Tái cấu trúc 2 nhóm cây trồng trụ cột

Tổ chức lại không gian sản xuất

Những năm qua, các vùng nông nghiệp trọng điểm trong tỉnh đã chuyển đổi cơ cấu cây trồng mạnh mẽ. Đơn cử tại Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp hữu cơ Tân Hà, khu vườn có tổng diện tích khoảng 7 ha trồng cà phê giống robusta thực sinh gần 30 năm đã thoái hóa, năng suất kéo giảm xuống thấp, ông Tuyên đã quyết định huy động cơ giới đào bứng gốc rễ, thu gom, tạo nguồn vật liệu hữu cơ bồi đắp dinh dưỡng cho đất trồng sầu riêng giống mới.

“Tính ra phải mất 2 năm mới phá bỏ xong cây cà phê để tổ chức lại không gian sản xuất cho cây sầu riêng giống ghép. Các công đoạn triển khai từ cải tạo đất, xuống giống trồng đến thiết kế mật độ sinh trưởng, xây dựng đồng bộ hạ tầng giao thông, thủy lợi và quy trình chăm sóc theo tiêu chuẩn hữu cơ, truy xuất nguồn gốc, thu hoạch và tiêu thụ theo hợp đồng”, ông Tuyên cho hay.

Với HTX Trái cây Tây Nguyên ở xã Đam Rông 2 đã cấu trúc ổn định 280 ha thu hoạch bốn mùa trong năm nối tiếp các loại trái cây đặc trưng vùng đất Nam Tây Nguyên như: sầu riêng, chôm chôm, vú sữa hoàng kim, bơ…Riêng cà phê - một trong những cây công nghiệp trụ cột chiếm tỷ lệ khoảng 40% tổng diện tích đất của HTX tiếp tục tái cấu trúc chuẩn hóa quy trình và quản lý truy xuất nguồn gốc, tổ chức tốt hơn khâu thu hái, sơ chế, chế biến và bảo quản từ thời vụ cuối năm 2026 đầu năm 2027.

Giám đốc HTX Trái cây Tây Nguyên Nguyễn Thị Thương cho biết thêm, những diện tích cà phê già cỗi, năng suất thấp, HTX tiến hành tái canh, cải tạo ghép hoặc trồng mới. Cùng với đó là tăng cường dinh dưỡng hữu cơ, nước tưới, quản lý sâu bệnh theo hướng tiết kiệm đầu vào và nâng sức khỏe đất, phấn đấu đạt năng suất từ 3 tấn nhân/ha trở lên ngay từ vụ thu hoạch cà phê năm đầu tiên tái cấu trúc.

2 ngành hàng tạo giá trị bền vững

Theo định hướng của ngành nông nghiệp tỉnh, quá trình tái cấu trúc cây công nghiệp và cây ăn trái thực chất tái thiết kế nền nông nghiệp hàng hóa. Bên cạnh giữ vững những ngành hàng có lợi thế, nhất là cà phê và các cây công nghiệp phù hợp, tỉnh tập trung kiểm soát sự phát triển của một số cây ăn trái, hướng sản xuất vào những vùng sinh thái thích hợp và những chuỗi có khả năng tiêu thụ ổn định.

Trọng tâm của quá trình này được triển khai dựa trên quy hoạch vùng sản xuất, chuẩn hóa quy trình canh tác, tổ chức lại mô hình liên kết nông dân - hợp tác xã - doanh nghiệp, mở rộng chế biến, xây dựng thương hiệu, kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc. Đó cũng là con đường để 2 nhóm cây trồng trụ cột - cây công nghiệp và cây ăn trái - không chỉ tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu nông nghiệp, mà còn trở thành 2 ngành hàng có sức cạnh tranh và khả năng tạo giá trị bền vững cho người sản xuất.

Ông Hà Ngọc Chiến - Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh cho biết, mục tiêu đến năm 2030, tỉnh định hướng duy trì khoảng 500.000 ha cây công nghiệp chủ lực cà phê, hồ tiêu, chè, cao su, dâu tằm và điều. Trong đó, nâng tỷ lệ ứng dụng công nghệ cao 26%, cấp mã số vùng trồng 60% và sản xuất theo các tiêu chuẩn GAP, hữu cơ 20%.

Trong bức tranh cây ăn trái của tỉnh, sầu riêng đang nổi lên như một ngành hàng có quy mô và dư địa giá trị lớn, mục tiêu đến năm 2030, phát triển lên hơn 48.000 ha, nâng sản lượng khoảng 622.000 tấn. Và thanh long duy trì khoảng 25.000 ha, tăng sản lượng lên hơn 654.000 tấn. Cùng với đó là đa dạng hóa nguồn giống chất lượng cao, áp dụng quy trình sản xuất tiên tiến, tưới tiết kiệm, quản lý dịch hại tổng hợp, mở rộng VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ và tổ chức liên kết vùng sản xuất với doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu…