Lâm Đồng sản xuất xanh phục vụ xuất khẩu

Chuẩn hóa vùng nguyên liệu phục vụ xuất khẩu

Những ngày này, nhiều vùng trồng sầu riêng trên địa bàn tỉnh đang bước vào vụ thu hoạch niên vụ 2026. Cùng với nhu cầu xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc ngày càng tăng, việc quản lý chặt chẽ mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói đã trở thành yêu cầu bắt buộc nhằm bảo đảm truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm và duy trì thị trường xuất khẩu cho loại trái cây đang mang lại giá trị kinh tế cao.

Theo quy định của Trung Quốc, toàn bộ vùng trồng và cơ sở đóng gói tham gia xuất khẩu phải được quản lý bằng mã số. Điều này đòi hỏi người sản xuất phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình canh tác, sử dụng vật tư nông nghiệp đúng quy định, đồng thời ghi chép đầy đủ nhật ký sản xuất để phục vụ truy xuất nguồn gốc.

Anh Trần Văn Hiếu, nông dân xã Hòa Bắc cho biết, việc tuân thủ các quy định về mã số vùng trồng hiện là yếu tố quyết định đối với khả năng xuất khẩu của trái sầu riêng. Nếu người dân không thực hiện đúng quy trình, sản phẩm có thể bị từ chối tại thị trường nhập khẩu, ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của cả vùng sản xuất.

Để xây dựng vùng nguyên liệu đáp ứng yêu cầu xuất khẩu, địa phương đã phối hợp với các cơ quan chuyên môn đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người dân thay đổi tập quán sản xuất theo hướng an toàn, bền vững. Đến nay, xã Hòa Bắc đã được cấp 22 mã số vùng trồng sầu riêng xuất khẩu sang Trung Quốc với tổng diện tích hơn 852 ha, thu hút 418 hộ dân tham gia, sản lượng đăng ký gần 28.717 tấn/năm.

Các mã số vùng trồng hiện được vận hành thông qua sự liên kết giữa nông dân với doanh nghiệp, hợp tác xã và tổ hợp tác tiêu thụ sản phẩm. Tuy nhiên, quá trình chuẩn hóa vùng nguyên liệu vẫn còn nhiều khó khăn khi quy mô sản xuất của các hộ dân còn nhỏ lẻ, manh mún; một số chuỗi liên kết chưa thật sự bền vững; việc ghi chép nhật ký sản xuất và kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật ở một bộ phận người dân chưa đồng đều.

Những yêu cầu ngày càng khắt khe từ thị trường đang buộc người sản xuất phải thay đổi tư duy từ “sản xuất những gì mình có” sang “sản xuất những gì thị trường cần”. Trong đó, yếu tố xanh, sạch và minh bạch ngày càng trở thành tiêu chuẩn bắt buộc đối với nông sản xuất khẩu.

Thích ứng với những “hàng rào xanh” của thị trường quốc tế

Không chỉ đối với sầu riêng, ngành cà phê Lâm Đồng cũng đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ theo hướng sản xuất xanh, giảm phát thải và không liên quan đến phá rừng.

Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) yêu cầu các sản phẩm cà phê xuất khẩu vào thị trường này phải chứng minh không liên quan đến hoạt động phá rừng sau năm 2020. Đây được xem là một trong những “hàng rào xanh” có tác động sâu rộng đến ngành hàng cà phê Việt Nam nói chung và Lâm Đồng nói riêng.

Trước yêu cầu đó, nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã và nông hộ trên địa bàn tỉnh đã chủ động áp dụng các tiêu chuẩn canh tác bền vững, tăng cường quản lý vùng nguyên liệu, minh bạch thông tin sản xuất và thực hiện truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Điển hình, tại khu vực Di Linh, hoạt động này được triển khai với sự hỗ trợ của Tổ chức Sáng kiến Thương mại Bền vững (IDH), góp phần hình thành nền tảng dữ liệu phục vụ truy xuất nguồn gốc theo yêu cầu của EUDR. Đến nay, toàn vùng đã hoàn thành cơ sở dữ liệu ban đầu cho khoảng 36.000 ha cà phê, tạo nền tảng quan trọng để ngành hàng cà phê địa phương thích ứng với các yêu cầu mới của thị trường châu Âu.

Xu hướng tiêu dùng xanh trên thế giới cũng đang tạo áp lực ngày càng lớn đối với ngành nông nghiệp. Từ năm 2025, Liên minh châu Âu đã tăng cường kiểm tra nhiều mặt hàng nông sản nhập khẩu, đồng thời siết chặt giới hạn dư lượng thuốc bảo vệ thực vật xuống mức rất thấp. Điều này đòi hỏi các địa phương sản xuất nông nghiệp phải thay đổi mạnh mẽ phương thức sản xuất theo hướng an toàn, thân thiện với môi trường và giảm phát thải.

Ông Vũ Đình Cường, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng cho biết, các tiêu chuẩn của thị trường nhập khẩu ngày càng khắt khe, không chỉ yêu cầu chất lượng sản phẩm mà còn đòi hỏi minh bạch toàn bộ quá trình sản xuất. Đây vừa là thách thức, vừa là động lực để ngành nông nghiệp chuyển đổi theo hướng hiện đại, xanh và bền vững hơn.

Theo ngành nông nghiệp và môi trường tỉnh, mục tiêu trong thời gian tới không chỉ dừng lại ở tăng trưởng sản lượng mà còn hướng tới nâng cao chất lượng, giảm phát thải và xây dựng các chuỗi giá trị xanh. Việc tuân thủ các tiêu chuẩn sản xuất sạch, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững chính là con đường để nông sản Lâm Đồng nâng cao năng lực cạnh tranh, gia tăng giá trị và khẳng định vị thế trên các thị trường xuất khẩu cao cấp.

Trong bối cảnh những “hàng rào xanh” ngày càng phổ biến trên toàn cầu, sản xuất xanh không còn là xu hướng mà đã trở thành điều kiện bắt buộc đối với nông sản xuất khẩu.

Với lợi thế về nông nghiệp công nghệ cao cùng sự chủ động của người dân, doanh nghiệp và ngành chức năng, Lâm Đồng đang từng bước xây dựng những vùng nguyên liệu xanh, minh bạch và bền vững. Đó cũng chính là “tấm hộ chiếu” quan trọng để nông sản địa phương tiếp tục vươn xa trên thị trường quốc tế trong giai đoạn mới.