Nhận lời mời của Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Hội nghị Cấp cao Kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN-Nga và có các hoạt động song phương tại Kazan, Liên bang Nga từ ngày 16 đến 18/6.

Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang, Trưởng SOM ASEAN Việt Nam, mục tiêu xuyên suốt của chuyến công tác là phát huy vai trò "cầu nối" của Việt Nam, thúc đẩy đồng thuận và đóng góp những định hướng thiết thực, tạo thêm động lực mới cho quan hệ ASEAN-Nga.

Ba trọng tâm lớn của Hội nghị Cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN-Nga

Quan hệ đối tác đối thoại ASEAN-Liên bang Nga được thiết lập năm 1991 và được nâng cấp lên quan hệ Đối tác Chiến lược năm 2018. Từ đó đến nay, quan hệ ASEAN-Nga tiếp tục phát triển tích cực trên tất cả các mặt.

Hợp tác chính trị-an ninh ngày càng được tăng cường, thông qua việc duy trì đối thoại ở cấp cao, việc Nga tích cực tham gia và đóng góp vào những cơ chế, diễn đàn do ASEAN dẫn dắt, cũng như kế hoạch hợp tác chung trong các lĩnh vực phòng chống tội phạm xuyên quốc gia, an ninh công nghệ thông tin, phòng chống ma túy… Hai bên đã tổ chức được 5 lần Hội nghị cấp cao vào các năm 2005, 2010, 2016, 2018 và 2021 (trực tuyến).

Quan hệ kinh tế tiếp tục được củng cố thông qua các chương trình công tác về thương mại, đầu tư giữa hai bên cũng như giữa ASEAN với Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU). Nga tiếp tục khẳng định vị thế đối tác quan trọng của ASEAN trong các lĩnh vực an ninh năng lượng, an ninh lương thực…

Trong giai đoạn 2021-2025, tỷ lệ thực hiện Kế hoạch hành động ASEAN-Nga (đã được gia hạn tới hết 2026) đạt 82%, với nhiều kết quả cụ thể. Kim ngạch thương mại hai chiều năm 2025 đạt 17,81 tỷ USD. Hai bên nhất trí sớm hoàn tất Kế hoạch Hành động ASEAN-Nga giai đoạn 2026-2030 để tạo khuôn khổ và định hướng cho hợp tác trong giai đoạn mới.

Nhiều hoạt động hợp tác văn hóa, giáo dục, học thuật, giao lưu nhân dân cũng được triển khai nhằm tăng cường hiểu biết giữa các nước ASEAN và Nga, trong đó có việc tổ chức các hội nghị thượng đỉnh thanh niên, nhà ngoại giao trẻ…

Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang, Trưởng SOM ASEAN Việt Nam, Hội nghị Cấp cao Kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN-Nga diễn ra trong bối cảnh thế giới và khu vực đang chứng kiến những biến động lớn chưa từng có kể từ sau Chiến tranh lạnh, thể hiện qua “ba cuộc khủng hoảng mang tính nền tảng: khủng hoảng về trật tự quốc tế, khủng hoảng về mô hình phát triển và khủng hoảng về lòng tin chiến lược” như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhận định trong phát biểu tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 vừa qua.

Được tổ chức sau gần 5 năm kể từ Hội nghị Cấp cao ASEAN-Nga trực tuyến tháng 10/2021, Hội nghị Cấp cao lần này có ý nghĩa đặc biệt, vượt ra khỏi phạm vi một sự kiện kỷ niệm thông thường và mang tầm vóc lịch sử.

Hội nghị thể hiện cam kết chính trị ở cấp cao nhất của hai bên đối với mối quan hệ Đối tác Chiến lược ASEAN-Nga, cho thấy sự coi trọng của Nga đối với vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc hợp tác ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương, cũng như sự coi trọng của ASEAN đối với vai trò và vị thế Nga ở khu vực và trên thế giới.

Đồng thời, Hội nghị là biểu tượng minh chứng cho việc đối thoại và hợp tác luôn là phương thức hữu hiệu nhất đóng góp vào kiến tạo môi trường hòa bình, an ninh và ổn định phục vụ cho phát triển.

Trên cơ sở đó, Hội nghị Cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN-Nga sẽ tập trung vào ba trọng tâm lớn. Một là, thông qua rà soát toàn diện quan hệ Đối tác chiến lược ASEAN-Nga thời gian qua, đánh giá những kết quả đạt được, nhận diện những hạn chế, rào cản hợp tác, đề xuất các định hướng mới, lĩnh vực trọng tâm, biện pháp đột phá để tăng cường hợp tác thực chất, cùng có lợi trên nhiều lĩnh vực, đặc biệt là an ninh năng lượng, cũng như khai thác các cơ hội tăng cường liên kết, hội nhập, tạo không gian phát triển mới giữa hai khu vực Á-Âu.

