địa phương, thuộc chương trình mục tiêu quốc gia.

“

Sau khi được bố trí ngân sách, sở sẽ phối hợp với UBND các xã, phường, đặc khu xây dựng và nhân rộng các đội, nhóm, câu lạc bộ đi cà kheo, bắn ná tại vùng đồng bào DTTS, gắn với phát triển du lịch.

Bà Vì Thị Thu, Phó Trưởng Phòng Quản lý TDTT, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch