Lâm Đồng đổi mới cách làm, nâng cao chất lượng xây dựng nông thôn mới

Thay đổi cách đánh giá

Trước khi sắp xếp đơn vị hành chính, 3 địa phương Lâm Đồng, Đắk Nông và Bình Thuận cũ có 230/259 xã đạt chuẩn NTM, chiếm 88,8%. Trong đó, Lâm Đồng cũ có 100% số xã đạt chuẩn, Đắk Nông cũ còn 15 xã và Bình Thuận cũ còn 14 xã chưa đạt chuẩn.

Sau khi kết thúc hoạt động cấp huyện và sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, Lâm Đồng còn 103 xã. Qua rà soát theo nguyên tắc kế thừa kết quả của các đơn vị trước sáp nhập, toàn tỉnh có 80 xã đạt chuẩn NTM, chiếm 77,7%.

Dù vậy, kết quả này chưa phản ánh đầy đủ yêu cầu của giai đoạn mới. Ngày 29/12/2025, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 51/2025/QĐ-TTg về Bộ tiêu chí quốc gia xây dựng NTM giai đoạn 2026 - 2030. Theo định hướng mới, việc đánh giá tập trung vào 2 cấp độ là xã NTM và xã NTM hiện đại.

Trên cơ sở đó, ngày 9/7/2026, UBND tỉnh Lâm Đồng ban hành Quyết định số 43/2026/QĐ-UBND về Bộ tiêu chí NTM giai đoạn 2026 - 2030 trên địa bàn tỉnh. Khi đối chiếu sơ bộ với các tiêu chí mới, kết quả của 103 xã cho thấy khoảng cách đáng kể giữa hiện trạng và yêu cầu cần đạt.

Cụ thể, chỉ có 28 xã đạt 4/10 tiêu chí. Phần lớn các xã còn lại mới đạt từ 1 - 3 tiêu chí, trong đó có 1 xã chưa đạt tiêu chí nào. Theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Môi trường, đến cuối tháng 10/2026, chưa có xã nào đáp ứng đầy đủ bộ tiêu chí NTM giai đoạn 2026 - 2030.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, kết quả được công nhận trước đây vẫn là nền tảng quan trọng, nhưng không đồng nghĩa các địa phương đương nhiên đáp ứng những yêu cầu mới. Các xã phải tiếp tục rà soát, xác định những nội dung còn thiếu và xây dựng giải pháp phù hợp để nâng cao chất lượng phát triển NTM.

Việc đánh giá lại không đơn thuần là thay đổi cách tính thành tích. Bộ tiêu chí mới đặt ra yêu cầu để các địa phương nhìn nhận thực chất hơn điều kiện phát triển, từ đó xác định nhiệm vụ cần ưu tiên. Với địa bàn rộng, điều kiện kinh tế - xã hội và xuất phát điểm giữa các vùng khác nhau, quá trình này đòi hỏi sự chủ động trong tổ chức thực hiện ở từng xã.

Xác định lại mục tiêu, lộ trình

Sự thay đổi về bộ tiêu chí cũng khiến mục tiêu xây dựng NTM của tỉnh được rà soát, điều chỉnh. Trước đó, trên cơ sở kết quả kế thừa sau sáp nhập, Lâm Đồng dự kiến đến năm 2030 có ít nhất 92 xã đạt chuẩn NTM.

Tuy nhiên, khi chuyển sang bộ tiêu chí mới, mục tiêu này không còn phù hợp với phương pháp đánh giá và định hướng thực hiện trong giai đoạn tiếp theo. Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu UBND tỉnh đăng ký lại mục tiêu với Trung ương, đồng thời đề xuất điều chỉnh theo yêu cầu mới.

Theo Nghị quyết số 45/NQ-HĐND ngày 28/9/2026 của HĐND tỉnh, mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 42 xã được công nhận đạt chuẩn NTM. Trong đó, có ít nhất 2 xã đạt chuẩn NTM hiện đại.

Năm 2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND tỉnh xem xét, báo cáo HĐND tỉnh tạm thời chưa giao chỉ tiêu số xã đạt chuẩn NTM. Việc giao chỉ tiêu sẽ được thực hiện sau khi Trung ương ban hành bộ tiêu chí giai đoạn 2026 - 2035 và giao mục tiêu cụ thể cho các địa phương.

Theo chỉ đạo của Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Ngọc Phúc, sau khi Trung ương giao chỉ tiêu, Sở Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm tham mưu UBND tỉnh rà soát, đề xuất điều chỉnh các mục tiêu phù hợp, trình cấp có thẩm quyền xem xét.

Đồng thời, sở chủ trì, phối hợp với các ngành, địa phương xây dựng kế hoạch thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia Phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026 - 2035 trên địa bàn tỉnh.

Trên cơ sở kế hoạch chung, các chỉ tiêu về xây dựng NTM và giảm nghèo bền vững sẽ được giao cụ thể đến từng xã, phường, đặc khu. Cách làm này nhằm gắn mục tiêu chung của tỉnh với điều kiện thực tế tại cơ sở, tạo cơ sở để các địa phương chủ động xác định nhiệm vụ và giải pháp thực hiện.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lê Quang Dần cho rằng, cùng với việc xác định lại mục tiêu, tiến độ thực hiện và giải ngân vốn các chương trình mục tiêu quốc gia cũng cần được đẩy nhanh. Đây là nguồn lực quan trọng giúp các địa phương cải thiện điều kiện phát triển, từng bước hoàn thiện các tiêu chí.

Sở Nông nghiệp và Môi trường đã đề xuất UBND tỉnh chỉ đạo các sở, ngành và địa phương tập trung thực hiện nhiệm vụ được giao, đồng thời đẩy nhanh giải ngân nguồn vốn năm 2026. Việc phân bổ nguồn lực phù hợp, giao chỉ tiêu sát thực tế và theo dõi tiến độ tại từng địa bàn sẽ góp phần bảo đảm tính khả thi của mục tiêu xây dựng NTM trong giai đoạn tới.