Hai là, các lãnh đạo ASEAN-Nga sẽ trao đổi sâu rộng về các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm nhằm tăng cường hiểu biết, củng cố lòng tin chiến lược, cùng ứng phó với các thách thức chung trên cơ sở luật pháp quốc tế.

Ba là, Hội nghị dự kiến sẽ thông qua các văn kiện bản lề định hướng hợp tác ASEAN-Nga trong giai đoạn tới, đáp ứng tốt hơn nhu cầu phát triển của cả ASEAN và Nga trong tình hình mới.

Nhìn lại chặng đường 35 năm thiết lập quan hệ đối tác giữa Nga và ASEAN, Tiến sỹ khoa học chính trị Valeria Vershinina, Phó Giám đốc Trung tâm ASEAN thuộc Học viện Quan hệ Quốc tế Moskva (MGIMO), Bộ Ngoại giao Nga đánh giá thành tựu cốt lõi và quan trọng nhất chính là sự phát triển liên tục, có tính kế thừa và tiến trình vững chắc.

Ngay cả trong bối cảnh những thách thức về chính sách đối ngoại và cạnh tranh toàn cầu gia tăng, Nga và ASEAN đều quan tâm mạnh mẽ đến việc duy trì đối thoại. Bài học kinh nghiệm quý báu được rút ra là việc hai bên cùng nhận thức sâu sắc về nhu cầu thực tế và tính bổ trợ lẫn nhau, mở ra những tầm nhìn rộng lớn và không gian phát triển hoàn toàn mới cho mối quan hệ đối tác chiến lược song phương.

Trước những biến động sâu sắc của địa chính trị thế giới, Tiến sỹ Valeria Vershinina nhấn mạnh Nga luôn kiên định ủng hộ vị thế và vai trò trung tâm của ASEAN trong duy trì hòa bình, ổn định bền vững tại châu Á-Thái Bình Dương.

Phía Nga tin tưởng rằng các nguyên tắc cơ bản đã được hình thành trong nhiều thập kỷ tồn tại của ASEAN như nguyên tắc đồng thuận, không can thiệp vào công việc nội bộ, tôn trọng chủ quyền quốc gia và giải quyết tranh chấp một cách hòa bình, sẽ được giữ vững như những giá trị cốt lõi mang tính hệ thống.

Việt Nam - "cầu nối" quan trọng giữa Nga và ASEAN

Việt Nam luôn là một trong những nước tích cực nhất ủng hộ Nga mở rộng quan hệ hợp tác với ASEAN.

Tiến sỹ khoa học chính trị Valeria Vershinina, Phó Giám đốc Trung tâm ASEAN thuộc Học viện Quan hệ Quốc tế Moskva (MGIMO), Bộ Ngoại giao Nga, Nga đánh giá cao vai trò “cầu nối” truyền thống của Việt Nam tại khu vực Đông Nam Á, đồng thời khẳng định hai nước duy trì cơ chế phối hợp chặt chẽ trên các diễn đàn đa phương nhằm thúc đẩy mối quan hệ Đối tác Chiến lược Nga-ASEAN phát triển ổn định.

Theo chuyên gia Valeria Vershinina, Moskva và Hà Nội chia sẻ quan điểm tương đồng sâu sắc về việc bảo vệ vững chắc vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc an ninh khu vực, hướng tới xây dựng hệ thống an ninh toàn diện, bền vững tại châu Á-Thái Bình Dương.

Phía Nga đánh giá cao đóng góp của Việt Nam vào sự phát triển của Cộng đồng ASEAN và vai trò tích cực trong việc thúc đẩy hợp tác Nga-ASEAN; cam kết ủng hộ nhất quán các sáng kiến mang tính xây dựng của Việt Nam nhằm củng cố sự đoàn kết, thống nhất nội khối và nâng cao năng lực ứng phó linh hoạt của Hiệp hội trước các thách thức địa chính trị đương đại.

Minh chứng rõ nét cho sự coi trọng này là thông điệp chào mừng của Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov gửi tới Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ ba diễn ra tại Hà Nội, khẳng định đây là một cơ chế đa phương uy tín và đáp ứng các yêu cầu để các bên cùng trao đổi và đưa ra các đánh giá chuyên sâu trong một loạt các vấn đề then chốt về phát triển khu vực.

Theo Đại sứ Việt Nam tại Liên bang Nga Đặng Minh Khôi, Việt Nam ủng hộ tăng cường quan hệ Đối tác Chiến lược ASEAN-Nga, thúc đẩy đối thoại, hợp tác hiệu quả trên các lĩnh vực hai bên cùng quan tâm như kinh tế-thương mại, năng lượng, khoa học-công nghệ, giáo dục-đào tạo, ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống, mở rộng hợp tác giữa ASEAN và Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU), Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO), BRICS, đồng thời tăng cường phối hợp với Nga trong khuôn khổ hợp tác ASEAN-Nga. Hợp tác ASEAN-Nga hiệu quả sẽ là điểm tựa vững chắc và hỗ trợ thiết thực thúc đẩy hợp tác song phương Việt Nam-Nga.

