Cuộc sống mới ở Tôn K’Long

Vượt qua dốc Tôn K’Long dài ngút, qua khe Rắn quanh co, Tôn K’Long (xã Đạ Tẻh 2) hiện ra với những nếp nhà nằm yên ả bên vườn cà phê, sầu riêng xanh mướt. Chị Ka Thẻo - Bí thư Chi bộ thôn, người con gái của thôn Mạ kể lại, Tôn K’Long trước kia là nơi cư trú của người Mạ bản địa.

“Ngày xưa, ông bà sống ở đây, tên buôn cũ là Tân K’Lòng, sau gọi trại thành Tôn K’Long. Bà con làm lúa rẫy, trỉa lúa vài vụ là đất cằn, lại chuyển đi tìm đất nơi khác. Cuộc sống khổ lắm, trồng lúa chỉ nhờ nước ông trời nên năng suất thấp, cái đói luôn đeo bám”, chị Ka Thẻo nhớ lại.

Tới năm 2000, cô gái Ka Thẻo cùng hơn 100 hộ người Mạ được chính quyền huyện Đạ Tẻh khi ấy vận động định canh, định cư tại Tôn K’Long. Về lại đất cũ, người Mạ vừa vui nhưng cũng đầy lo lắng. “Tôn K’Long khi ấy khó đi lắm, dốc vừa dài vừa xa, khe Rắn thì quanh co. Bà con vác gạo, mì, cá khô đi bộ cả nửa ngày mới lên hết dốc. Được cái có đất trồng cà phê, trồng điều nên cũng đỡ”, chị Ka Thẻo nhớ lại.

Ban đầu, vì thiếu nước, thiếu đường vận chuyển nên người Mạ ở Tôn K’Long chủ yếu trồng điều, thứ cây không cần công chăm sóc nhiều. Rồi được chính quyền động viên, hỗ trợ cây giống, phân bón, thuốc, bà con phá bớt điều, xuống giống cà phê. Tôn K’Long là một trong những địa bàn mà cây cà phê phát triển rất tốt. Rồi những năm gần đây, bà con người Kinh cũng vào thôn, trồng những vườn sầu riêng xanh mướt. Học theo, người Mạ cũng trồng sầu riêng xen trong những vườn cà phê truyền thống.

“Tôn K’Long có điện năm 2007, phải nói là cả một sự thay đổi vô cùng lớn. Có điện, nhà sáng, cuộc sống có nồi cơm điện, ti vi, hằng đêm cả thôn sáng bừng, không còn là mảnh đất mịt mù kéo dài suốt nhiều năm. Nhất là tưới cà phê, không phải dùng máy nổ chạy dầu mà dùng điện, vừa tiện vừa rẻ”, chị Ka Thẻo nhớ lại.

Và thay đổi còn mạnh mẽ hơn nữa khi năm 2019, con đường bê tông nối liền từ đường chính kéo lên Tôn K’Long. Con đường dài tới 17 km, uốn lượn quanh co giữa những cánh rừng xanh ngắt. Con đường nối liền thôn vùng cao với bà con chân núi, thuận tiện cho việc chở phân bón, chở thực phẩm lên Tôn K’Long và chở cà phê, sầu riêng về trung tâm.

Có đường, điện, có trạm y tế, trường mầm non, mẫu giáo, tiểu học, THCS có đủ, trẻ em Tôn K’Long được học hành ngay tại thôn, trình độ văn hóa tăng cao rõ rệt. Ngoài chăm cà phê, trồng sầu riêng, các bạn còn đi làm công nhân cho các công ty quanh vùng. Người ở nhà thì tham gia nhận khoán bảo vệ rừng.

Thu nhập toàn thôn khá ổn, cả thôn có 192 hộ, trong đó 176 hộ người Mạ đều thoát nghèo. “Nói Tôn K’Long thay da đổi thịt cũng không sai, năm 2000 lên đây định cư, chúng tôi không thể tưởng tượng được hôm nay sẽ có được như thế này”, chị Ka Thẻo thốt lên. Chị cũng tự hào Tôn K’Long có một chi bộ với 7 đảng viên, hầu hết là người Mạ bản địa.

“Tôn K’Long là mô hình tái định cư thành công của chúng tôi, nơi những người Mạ du canh du cư đã ổn định cuộc sống, chăm lo sản xuất”, ông Phan Văn Đương, Phó Chủ tịch UBND xã Đạ Tẻh 2 tự hào. Tôn K’Long hôm nay sáng rực trong đêm, với những nếp nhà khang trang được xây dựng từ bàn tay lao động của cư dân và sự hỗ trợ của nhà nước, dấu ấn cho 26 năm thay đổi một vùng đất.