Theo Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang, tiếp nối những đóng góp chủ động, trách nhiệm của Việt Nam tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 và việc đăng cai thành công Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ 3 (AFF 2026) vừa qua, sự tham dự của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tại Hội nghị cấp cao ASEAN-Nga lần này tiếp tục thể hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại theo tinh thần Đại hội Đảng lần thứ XIV.

Đây cũng là thông điệp rõ ràng về sự coi trọng của Việt Nam đối với quan hệ Đối tác Chiến lược ASEAN-Nga, cũng như đối với quan hệ hữu nghị truyền thống, lòng tin chiến lược và sự hợp tác hiệu quả giữa Việt Nam và Liên bang Nga trong suốt nhiều thập kỷ qua.

Mục tiêu xuyên suốt của chuyến công tác là phát huy vai trò "cầu nối” của Việt Nam, thúc đẩy đồng thuận và đóng góp những định hướng thiết thực, tạo thêm động lực mới cho quan hệ ASEAN-Nga. Điều này càng có ý nghĩa khi Việt Nam thời gian qua đã đóng vai trò then chốt tạo dựng đồng thuận trong ASEAN về việc tổ chức Hội nghị cấp cao lần này; đồng thời sẽ đảm nhiệm vai trò nước điều phối quan hệ ASEAN-Nga giai đoạn 2027-2030.

Nói cách khác, đây không chỉ là việc tham dự một Hội nghị cấp cao mà còn là bước chuẩn bị quan trọng để Việt Nam đóng góp sâu hơn vào định hình hợp tác ASEAN-Nga trong những năm tới. Trên tinh thần đó, Việt Nam sẽ tập trung vào một số ưu tiên lớn.

Việt Nam sẽ cùng các nước thúc đẩy cách tiếp cận thực chất, cân bằng và hướng tới kết quả cụ thể trong hợp tác ASEAN-Nga.

​

Trước hết, Việt Nam sẽ cùng các nước thúc đẩy cách tiếp cận thực chất, cân bằng và hướng tới kết quả cụ thể trong hợp tác ASEAN-Nga. Trọng tâm là khơi thông các lĩnh vực có nhiều tiềm năng nhưng chưa được khai thác đầy đủ như thương mại, khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, an ninh phi truyền thống, giáo dục, đào tạo, du lịch, giao lưu nhân dân và đặc biệt là năng lượng. Việt Nam cũng sẽ thúc đẩy những sáng kiến có tính khả thi cao, phù hợp với nhu cầu của ASEAN, thế mạnh của Nga và đáp ứng yêu cầu của tình hình hiện nay.

Thứ hai, Việt Nam mong muốn góp phần mở rộng không gian hợp tác giữa ASEAN với khu vực Á-Âu. Là nước ASEAN đi đầu trong hợp tác với Liên minh Kinh tế Á-Âu (EAEU) với việc ký kết FTA Việt Nam-EAEU năm 2015, Việt Nam có kinh nghiệm thực tiễn để chia sẻ trong thúc đẩy thương mại, đầu tư, logistics, chuỗi cung ứng và kết nối doanh nghiệp. Đây là hướng hợp tác có ý nghĩa thiết thực, giúp quan hệ ASEAN-Nga không chỉ dừng ở trao đổi chính trị, mà còn tạo thêm lợi ích cụ thể cho doanh nghiệp, địa phương và người dân hai bên.

Thứ ba, Việt Nam sẽ cùng các nước trao đổi về tình hình khu vực và quốc tế, nhất là những vấn đề đang tác động trực tiếp tới hòa bình, ổn định, an ninh năng lượng, chuỗi cung ứng và phát triển. Với tinh thần đối thoại, xây dựng và tôn trọng luật pháp quốc tế, Việt Nam mong muốn góp phần tăng cường hiểu biết, thu hẹp khác biệt và củng cố lòng tin giữa ASEAN với Nga cũng như giữa các đối tác trong khu vực.

Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang tin tưởng với ý nghĩa đặc biệt, chương trình làm việc phong phú và sự chuẩn bị kỹ lưỡng của Việt Nam, chuyến công tác tham dự Hội nghị Cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN-Nga của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng sẽ thành công tốt đẹp, tiếp tục khẳng định hình ảnh một Việt Nam chủ động, trách nhiệm, là cầu nối tin cậy trong ASEAN và là đối tác thủy chung, chân thành của Liên bang Nga./.